Samenvatting H2 afbraak en opbouw van het landschap Aarde Aardrijkskunde de geo 5HAVO

2 Afbraak en opbouw van het landschap
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe bepalen exogene krachten het uiterlijk van het aardoppervlak?

2.1 Systeem aarde

Deelvragen
Hoe functioneert het systeem aarde ?
2 Welkegroepen gesteentenzijn er en hoe ontstaan ze?
3 Hoe werkt de hydrologische kringloop?

Systeem aarde
De aarde is opgebouwd uit vier aparte 'sferen': de atmosfeer (de
Viersferen lucht), de lithosfeer (het vaste gesteente), de hydrosfeer (het water) en
de biosfeer (het leven). Tussen deze sferen bestaat een wisselwerking.
• De aswolken van een vulkaanuitbarsting (lithosfeer) kunnen het
vliegverkeer (atmosfeer) belemmeren. Ook heeft de uitstoot van as na
een vulkaanuitbarsting invloed op de begroeiing (biosfeer).
• Wortels van bomen en planten (biosfeer) kunnen ervoor zorgen dat
afbraakmateriaal (lithosfeer) niet te snel van hellingen afspoelt.

Gesteentekringloop
De gesteentekringloop en de tektonische kringloop beïnvloeden elkaar
onderling.
• Alle vaste stoffen die in de aardkorst en het bovenste gedeelte van de
aardmantel voorkomen, noemen we gesteenten. Ze maken deel uit van
een cyclus waarin ze telkens worden afgebroken en omgevormd. Dit heet
gesteentekringloop de gesteentekringloop. Er zijn drie soorten gesteente, die elk in een van
de andere kunnen overgaan. Dit zijn:
stoIlingsgesteenten • stollingsgesteenten (afgekoeld magma). Voorbeelden: basalt en
graniet.