Leerdoelen taak 5: Een breuk met grote gevolgen in de late
fase.
De student benoemt de verschillende behandelmogelijkheden in de vroege en late fase
van CRPS.
Behandeling van CRPS
Er is geen eenduidige behandeling bekend voor CRPS. Er is altid een interdisciplinaire aanpak nodig
die bestaat uit medicamenteuze behandeling, fysiotherapie, ergotherapie en psychologische
behandeling. De medicamenteuze behandeling is gericht op piinstlling, het remmen van de
ontsteking en het bevorderen van de doorbloeding. Lang niet alle patinten reageren echter goed op
(een combinate van) mediciinen. Met name piinstllers liiken weinig efect te hebben en er wordt
alleen aangeraden om piinstllers te gebruiken die weinig biiwerkingen hebben zoals paracetamol en
(in beperkte mate) NSAID’s zoals ibuprofen.
Er wordt daarom ook het liefst zo snel mogeliik gestart met paramedische behandeling. In het acute
stadium (tot ongeveer 3–6 maanden) wordt piincontngent behandeld, dat wil zeggen: zo veel
mogeliik oefenen en bewegen maar wel binnen de piingrenzen. Na verloop van tid wordt
overgegaan naar tidscontngente behandeling, waarbii de oefeningen en belastng onafankeliik van
de piin worden opgebouwd. Voor zowel fysio- als ergotherapie is wetenschappeliik bewiis dat er
gunstge efecten ziin op de stoornissen en het omgaan met de aandoening.
Bii ernstge en aanhoudende piin en functestoornissen wordt in het uiterste geval zelfs een
amputate verricht. Dit wordt alleen overwogen bii ernstge onbehandelbare infectes of ernstge
functestoornissen om de kwaliteit van leven te verbeteren.
Pijncontngente behandeling
Fysiotherapie volgens een piincontngente behandeling, aanvullend op de medische
behandeling efect heef op de ernst van de stoornissen in functes.
Fysiotherapie resulteert in een signifcant sneller herstel na 6 weken dan de controle
behandeling.
Één iaar na inclusie resulteert fysiotherapie in een betere uitkomst betrefende:
o Piin
o Huidtemperatuur
o Volume
o Acteve bewegingsmogeliikheid.
Gezien de snelle verbetering van de stoornissen is het aan te bevelen de fysiotherapeutsche
behandeling vroegtidig, kort nadat de diagnose gesteld is, te starten.
In een follow-up onderzoek van 8 iaar bleek dat de ervaren beperkingen na het afsluiten van
de behandeling stabiel bleven.
Spiegeltherapie en graded motor imagery
een case serie van 8 patinten bleek dat spiegeltherapie gedurende 6 weken een afname gaf
van de piingewaarwording.
Patinten met langer bestaande CRPSI (>2 iaar) trad geen verbetering op.
1
, Uit een systematsch literatuur review bleek dat graded motor imagery een signifcant efect
had op afname van de piin bii patinten met lang bestaande CRPS-I, NNT:3, ten opzichte van
een wachtliist-controle groep.
De volgorde van het aanbieden van de prikkels (hand-herkenning gevolgd door voorstellen
van bewegingen en tenslote spiegeltherapie) bleek het grootste efect te hebben ten
opzichte van voorstellen van beweging gevolgd door hand-herkenning en tenslote weer
voorstellen van beweging.
In een patintenserie van 7 patinten werden met een enigszins aangepast programma van
motor imagery en spiegeltherapie positeve efecten gevonden voor kniipkracht en piin.
Tijdcontngente behandeling
Pain exposure physical therapy en stress loading
In een niet gecontroleerd onderzoek bleek dat na een tidcontngente behandeling volgens
“pain exposure physical therapy” (PEPT), bii patinten met lang bestaande CRPS-I (gem. 55,0
mnd) hand- en beenfuncte en piin verbeterden.
Bii 18 van de 41 patinten met CRPS-I van de armen (46%) en bii 31 van de 65 patinten met
CRPS-I van de benen (48%), werd een klinisch relevante verbetering gevonden, gemiddeld
3,6 maanden na het beiindigen van de behandeling.
