H43 Transportsystemen
pagina: 995 t/m 1025
H43.1 Circulatoire systemen
Om de benodigde voedingsstoffen bij alle cellen te krijgen in een dier, zijn er verschillende
mogelijkheden. Een daarvan heeft te maken met een simpele lichaamsvorm. Een
lichaamsvorm waarvan alle (of het grootste van de) cellen in contact staat met de
buitenwereld, zodat de voedingsstoffen gemakkelijk naar binnen kunnen diffunderen. Vaak
gaat dit gepaard met een gastrovasculaire holte, welke zorgt voor de distributie en vertering
van de voedingsstoffen. Deze manier van voedingsstoffen op de juiste plek krijgen is
kenmerkend voor cnidaria en platwormen, veel invertebraten dus.
Een andere manier om voedingsstoffen op de juiste plek te krijgen is het gebruik maken van
een circulatoir systeem, een systeem wat vloeistof vervoert tussen cellen. Elk circulatoir
systeem bestaat uit drie basisonderdelen: een vloeistof welke circuleert, een vaatstelsel en
een pomp (hart). Van circulatoire systemen zijn ook twee varianten:
- open bloedsomloop
- Een open bloedsomloop werkt met een hart,
vaten en hemolymfe. Dit is het bloed en de
interstitiële vloeistof tegelijk. Het hemolymfe
wordt door de vaten gepompt welke uitkomen
in de lichaamsholte waarin de organen drijven.
Bij het ontspannen van het hart, loopt het
hemolymfe via gaten in het hart (welke sluiten
bij aanspanning) weer in.
- gesloten bloedsomloop
- Een gesloten bloedsomloop werkt met een
hart, vaten en bloed. Deze afgesloten variant
van een bloedsomloop geeft een hogere
bloeddruk wat meer energie kost. Echter
kunnen er wel meer nutriënten en O2 vervoerd
worden en diffunderen. Daarnaast kan hiermee
ook geregeld worden hoeveel bloed ergens
heen gaat.
Een typisch gesloten bloedsomloop bestaat uit een hart, bloed
en vaten. De vaten worden weer opgedeeld in: slagaderen,
aderen en haarvaten.
- slagaderen vervoeren bloed van het hart naar de
haarvaten.
- aderen vervoeren bloed van de haarvaten naar het hart.
- haarvaten vervoeren bloed van slagaderen naar venules naar aderen.
De enige uitzondering hierop is de poortader, welke bloed van de haarvaten in het
verteringsstelsel naar de haarvaten in de lever transporteert.
, Hoe zo’n gesloten bloedsomloop loopt varieert ook nog. Zo bestaat er een enkele circulatie
(tweekamerig), een dubbele circulatie (driekamerig) en een dubbele circulatie (vierkamerig).
- bij enkele circulatie, kenmerkend voor haaien, roggen een gewervelde vissen, is er
sprake van een hart met twee kamers; één atrium en één ventrikel. Het bloed
passeert twee keer een haarvatennetwerk voordat het terugkomt bij het hart.
- Bij dubbele circulatie wordt het bloed naar de longen vervoerd, komt het terug bij het
hart, en wordt het door vervoerd naar de andere organen. Dit kan echter wederom op
twee manieren; met een hart met drie kamers, of een hart met vier kamers.
- Een hart met drie kamers maakt het mogelijk één bloedbaan af te sluiten,
namelijk die naar de longen. Dit is handig voor dieren die lang onder water
blijven, zodat ze geen zuurstof verspillen wat terug gaat naar de longen. Dit is
kenmerkend voor amfibieën. Dit noemt men ook wel het pulmocutaneus
circuit.
