Inhoud (op volgorde van de colleges)
Chapter 1 Introduction (Parritz & Troy)..................................................................................................3
Chapter 3 Principles and Practices of Developmental Psychopathology (Parritz & Troy)........................6
Chapter 4 Assessment, Diagnosis, and Treatment (Mash et al.)...........................................................13
4.1 Klinische problemen...................................................................................................................13
4.2 Beoordelen van stoornissen.......................................................................................................14
4.3 Classificatie en Diagnose.............................................................................................................16
4.4 Behandeling en Preventie...........................................................................................................17
Chapter 7 Communication and Learning Disorders (Mash et al.).........................................................19
7.1 Definities en geschiedenis..........................................................................................................19
7.2 Taalontwikkeling.........................................................................................................................20
7.3 Communicatiestoornissen..........................................................................................................21
7.4 Specifieke leerstoornis................................................................................................................24
Chapter 5 Intellectual Developmental Disorder (Mash et al.)...............................................................27
5.1 Intelligentie en intellectuele stoornis..........................................................................................27
5.3 Ontwikkelingsverloop en volwassen uitkomsten........................................................................29
5.4 Oorzaken.....................................................................................................................................30
5.5 Preventie, educatie en behandeling...........................................................................................32
Chapter 6 Autism Spectrum Disorder (Mash et al.)..............................................................................34
6.1 Autisme Spectrum Stoornis (ASS)...............................................................................................34
6.2 DSM-5-TR: kenmerken van ASS...................................................................................................34
6.3 Kerngedragingen van ASS...........................................................................................................35
6.4 Geassocieerde kenmerken van ASS............................................................................................36
6.5 Prevalentie en verloop van ASS...................................................................................................37
6.6 Oorzaken van ASS.......................................................................................................................37
6.7 Steun en services voor ASS.........................................................................................................38
Chapter 8 Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) (Mash et al.)............................................40
8.1 Beschrijving en geschiedenis......................................................................................................40
8.2 Belangrijkste kenmerken van ADHD............................................................................................40
8.3 Geassocieerde kenmerken van ADHD.........................................................................................43
8.4 Bijkomende psychologische stoornissen en symptomen............................................................44
8.5 Prevalentie en verloop................................................................................................................45
8.6 Theorieën en oorzaken...............................................................................................................45
8.7 Behandeling................................................................................................................................46
Chapter 9 Conduct Problems (gedragsproblemen) (Mash et al.)..........................................................48
, 9.1 Beschrijving van gedragsproblemen...........................................................................................48
9.2 Context, kosten en perspectieven...............................................................................................48
9.3 Belangrijkste kenmerken.............................................................................................................49
9.4 Geassocieerde kenmerken..........................................................................................................50
9.5 Bijkomende stoornissen en symptomen.....................................................................................50
9.6 Prevalentie, gender en verloop...................................................................................................51
9.7 Oorzaken.....................................................................................................................................52
9.8 Behandeling en preventie...........................................................................................................54
Kennisclips en VIC’s aantekeningen......................................................................................................56
VIC 1 en 2: Dyslexie en Dyscalculie...................................................................................................56
VIC 3 ASS...........................................................................................................................................57
VIC 4 (licht) verstandelijke beperking...............................................................................................59
VIC 5 ADHD.......................................................................................................................................60
VIC 6 Gedragsproblemen..................................................................................................................60
Leesvragen............................................................................................................................................61
Hoofdstuk 7..................................................................................................................................61
Hoofdstuk 6..................................................................................................................................63
Hoofdstuk 5 LVB............................................................................................................................64
Hoofdstuk 8 ADHD........................................................................................................................66
Hoofdstuk 9..................................................................................................................................67
,Chapter 1 Introduction (Parritz & Troy)
Het is belangrijk om kinderen en hun stoornissen te begrijpen zodat we:
- Psychologische stoornissen van kinderen, jongeren en adolescenten
betekenisvol kunnen beschrijven;
- De verschillende factoren die bijdragen aan de kwetsbaarheid voor
psychopathologie kunnen identificeren;
- Interventies voor kinderen kunnen ontwikkelen;
- Ervoor kunnen zorgen dat er bewustzijn en empathie is voor
kinderen;
- Families, scholen en gemeenschappen kunnen voorzien van de
nodige steun.
Uitgangspunt van ontwikkelingspsychopathologie: we krijgen een
beter begrip van de stoornissen van kinderen als we over die stoornissen
nadenken binnen de context van de typische ontwikkeling.
