1. De student kan de anatomie en fysiologie van het spijsverteringsstelsel uitleggen (BS3
MB).
Fysiologie spijsverteringskanaal:
- Mondholte: huig, tong en gebit
Je speekselklieren in de mondholte produceren 1-1,5L speeksel per dag
Histologie spijsverteringskanaal:
Histologie —> weefselleer
Mucosa: (binnenste laag)
- Slijmvlieslaag
- Lamina propria bevochtigt
- Musculaire mucosae (glad spierweefsel)
Submucosa:
- Bloedvaten (zuurstof en voedingssto en)
- Lymfevaten (vetten opnemen)
- Zenuwvezels (gladde spierweefsel te bewegen)
Musculaire externa: (belangrijkste laag met spierweefsel
- Kringspieren (darmperistaltiek)
- Lengte spieren (darmperistaltiek)
- Zenuwvezels (sturen de twee spierlagen aan)
Serosa (visceraal peritoneum)
Het vlies dat de darm bedekt, belang om de darmen op hun plek te houden.
Drie soorten speekselklieren:
- 1 Oor speekselklier = parotis
- 2 Onderkaak speekselklier = glandula submandibularis
- 3 Ondertong speekselklier = glandula sublingualis
Slikken (deglulitie)
Bewust en onbewust - dit hele proces duurt 9 seconden
1 —> Bolus is een klont voedsel. Bolus wordt tegen hard gehemelte gedrukt. Tong trekt zich terug
en de pharynx wordt ingeduwd. Zachte gehemelte omhoog.
2 —> Strottenhoofd komt omhoog, epiglottis sluit glottis.
3 —> Bolus komt de oesophagus (slokdarm) binnen. Door peristaltische contracties komt het je
maag binnen. De onderste kringspier laat de bolus door.
4 —> Bolus komt maag binnen. Onderste oesophagus s ncter sluit.
Bestaat uit 3 fasen
ff fi
,Tong duwt de massa tegen elkaar, ontstaat een kleine vaste massa (bolus)
- De buccale fase —> Enige bewust fase, tong tegen het harde gedeelte van het gehemelte,
bolus word automatisch naar de achterkant van de keel geplaatst hierna sluit de palatum molle
(klepje achterin de keel waardoor de neusholte gesloten word),
- De faryngeale fase —> Bolus in contact met de achterkant van de farys, dan komt het
strottenhoofd omhoog, epiglottis (strottenklepje) klapt naar beneden (deze staat in de buccale
fase nog omhoog), de luchtpijp word dan afgesloten,
- De oesofageale fase —> Bolus bevind zich in de slokdarm, door middel van peristaltiek
verplaatst de bolus zich verder, bolus komt in de maag, slikken is voltooid
Voor het slikken:
- Voorgaand kauwen
- Speeksel word toegevoegd
Slikfunctie:
Goede stikfunctie is belangrijk
- Verslikken
- Aspiratie pneumonie —> longontsteking door verslikken
- Ziekte bv CVA, spierziektes, trauma, ect
- Zwakte
- Monitoren van functie
- Logopediste —> slikfunctie testen
Braken (emesis)
Maaginhoud de andere kant op
Mechanische prikkeling = vinger in de keel stoppen en dan overgeven
Chemische prikkeling = als je ziek bent en je afweersysteem werkt niet goed dan krijg je een
prikkeling naar de hersenen, zodat je gaat overgeven
—> Mechanische irritatie kan plaats vinden vanuit het zachte gehemelte tot aan het begin van de
dunne darm.
—> Braakcentrum kan geprikkeld worden als je wagenziek bent, afweersysteem of bacteriën.
Bij braken produceer je meer slijm. De pyloris ncter ontspant (dit is bij de maag), peristaltische
golven en krachtige uitademing, inhoud duodenum (12-vingerige darm) en begin jejunum
(nuchtere darm) naar maag gestuwd. De maaginhoud wordt naar buiten gestuwd. Toegang naar
de neusholte wordt geblokkeerd door je huig.
Emesis
- Maag, oesophagus, farynx, via mond naar buiten
- Overmatig speekselvloed ter bescherming gebit —> gebit kan niet tegen het zuur van de maag
dat mee naar boven komt
Functies
Slokdarm:
Erg gespierd, meerlagig plaveisel epitheel weefsel
Bovenste oesophagus s ncter = keelholte kringspier
Onderste oesophagus s ncter = gastro-oesofageale s ncter
Maag - ventrikels - gaster:
Functies:
- Voedsel word tijdelijk opgeslagen
- kneding
- chemische afbraak van eiwitten
- productie van intrinsieke factor (stof die vitamine B12 opslaat, wordt voor de rode bloedcellen
gebruikt),
- maagwand geplooid
- In de maag wordt pepsine (enzym) geproduceerd, bacteriën worden afgebroken door het zuur.
fi fi fi
, Sterke musculatoor —> longitudinale laag, circulaire laag en schuine laag —> hierdoor kan de
maag alle kanten heen kneden.
