Hoorcolleges Capita Selecta Criminologie
Universiteit Maastricht
2022/2023
Week 1 – Kennisclip: what is crime?
Disciplines van criminologie:
- Sociologie, psychologie, bio-criminologie, economie.
- Link met het recht: aanpak om criminaliteit in te dammen.
- Centrale thema: drugs: multidisciplinair (vraag en aanbod)
o Verslaving
o Wanneer komt een drug op een lijst?
o Gewelddadige drugswereld
o Hoe moeten we daarop reageren?
Vragen criminologie:
- Wat is misdaad?
- Wat is de aard en omvang van criminaliteit?
- Wat is de schade aangericht door criminaliteit? Schade is breed: slachtofferschap.
- Wat wordt ondermijnd in de samenleving door criminaliteit?
- Wat zijn de oorzaken van criminaliteit?
- Wat zijn de opportuniteiten om misdaad te plegen?
- Wat is de betekenis van criminaliteit?
- Wat zijn de reacties op criminaliteit? En hoe effectief zijn deze reacties?
o Voorbeeld Cd-spelers in auto’s.
o Carnival of crime (spanning, adrenaline, groepsdruk)
o Cultureel criminologen letten op de sociale omstandigheid
Theorie: een groep van gerelateerde hypothesen op de sociale realiteit die worden gebruikt
om:
1. Te beschrijven
2. Iets uit te leggen
3. Om iets te voorspellen
Verbondenheid aan de sociale omgeving en het reguliere leven. Het grote deel van de
mensen doet wat er van ze verwacht wordt. Hoe dieper je in het normale leven komt, hoe
meer je hebt te verliezen. Predictive politiewerk: voorspellende factoren, bv. bij jongeren
leveren een risicovolle situatie op.
Empirische test: vertrekpunt van uit een theorie. En deze toetsen door:
- Te testen o.g.v. kwantitatief of kwalitatief onderzoek.
- Een empirische cyclus: begint vanuit een theorie.
- Deductie of inductie: zonder theorie beginnen bij een groep en observaties willen
begrijpen. Vertrekken vanuit meerdere theorieën.
1
,Belangrijke classificaties:
- Is criminologie gekozen of veroorzaakt?
- Consensus of conflict?
o In de samenleving zijn we het vaak over bepaalde dingen eens. We gaan er
van uit dat er breed gedeelde morele overeenstemmingen zijn t.a.v.
belangrijke punten in het leven.
o Ook kan er vanuit het conflict worden gedacht: er is juist geen
overeenstemming over normen en waarden.
- Pathologisch of normaal gedrag?
o Is verslaving een ziekte of wat anders?
o Beeld is door de tijd een ziektemodel: veel invloed van medici.
- Drive or control?
o Je kunt aan alles verslaafd raken, niet alleen aan verdovende middelen.
o Compulsief gedrag: dwangmatig.
o Aanleg.
o In de samenleving is er heel veel dwangmatig gedrag waar we geen probleem
van maken.
o Gebrek aan zelfcontrole, zonder reflectie en veel impuls = verklarende
signalen. Zie dit ook i.c.m. IQ en andere aspecten.
Level van verklaringen: micro, meso of macro?
Theorieën op het niveau van de individu = micro.
Theorieën op niveau van de buurt/ vriendengroepen = meso gedrag is aangeleerd,
ook criminaliteit.
Theorieën op niveau van de samenleving = macro we weten wat de gezamenlijke
culturele waarden zijn, maar de middelen zijn niet evenredig verdeeld in de
samenleving. Daardoor ontstaat er spanning.
Positivisten en anti-positivisten
- Positivisten: criminaliteit is een oorzaak, geen keuze
- Anti: ?
Culturele criminologie
Dit is ontstaan in de jaren 90. Het is een policy oriented discipline. En moet inzichten in
criminologische studies geven.
2
, Week 2 – Kennisclip: meten omvang criminaliteit.
We kijken deze week naar het meten van de omvang van criminaliteit etc.? De
criminaliteitsbestrijding wil dit namelijk kunnen meten en cijfers kunnen gebruiken ter
verantwoording bijvoorbeeld. Maar hoe kun je dit meten? En hoe betrouwbaar zijn deze
cijfers?
Kijk eens naar de officiële registraties, de politiestatistiek. Maar wat vertellen die cijfers ons
nou? Maar belangrijker: wat laten ze ons niet zien? Waar reflecteren die cijfers op? Zegt dit
iets over de objectieve onveiligheid? Of weerspiegelt het iets anders? Had de politie
misschien minder tijd om naar inbraken te kijken, en hebben ze er daardoor minder
aangetroffen en/of opgelost? Bedenk je goed: wat voor verhaal vertellen de cijfers die je
voorgeschoteld krijgt? De cijfers die politie publiceert zeggen misschien meer over de
prioriteiten die de politie stelt.
Ook speelt het mee dat de politie afhankelijk is van hetgeen gemeld wordt door de burger.