In een ander PEPT onderzoek bii patinten met korter bestaande CRPS-I (duur gem. 6,6 mnd:
sd. 4,1) bleken daarnaast ook bewegingsangst en ervaren beperkingen te verbeteren.
In een ongecontroleerd onderzoek met een tidcontngente behandeling volgens een “stress
loading program” voor patinten met CRPS-I van de hand, werden verbeteringen gevonden
voor mobiliteit, kracht en piin.
Graded exposure
In samenwerking met een psycholoog.
In een single subiect design onderzoek werden 8 patinten met CRPS-I (gem. duur 3,0 ir) en
bewegingsangst > 39 punten op de Tampaschaal voor kinesiofobie geleideliik blootgesteld
aan die situates en bewegingen die ze als gevaarliik en bedreigend ervoeren.
o Na de blootstelling waren bewegingsangst, piin en beperkingen afgenomen.
Specifieke (fysiotherapeutsche) applicates
Manuele lymfedrainage
Efecten van manuele lymfedrainage werden onderzocht in twee gerandomiseerde,
gecontroleerde onderzoeken. In het ene onderzoek werd manuele lymfedrainage van het
been toegevoegd aan oefentherapie ter verbetering van de mobiliteit en de functe van het
been, terwiil in het andere onderzoek manuele lymfedrainage van de arm
werd toegevoegd aan NSAID’s, ultrageluid van arm en ganglion stellatum, oefentherapie
gericht op mobiliteit van de gewrichten, het versterken van de spierpomp en
ademhalingsoefeningen. Er werd geen efect gevonden voor manuele
lymfedrainage van het been en een kortdurend efect voor de arm. Na een follow-up van
twee maanden was dit efect verdwenen.
Transcutane electro-neurostmulate (TENS)
In een onderzoek van matge kwaliteit bleek dat 2 0 van de 2 9 patinten met CRPS-I een
positef efect hadden (piinreducte van 75% of meer van de oorspronkeliike piin) na
behandeling met TENS.
Elektromagnetsche behandeling
In een gerandomiseerd, gecontroleerd onderzoek werd elektromagnetsche behandeling
toegevoegd aan calcitonine behandeling en oefentherapie gericht op mobiliteit van de
2
fase.
De student benoemt de verschillende behandelmogelijkheden in de vroege en late fase
van CRPS.
Behandeling van CRPS
Er is geen eenduidige behandeling bekend voor CRPS. Er is altid een interdisciplinaire aanpak nodig
die bestaat uit medicamenteuze behandeling, fysiotherapie, ergotherapie en psychologische
behandeling. De medicamenteuze behandeling is gericht op piinstlling, het remmen van de
ontsteking en het bevorderen van de doorbloeding. Lang niet alle patinten reageren echter goed op
(een combinate van) mediciinen. Met name piinstllers liiken weinig efect te hebben en er wordt
alleen aangeraden om piinstllers te gebruiken die weinig biiwerkingen hebben zoals paracetamol en
(in beperkte mate) NSAID’s zoals ibuprofen.
Er wordt daarom ook het liefst zo snel mogeliik gestart met paramedische behandeling. In het acute
stadium (tot ongeveer 3–6 maanden) wordt piincontngent behandeld, dat wil zeggen: zo veel
mogeliik oefenen en bewegen maar wel binnen de piingrenzen. Na verloop van tid wordt
overgegaan naar tidscontngente behandeling, waarbii de oefeningen en belastng onafankeliik van
de piin worden opgebouwd. Voor zowel fysio- als ergotherapie is wetenschappeliik bewiis dat er
gunstge efecten ziin op de stoornissen en het omgaan met de aandoening.
Bii ernstge en aanhoudende piin en functestoornissen wordt in het uiterste geval zelfs een
amputate verricht. Dit wordt alleen overwogen bii ernstge onbehandelbare infectes of ernstge
functestoornissen om de kwaliteit van leven te verbeteren.
Pijncontngente behandeling
Fysiotherapie volgens een piincontngente behandeling, aanvullend op de medische
behandeling efect heef op de ernst van de stoornissen in functes.
Fysiotherapie resulteert in een signifcant sneller herstel na 6 weken dan de controle
behandeling.