Activiteit van de maag:
- Cefalische fase: maagsapafgifte
- Gastrische fase: knedende bewegingen, maagsapafg te en pH daalt sterk
- Intestinale fase: eerste thymus gaat door de polorus, activiteit van de maag neemt af, kleine
beetjes worden doorgelaten
Peritoneum:
Buikvlies zit overal.
Visceraal perionium is buikvlies die om de organen zit (darmen bijv.)
Omentum minus verbindt de maag aan de lever. Omentum majes die helemaal over de buik heen
dit, deze verbindingen noem je menentria.
Dunne darm:
- Ongeveer 6 meter lang
- Belangrijkst voor resorptie van voedingssto en
- 12-vingerige darm is hier een onderdeel van —> duodenum (eerste deel)
- Nuchtere darm (jejunum)—> (tweede deel)
- Kronkeldarm (ileum) —> (derde deel)
Er is veel verteringsactiviteit:
- Pancreas sap —> alvleesklier
- Gal —> galblaas, darmsap (helpt eiwitten en koolhydraten opnemen)
(Gal word in de lever gemaakt, en in de galblaas opgeslagen)
Oppervlakte vergroting:
- Darmplooien
- Villi (darmvlokken)
- Microvilli (nog kleinere vlokken)
- Capillairen netwerk (bevinden zich in de microvilli)
- Afvoer via poortader naar de lever —> daar worden ze bewerkt
Dikke darm:
= colon
- Belangrijkste functie is het onttrekken van vocht
- Cecum —> de blinde darm
- Appendix vermiforme —> wormvormig aanhangsel
- Colon ascendens —> opstijgende deel dikke darm
- Colon transversum —> dwarsdeel van dikke darm
- Colon descendens —> afdalende deel dikke darm
- Colon sogmoideum —> S-vormige deel dikke darm
- Rectum —> endeldarm
- Anus —> punt waar de ontlasting naar buiten komt
Functies:
- intrekking van water
- Productie vitamine K
- Opslag van ontlasting
Ontlasting:
Twee sluitspieren:
- M. Sphincter ani internus —> (interne anale s ncter) binnenste kringspier
- M. Sphincter ani externus —> (externe anale s ncter) buitenste kringspier
Spijsverteringsenzymen
Vertering en opname van:
- Koolhydraten
- Vetten
ff fi fi fi
MB).
Fysiologie spijsverteringskanaal:
- Mondholte: huig, tong en gebit
Je speekselklieren in de mondholte produceren 1-1,5L speeksel per dag
Histologie spijsverteringskanaal:
Histologie —> weefselleer
Mucosa: (binnenste laag)
- Slijmvlieslaag
- Lamina propria bevochtigt
- Musculaire mucosae (glad spierweefsel)
Submucosa:
- Bloedvaten (zuurstof en voedingssto en)
- Lymfevaten (vetten opnemen)
- Zenuwvezels (gladde spierweefsel te bewegen)
Musculaire externa: (belangrijkste laag met spierweefsel
- Kringspieren (darmperistaltiek)
- Lengte spieren (darmperistaltiek)
- Zenuwvezels (sturen de twee spierlagen aan)
Serosa (visceraal peritoneum)
Het vlies dat de darm bedekt, belang om de darmen op hun plek te houden.
Drie soorten speekselklieren:
- 1 Oor speekselklier = parotis
- 2 Onderkaak speekselklier = glandula submandibularis
- 3 Ondertong speekselklier = glandula sublingualis
Slikken (deglulitie)
Bewust en onbewust - dit hele proces duurt 9 seconden
1 —> Bolus is een klont voedsel. Bolus wordt tegen hard gehemelte gedrukt. Tong trekt zich terug
en de pharynx wordt ingeduwd. Zachte gehemelte omhoog.
2 —> Strottenhoofd komt omhoog, epiglottis sluit glottis.
3 —> Bolus komt de oesophagus (slokdarm) binnen. Door peristaltische contracties komt het je
maag binnen. De onderste kringspier laat de bolus door.
4 —> Bolus komt maag binnen. Onderste oesophagus s ncter sluit.