Sommige delicten zullen sneller gemeld worden dan anderen. In sommige gevallen wordt er
bijna nooit aangifte gedaan, dit speelt met name bij ‘consensuele delicten’. Dit zijn delicten
waarbij je jezelf de vraag kunt stellen wie nu eigenlijk de dader is. Neem het voorbeeld van
een drugsdealer op de hoek van de straat, hier zal niet snel aangifte over gedaan worden.
Niet door de dealer en niet door de consument die koopt. Dit zijn zaken die de politie actief
moet opsporen en actief actie voor moet ondernemen. Neem ook het voorbeeld van de
alcoholcontrole, hiervoor organiseert de politie een fuik.
Een belangrijk begrip is: ‘het dark figure of dark number’. Dit speelt een essentiële rol in het
begrijpen van bepaalde cijfers. Ons hele justitiële systeem is enorm selectief. Er is sprake van
een enorme trechter. Met wat voor zaken gaat het OM nu echt aan de slag? Het systeem
van zodanig is steeds selectiever aan het worden. Probeer hier voorbeelden van te vinden.
Week 3 – Kennisclip: theorie, verbanden en causaliteit.
We willen deviant gedrag proberen te verklaren. Hoe ziet die sociale werkelijkheid eruit? En
hoe kunnen we die werkelijkheid verklaren? Dit kun je doen door te vertrekken uit die
theorie en daar enkele veronderstellingen uit af te leiden. Als dit zo is, dan zal dit daaruit
voortvloeien. Dit doe je op basis van empirisch onderzoek. We zijn niet op zoek naar het
bevestigen van een hypothese. De kracht van de wetenschap is ook dat een theorie weerlegt
kan worden. Het ene empirische onderzoek is niet beter dan het andere. Ze vullen elkaar
aan. Ze hebben allemaal hun sterktes en zwaktes.
Dit is de essentie van het zoeken naar verbanden, correlaties. Een misvatting die vaak
voorkomt is dat als we vaststellen dat als er een verband is, dat mensen te snel
doorredeneren en stellen: ‘we zien een fenomeen, dan zal er sprake zijn van een oorzakelijk
verband’. Dat hoeft niet zo te zijn.
- Neem harddrugs, en dan een ‘hardcore-gebruiker’. Wat is dan de relatie met
criminaliteit? Zien we een verband? Er zijn verschillende manieren om naar deze
thematiek te kijken. Een verband vaststellen is één, maar hoe moeten we die dan
interpreteren? Meest voorkomende verklaring die mensen zouden geven is: ‘dit is
3
Universiteit Maastricht
2022/2023
Week 1 – Kennisclip: what is crime?
Disciplines van criminologie:
- Sociologie, psychologie, bio-criminologie, economie.
- Link met het recht: aanpak om criminaliteit in te dammen.
- Centrale thema: drugs: multidisciplinair (vraag en aanbod)
o Verslaving
o Wanneer komt een drug op een lijst?
o Gewelddadige drugswereld
o Hoe moeten we daarop reageren?
Vragen criminologie:
- Wat is misdaad?
- Wat is de aard en omvang van criminaliteit?
- Wat is de schade aangericht door criminaliteit? Schade is breed: slachtofferschap.
- Wat wordt ondermijnd in de samenleving door criminaliteit?
- Wat zijn de oorzaken van criminaliteit?
- Wat zijn de opportuniteiten om misdaad te plegen?
- Wat is de betekenis van criminaliteit?
- Wat zijn de reacties op criminaliteit? En hoe effectief zijn deze reacties?
o Voorbeeld Cd-spelers in auto’s.
o Carnival of crime (spanning, adrenaline, groepsdruk)
o Cultureel criminologen letten op de sociale omstandigheid
Theorie: een groep van gerelateerde hypothesen op de sociale realiteit die worden gebruikt
om:
1. Te beschrijven
2. Iets uit te leggen
3. Om iets te voorspellen
Verbondenheid aan de sociale omgeving en het reguliere leven. Het grote deel van de
mensen doet wat er van ze verwacht wordt. Hoe dieper je in het normale leven komt, hoe
meer je hebt te verliezen. Predictive politiewerk: voorspellende factoren, bv. bij jongeren
leveren een risicovolle situatie op.
Empirische test: vertrekpunt van uit een theorie. En deze toetsen door:
- Te testen o.g.v. kwantitatief of kwalitatief onderzoek.
- Een empirische cyclus: begint vanuit een theorie.
- Deductie of inductie: zonder theorie beginnen bij een groep en observaties willen
begrijpen. Vertrekken vanuit meerdere theorieën.
1
,Belangrijke classificaties:
- Is criminologie gekozen of veroorzaakt?
- Consensus of conflict?
o In de samenleving zijn we het vaak over bepaalde dingen eens. We gaan er
van uit dat er breed gedeelde morele overeenstemmingen zijn t.a.v.
belangrijke punten in het leven.
o Ook kan er vanuit het conflict worden gedacht: er is juist geen
overeenstemming over normen en waarden.
