Samenvatting 6: Kinderrevalidatie en executieve
functietraining
Stuss (2010). Chapter 28. Executive functioning in children with traumatic brain injury in
comparison to developmental ADHD.
Introductie
• Executieve functies (EF) worden gedefinieerd in de cognitieve en neuropsychologie literatuur
als bovengeschikte, bestuurlijke capaciteit voor het aansturen van meer modulaire vaardigheden,
waaronder taal, geheugen, motor skills en perceptie in dienst van, het beheren van en het
bereiken van doelen.
EF is vaak beperkt door traumatisch brein letsel (TBI) in kinderen en medieert de neurogedragingen
van patiënten. Symptomen na TBI zijn gelijk aan die van ontwikkelings-ADHD, dus er is mogelijk
een gelijk mechanisme van neurale dysfunctie. Er is aanzienlijke overlap tussen het concept van EF
en cognitieve controle, een term gebruikt voor de capaciteit om actief doelen en middelen om deze
doelen te behalen tijdens het bieden van weerstand tegen interferentie. Ontwikkelingscognitieve
theoretici stellen dat EF het volgende omvat: behoud van een probleem oplossende set voor toekomst
doelen (werkgeheugen), inhibitie, set shifting, plannen en problemen oplossen, besluiten maken
gebaseerd op beloning en straf en zelfregulatie. EF refereert naar een set cognitieve en socio-
gedragsvaardigheden gebruikt in overeenstemming met doel-gerelateerde activiteiten.
Ontwikkelingsperspectief
• Onderzoek naar EF in kinderen wordt gecompliceerd door verschillende ontwikkelingstrajecten
van verschillende EF.
• Ontwikkeling van onderliggende fundamentele processen moeten in acht genomen worden bij
het onderzoeken van EF.
Ongevoeligheid van een specifieke EF-meting in jonge kinderen met TBI kan een onvoldoende
ontwikkeling van de vaardigheden reflecteren. Het is belangrijk om rekening te houden met het
ontwikkelingsperspectief in jongere kinderen van wie EF-vaardigheden snelle leeftijdsveranderingen
ondergaan en die wellicht extra gevoelig zijn voor TBI. Kinderen met beperkingen in fundamentele
processen, zoals verwerkingssnelheid, zullen waarschijnlijker tekorten laten zien in higher-level
functies die gesteund worden door deze processen. TBI, in vergelijking met ADHD, kan gebeuren op
elk moment tijdens de ontwikkeling, wat verschillende impact kan hebben op EF tijdens
verschillende fases van maturiteit.
Ontwikkeling van neuraal substraat van executieve functies
• EF is afhankelijk van frontale kwab neurocircuits.
• Bevorderingen in neuroimaging technieken faciliteren specificatie van neurale substraat van EF
en de ontwikkeling en de relatie met verkregen en ontwikkelingstekorten in EF.
EF worden gemedieerd door frontaal gestuurde, verspreide netwerken waarbij prefrontale subregio’s,
de posterior cortex en subcorticale structuren betrokken zijn, waaronder de basale ganglia en de
ventrale striatum. Studies tonen een niet-lineaire groei van corticale grijze massa volumes met
relatieve late rijping van dorso- en ventrolaterale prefrontale cortex (PFC) samen met lineaire
1
functietraining
Stuss (2010). Chapter 28. Executive functioning in children with traumatic brain injury in
comparison to developmental ADHD.
Introductie
• Executieve functies (EF) worden gedefinieerd in de cognitieve en neuropsychologie literatuur
als bovengeschikte, bestuurlijke capaciteit voor het aansturen van meer modulaire vaardigheden,
waaronder taal, geheugen, motor skills en perceptie in dienst van, het beheren van en het
bereiken van doelen.
EF is vaak beperkt door traumatisch brein letsel (TBI) in kinderen en medieert de neurogedragingen
van patiënten. Symptomen na TBI zijn gelijk aan die van ontwikkelings-ADHD, dus er is mogelijk
een gelijk mechanisme van neurale dysfunctie. Er is aanzienlijke overlap tussen het concept van EF
en cognitieve controle, een term gebruikt voor de capaciteit om actief doelen en middelen om deze
doelen te behalen tijdens het bieden van weerstand tegen interferentie. Ontwikkelingscognitieve
theoretici stellen dat EF het volgende omvat: behoud van een probleem oplossende set voor toekomst
doelen (werkgeheugen), inhibitie, set shifting, plannen en problemen oplossen, besluiten maken
gebaseerd op beloning en straf en zelfregulatie. EF refereert naar een set cognitieve en socio-
gedragsvaardigheden gebruikt in overeenstemming met doel-gerelateerde activiteiten.
Ontwikkelingsperspectief
• Onderzoek naar EF in kinderen wordt gecompliceerd door verschillende ontwikkelingstrajecten
van verschillende EF.
• Ontwikkeling van onderliggende fundamentele processen moeten in acht genomen worden bij
het onderzoeken van EF.
Ongevoeligheid van een specifieke EF-meting in jonge kinderen met TBI kan een onvoldoende
ontwikkeling van de vaardigheden reflecteren. Het is belangrijk om rekening te houden met het
ontwikkelingsperspectief in jongere kinderen van wie EF-vaardigheden snelle leeftijdsveranderingen
ondergaan en die wellicht extra gevoelig zijn voor TBI. Kinderen met beperkingen in fundamentele
processen, zoals verwerkingssnelheid, zullen waarschijnlijker tekorten laten zien in higher-level
functies die gesteund worden door deze processen. TBI, in vergelijking met ADHD, kan gebeuren op
elk moment tijdens de ontwikkeling, wat verschillende impact kan hebben op EF tijdens
verschillende fases van maturiteit.
Ontwikkeling van neuraal substraat van executieve functies
• EF is afhankelijk van frontale kwab neurocircuits.
• Bevorderingen in neuroimaging technieken faciliteren specificatie van neurale substraat van EF
en de ontwikkeling en de relatie met verkregen en ontwikkelingstekorten in EF.
EF worden gemedieerd door frontaal gestuurde, verspreide netwerken waarbij prefrontale subregio’s,
de posterior cortex en subcorticale structuren betrokken zijn, waaronder de basale ganglia en de
ventrale striatum. Studies tonen een niet-lineaire groei van corticale grijze massa volumes met
relatieve late rijping van dorso- en ventrolaterale prefrontale cortex (PFC) samen met lineaire
1