- bij een hart met vier kamers is het nodig dat de longen altijd bloed krijgen en
afvoeren. Dit is namelijk het geval bij zoogdieren en vogels, welke
endotherme dieren zijn. Deze hebben dus een hoge metabolisme nodig en zo
veel mogelijk zuurstof.
pagina: 995 t/m 1025
H43.1 Circulatoire systemen
Om de benodigde voedingsstoffen bij alle cellen te krijgen in een dier, zijn er verschillende
mogelijkheden. Een daarvan heeft te maken met een simpele lichaamsvorm. Een
lichaamsvorm waarvan alle (of het grootste van de) cellen in contact staat met de
buitenwereld, zodat de voedingsstoffen gemakkelijk naar binnen kunnen diffunderen. Vaak
gaat dit gepaard met een gastrovasculaire holte, welke zorgt voor de distributie en vertering
van de voedingsstoffen. Deze manier van voedingsstoffen op de juiste plek krijgen is
kenmerkend voor cnidaria en platwormen, veel invertebraten dus.
Een andere manier om voedingsstoffen op de juiste plek te krijgen is het gebruik maken van
een circulatoir systeem, een systeem wat vloeistof vervoert tussen cellen. Elk circulatoir
systeem bestaat uit drie basisonderdelen: een vloeistof welke circuleert, een vaatstelsel en
een pomp (hart). Van circulatoire systemen zijn ook twee varianten:
- open bloedsomloop
- Een open bloedsomloop werkt met een hart,
vaten en hemolymfe. Dit is het bloed en de
interstitiële vloeistof tegelijk. Het hemolymfe
wordt door de vaten gepompt welke uitkomen
in de lichaamsholte waarin de organen drijven.
Bij het ontspannen van het hart, loopt het
hemolymfe via gaten in het hart (welke sluiten
bij aanspanning) weer in.
- gesloten bloedsomloop
- Een gesloten bloedsomloop werkt met een
hart, vaten en bloed. Deze afgesloten variant
van een bloedsomloop geeft een hogere
bloeddruk wat meer energie kost. Echter
kunnen er wel meer nutriënten en O2 vervoerd
worden en diffunderen. Daarnaast kan hiermee
ook geregeld worden hoeveel bloed ergens
heen gaat.
Een typisch gesloten bloedsomloop bestaat uit een hart, bloed
en vaten. De vaten worden weer opgedeeld in: slagaderen,
aderen en haarvaten.
- slagaderen vervoeren bloed van het hart naar de
haarvaten.
- aderen vervoeren bloed van de haarvaten naar het hart.
- haarvaten vervoeren bloed van slagaderen naar venules naar aderen.
De enige uitzondering hierop is de poortader, welke bloed van de haarvaten in het
verteringsstelsel naar de haarvaten in de lever transporteert.
, Hoe zo’n gesloten bloedsomloop loopt varieert ook nog. Zo bestaat er een enkele circulatie
(tweekamerig), een dubbele circulatie (driekamerig) en een dubbele circulatie (vierkamerig).
- bij enkele circulatie, kenmerkend voor haaien, roggen een gewervelde vissen, is er
sprake van een hart met twee kamers; één atrium en één ventrikel. Het bloed
passeert twee keer een haarvatennetwerk voordat het terugkomt bij het hart.
- Bij dubbele circulatie wordt het bloed naar de longen vervoerd, komt het terug bij het
hart, en wordt het door vervoerd naar de andere organen. Dit kan echter wederom op
twee manieren; met een hart met drie kamers, of een hart met vier kamers.
- Een hart met drie kamers maakt het mogelijk één bloedbaan af te sluiten,
namelijk die naar de longen. Dit is handig voor dieren die lang onder water
blijven, zodat ze geen zuurstof verspillen wat terug gaat naar de longen. Dit is
kenmerkend voor amfibieën. Dit noemt men ook wel het pulmocutaneus
circuit.
- bij een hart met vier kamers is het nodig dat de longen altijd bloed krijgen en
afvoeren. Dit is namelijk het geval bij zoogdieren en vogels, welke
endotherme dieren zijn. Deze hebben dus een hoge metabolisme nodig en zo
veel mogelijk zuurstof.