- Pathologisch of normaal gedrag?
o Is verslaving een ziekte of wat anders?
o Beeld is door de tijd een ziektemodel: veel invloed van medici.
- Drive or control?
o Je kunt aan alles verslaafd raken, niet alleen aan verdovende middelen.
o Compulsief gedrag: dwangmatig.
o Aanleg.
o In de samenleving is er heel veel dwangmatig gedrag waar we geen probleem
van maken.
o Gebrek aan zelfcontrole, zonder reflectie en veel impuls = verklarende
signalen. Zie dit ook i.c.m. IQ en andere aspecten.
Level van verklaringen: micro, meso of macro?
Theorieën op het niveau van de individu = micro.
Theorieën op niveau van de buurt/ vriendengroepen = meso gedrag is aangeleerd,
ook criminaliteit.
Theorieën op niveau van de samenleving = macro we weten wat de gezamenlijke
culturele waarden zijn, maar de middelen zijn niet evenredig verdeeld in de
samenleving. Daardoor ontstaat er spanning.
Positivisten en anti-positivisten
- Positivisten: criminaliteit is een oorzaak, geen keuze
- Anti: ?
Culturele criminologie
Dit is ontstaan in de jaren 90. Het is een policy oriented discipline. En moet inzichten in
criminologische studies geven.
2
, Week 2 – Kennisclip: meten omvang criminaliteit.
We kijken deze week naar het meten van de omvang van criminaliteit etc.? De
criminaliteitsbestrijding wil dit namelijk kunnen meten en cijfers kunnen gebruiken ter
verantwoording bijvoorbeeld. Maar hoe kun je dit meten? En hoe betrouwbaar zijn deze
cijfers?
Kijk eens naar de officiële registraties, de politiestatistiek. Maar wat vertellen die cijfers ons
nou? Maar belangrijker: wat laten ze ons niet zien? Waar reflecteren die cijfers op? Zegt dit
iets over de objectieve onveiligheid? Of weerspiegelt het iets anders? Had de politie
misschien minder tijd om naar inbraken te kijken, en hebben ze er daardoor minder
aangetroffen en/of opgelost? Bedenk je goed: wat voor verhaal vertellen de cijfers die je
voorgeschoteld krijgt? De cijfers die politie publiceert zeggen misschien meer over de
prioriteiten die de politie stelt.
Ook speelt het mee dat de politie afhankelijk is van hetgeen gemeld wordt door de burger.
Sommige delicten zullen sneller gemeld worden dan anderen. In sommige gevallen wordt er
bijna nooit aangifte gedaan, dit speelt met name bij ‘consensuele delicten’. Dit zijn delicten
waarbij je jezelf de vraag kunt stellen wie nu eigenlijk de dader is. Neem het voorbeeld van
een drugsdealer op de hoek van de straat, hier zal niet snel aangifte over gedaan worden.
Niet door de dealer en niet door de consument die koopt. Dit zijn zaken die de politie actief
moet opsporen en actief actie voor moet ondernemen. Neem ook het voorbeeld van de
alcoholcontrole, hiervoor organiseert de politie een fuik.
Een belangrijk begrip is: ‘het dark figure of dark number’. Dit speelt een essentiële rol in het
begrijpen van bepaalde cijfers. Ons hele justitiële systeem is enorm selectief. Er is sprake van
een enorme trechter. Met wat voor zaken gaat het OM nu echt aan de slag? Het systeem
van zodanig is steeds selectiever aan het worden. Probeer hier voorbeelden van te vinden.
Week 3 – Kennisclip: theorie, verbanden en causaliteit.
We willen deviant gedrag proberen te verklaren. Hoe ziet die sociale werkelijkheid eruit? En
hoe kunnen we die werkelijkheid verklaren? Dit kun je doen door te vertrekken uit die
theorie en daar enkele veronderstellingen uit af te leiden. Als dit zo is, dan zal dit daaruit
voortvloeien. Dit doe je op basis van empirisch onderzoek. We zijn niet op zoek naar het
bevestigen van een hypothese. De kracht van de wetenschap is ook dat een theorie weerlegt
kan worden. Het ene empirische onderzoek is niet beter dan het andere. Ze vullen elkaar
aan. Ze hebben allemaal hun sterktes en zwaktes.
Dit is de essentie van het zoeken naar verbanden, correlaties. Een misvatting die vaak
voorkomt is dat als we vaststellen dat als er een verband is, dat mensen te snel
doorredeneren en stellen: ‘we zien een fenomeen, dan zal er sprake zijn van een oorzakelijk
verband’. Dat hoeft niet zo te zijn.
- Neem harddrugs, en dan een ‘hardcore-gebruiker’. Wat is dan de relatie met
criminaliteit? Zien we een verband? Er zijn verschillende manieren om naar deze
thematiek te kijken. Een verband vaststellen is één, maar hoe moeten we die dan
interpreteren? Meest voorkomende verklaring die mensen zouden geven is: ‘dit is
3