Één iaar na inclusie resulteert fysiotherapie in een betere uitkomst betrefende:
o Piin
o Huidtemperatuur
o Volume
o Acteve bewegingsmogeliikheid.
Gezien de snelle verbetering van de stoornissen is het aan te bevelen de fysiotherapeutsche
behandeling vroegtidig, kort nadat de diagnose gesteld is, te starten.
In een follow-up onderzoek van 8 iaar bleek dat de ervaren beperkingen na het afsluiten van
de behandeling stabiel bleven.
Spiegeltherapie en graded motor imagery
een case serie van 8 patinten bleek dat spiegeltherapie gedurende 6 weken een afname gaf
van de piingewaarwording.
Patinten met langer bestaande CRPSI (>2 iaar) trad geen verbetering op.
1
, Uit een systematsch literatuur review bleek dat graded motor imagery een signifcant efect
had op afname van de piin bii patinten met lang bestaande CRPS-I, NNT:3, ten opzichte van
een wachtliist-controle groep.
De volgorde van het aanbieden van de prikkels (hand-herkenning gevolgd door voorstellen
van bewegingen en tenslote spiegeltherapie) bleek het grootste efect te hebben ten
opzichte van voorstellen van beweging gevolgd door hand-herkenning en tenslote weer
voorstellen van beweging.
In een patintenserie van 7 patinten werden met een enigszins aangepast programma van
motor imagery en spiegeltherapie positeve efecten gevonden voor kniipkracht en piin.
Tijdcontngente behandeling
Pain exposure physical therapy en stress loading
In een niet gecontroleerd onderzoek bleek dat na een tidcontngente behandeling volgens
“pain exposure physical therapy” (PEPT), bii patinten met lang bestaande CRPS-I (gem. 55,0
mnd) hand- en beenfuncte en piin verbeterden.
Bii 18 van de 41 patinten met CRPS-I van de armen (46%) en bii 31 van de 65 patinten met
CRPS-I van de benen (48%), werd een klinisch relevante verbetering gevonden, gemiddeld
3,6 maanden na het beiindigen van de behandeling.
In een ander PEPT onderzoek bii patinten met korter bestaande CRPS-I (duur gem. 6,6 mnd:
sd. 4,1) bleken daarnaast ook bewegingsangst en ervaren beperkingen te verbeteren.
In een ongecontroleerd onderzoek met een tidcontngente behandeling volgens een “stress
loading program” voor patinten met CRPS-I van de hand, werden verbeteringen gevonden
voor mobiliteit, kracht en piin.
Graded exposure
In samenwerking met een psycholoog.
In een single subiect design onderzoek werden 8 patinten met CRPS-I (gem. duur 3,0 ir) en
bewegingsangst > 39 punten op de Tampaschaal voor kinesiofobie geleideliik blootgesteld
aan die situates en bewegingen die ze als gevaarliik en bedreigend ervoeren.
o Na de blootstelling waren bewegingsangst, piin en beperkingen afgenomen.
Specifieke (fysiotherapeutsche) applicates
Manuele lymfedrainage
Efecten van manuele lymfedrainage werden onderzocht in twee gerandomiseerde,
gecontroleerde onderzoeken. In het ene onderzoek werd manuele lymfedrainage van het
been toegevoegd aan oefentherapie ter verbetering van de mobiliteit en de functe van het
been, terwiil in het andere onderzoek manuele lymfedrainage van de arm
werd toegevoegd aan NSAID’s, ultrageluid van arm en ganglion stellatum, oefentherapie
gericht op mobiliteit van de gewrichten, het versterken van de spierpomp en
ademhalingsoefeningen. Er werd geen efect gevonden voor manuele
lymfedrainage van het been en een kortdurend efect voor de arm. Na een follow-up van
twee maanden was dit efect verdwenen.
Transcutane electro-neurostmulate (TENS)
In een onderzoek van matge kwaliteit bleek dat 2 0 van de 2 9 patinten met CRPS-I een
positef efect hadden (piinreducte van 75% of meer van de oorspronkeliike piin) na
behandeling met TENS.
Elektromagnetsche behandeling
In een gerandomiseerd, gecontroleerd onderzoek werd elektromagnetsche behandeling
toegevoegd aan calcitonine behandeling en oefentherapie gericht op mobiliteit van de
2