Bestaat uit 3 fasen
ff fi
,Tong duwt de massa tegen elkaar, ontstaat een kleine vaste massa (bolus)
- De buccale fase —> Enige bewust fase, tong tegen het harde gedeelte van het gehemelte,
bolus word automatisch naar de achterkant van de keel geplaatst hierna sluit de palatum molle
(klepje achterin de keel waardoor de neusholte gesloten word),
- De faryngeale fase —> Bolus in contact met de achterkant van de farys, dan komt het
strottenhoofd omhoog, epiglottis (strottenklepje) klapt naar beneden (deze staat in de buccale
fase nog omhoog), de luchtpijp word dan afgesloten,
- De oesofageale fase —> Bolus bevind zich in de slokdarm, door middel van peristaltiek
verplaatst de bolus zich verder, bolus komt in de maag, slikken is voltooid
Voor het slikken:
- Voorgaand kauwen
- Speeksel word toegevoegd
Slikfunctie:
Goede stikfunctie is belangrijk
- Verslikken
- Aspiratie pneumonie —> longontsteking door verslikken
- Ziekte bv CVA, spierziektes, trauma, ect
- Zwakte
- Monitoren van functie
- Logopediste —> slikfunctie testen
Braken (emesis)
Maaginhoud de andere kant op
Mechanische prikkeling = vinger in de keel stoppen en dan overgeven
Chemische prikkeling = als je ziek bent en je afweersysteem werkt niet goed dan krijg je een
prikkeling naar de hersenen, zodat je gaat overgeven
—> Mechanische irritatie kan plaats vinden vanuit het zachte gehemelte tot aan het begin van de
dunne darm.
—> Braakcentrum kan geprikkeld worden als je wagenziek bent, afweersysteem of bacteriën.
Bij braken produceer je meer slijm. De pyloris ncter ontspant (dit is bij de maag), peristaltische
golven en krachtige uitademing, inhoud duodenum (12-vingerige darm) en begin jejunum
(nuchtere darm) naar maag gestuwd. De maaginhoud wordt naar buiten gestuwd. Toegang naar
de neusholte wordt geblokkeerd door je huig.
Emesis
- Maag, oesophagus, farynx, via mond naar buiten
- Overmatig speekselvloed ter bescherming gebit —> gebit kan niet tegen het zuur van de maag
dat mee naar boven komt
Functies
Slokdarm:
Erg gespierd, meerlagig plaveisel epitheel weefsel
Bovenste oesophagus s ncter = keelholte kringspier
Onderste oesophagus s ncter = gastro-oesofageale s ncter
Maag - ventrikels - gaster:
Functies:
- Voedsel word tijdelijk opgeslagen
- kneding
- chemische afbraak van eiwitten
- productie van intrinsieke factor (stof die vitamine B12 opslaat, wordt voor de rode bloedcellen
gebruikt),
- maagwand geplooid
- In de maag wordt pepsine (enzym) geproduceerd, bacteriën worden afgebroken door het zuur.
fi fi fi
, Sterke musculatoor —> longitudinale laag, circulaire laag en schuine laag —> hierdoor kan de
maag alle kanten heen kneden.
Activiteit van de maag:
- Cefalische fase: maagsapafgifte
- Gastrische fase: knedende bewegingen, maagsapafg te en pH daalt sterk
- Intestinale fase: eerste thymus gaat door de polorus, activiteit van de maag neemt af, kleine
beetjes worden doorgelaten
Peritoneum:
Buikvlies zit overal.
Visceraal perionium is buikvlies die om de organen zit (darmen bijv.)
Omentum minus verbindt de maag aan de lever. Omentum majes die helemaal over de buik heen
dit, deze verbindingen noem je menentria.
Dunne darm:
- Ongeveer 6 meter lang
- Belangrijkst voor resorptie van voedingssto en
- 12-vingerige darm is hier een onderdeel van —> duodenum (eerste deel)
- Nuchtere darm (jejunum)—> (tweede deel)
- Kronkeldarm (ileum) —> (derde deel)
Er is veel verteringsactiviteit:
- Pancreas sap —> alvleesklier
- Gal —> galblaas, darmsap (helpt eiwitten en koolhydraten opnemen)
(Gal word in de lever gemaakt, en in de galblaas opgeslagen)
Oppervlakte vergroting:
- Darmplooien
- Villi (darmvlokken)
- Microvilli (nog kleinere vlokken)
- Capillairen netwerk (bevinden zich in de microvilli)
- Afvoer via poortader naar de lever —> daar worden ze bewerkt
Dikke darm:
= colon
- Belangrijkste functie is het onttrekken van vocht
- Cecum —> de blinde darm
- Appendix vermiforme —> wormvormig aanhangsel
- Colon ascendens —> opstijgende deel dikke darm
- Colon transversum —> dwarsdeel van dikke darm
- Colon descendens —> afdalende deel dikke darm
- Colon sogmoideum —> S-vormige deel dikke darm
- Rectum —> endeldarm
- Anus —> punt waar de ontlasting naar buiten komt
Functies:
- intrekking van water
- Productie vitamine K
- Opslag van ontlasting
Ontlasting:
Twee sluitspieren:
- M. Sphincter ani internus —> (interne anale s ncter) binnenste kringspier
- M. Sphincter ani externus —> (externe anale s ncter) buitenste kringspier
Spijsverteringsenzymen
Vertering en opname van:
- Koolhydraten
- Vetten
ff fi fi fi