Eén van de eerste stappen die leiden tot nauwkeurige en bruikbare
conceptualisering van psychopathologie is het onderkennen van de
verbanden tussen typische en atypische ontwikkeling.
het kind in kwestie vergelijken met andere kinderen
Een model die onderzoekers en clinici tegenwoordig benadrukken gaat
over de sterke en zwakke punten van kinderen wanneer zij opvallende
maar leeftijdsgebonden uitdagingen ervaren (salient, age-related issues).
Dit is een dynamisch model die rekening houdt met de complexiteit van
(individuele, familiale, etnische, culturele en maatschappelijke)
overtuigingen over wenselijke/ongewenste uitkomsten voor kinderen.
Beschrijvingen van normaliteit en psychopathologie hebben de focus op:
Statistische afwijking = de onregelmatigheid van bepaalde
emoties, cognities en/of gedragingen.
een kind die te veel (impulsiviteit) of te weinig (zelfcontrole) van
bepaald gedrag laat zien, kan mogelijk een stoornis hebben o.b.v.
een cut-offscore.
Sociaal-culturele normen = de overtuigingen en verwachtingen
over welke soorten emoties, cognities en/of gedragingen
problematisch/ongewenst/onacceptabel zijn.
kinderen wie het niet lukt om te conformeren aan
leeftijdsgerelateerde, genderspecifieke of cultureel relevante
verwachtingen, kunnen gezien worden als ‘disordered’.
let hierbij wel op culturele verschillen in normen en waarden.
Definities van mentale gezondheid = theoretische of klinisch
gebaseerd begrip van mentale welzijn.
kinderen die goed functioneren op school, thuis en in
gemeenschappen, hebben geen symptomen voor psychopathologie.
MAAR: mentale gezondheid is niet gewoon de afwezigheid van een
mentale stoornis.
, Psychopathologie = intense, frequente en/of aanhoudende maladaptieve
patronen van emoties, cognitie en gedrag.
Ontwikkelingspsychopathologie = breidt de definitie uit; deze
maladaptieve patronen komen voor in de context van de typische
ontwikkeling en resulteren in huidige en mogelijke beperkingen van
kinderen en adolescenten.
Het inschatten van de frequentie van stoornissen:
Het identificeren van kinderen met distress of disfunctie, ongeacht
of ze wel of niet in behandeling zijn;
Het onderdelen van niveaus van algemene categorieën van
stoornissen (bijv. angststoornissen) en typen stoornissen binnen die
categorie (bijv. gegeneraliseerde angst, fobie);
Het volgen van veranderende trends in de identificatie en
diagnose van stoornissen (bijv. ADHD en depressie).
bij het verzamelen van deze gegevens moet er rekening worden
gehouden met persoonlijke, klinische en publieke beleidsimplicaties
(sommige behandeling wordt wel of niet verzekerd).
Ontwikkelingsepidemiologie = maatstaven van de frequentie van
psychopathologie:
- Prevalentie = alle huidige gevallen van de stoornis, hoe vaak het
nu voor komt.
Door middel van:
o Willekeurige steekproeven (random sampling), denk aan
enquêtes of telefonische vragenlijsten.
o Steekproeven op scholen
o Gebruik van leraar beoordelingen
o Gegevens verzamelen in eerstelijnsklinieken
o Bevolkingsstatistieken
o Gegevens uit verschillende landen verzamelen en vergelijken
- Incidentie = alle nieuwe gevallen in een bepaalde periode, hoe
snel er nieuwe gevallen zijn.
Door middel van:
o Onderzoek naar distributietrends binnen en tussen landen
CDC zegt dat tussen de 13% en 16% van de Amerikaanse
basisschoolkinderen voldoen aan de diagnostische criteria voor een
psychische stoornis. Dit is overeenkomend met de cijfers van 8
Europese landen (waaronder Nederland).
Centers for Disease Control and Prevention
In 2021 is er in Amerika een noodsituatie uitgeroepen voor de mentale
gezondheid van kinderen en adolescenten, dit werd in verband gebracht
met de COVID-19 pandemie.
Verklaringen voor de toename in frequenties (incidentie) van
stoornissen:
- Meer/vaker/sneller hulp zoeken
Chapter 1 Introduction (Parritz & Troy)..................................................................................................3
Chapter 3 Principles and Practices of Developmental Psychopathology (Parritz & Troy)........................6
Chapter 4 Assessment, Diagnosis, and Treatment (Mash et al.)...........................................................13
4.1 Klinische problemen...................................................................................................................13
4.2 Beoordelen van stoornissen.......................................................................................................14
4.3 Classificatie en Diagnose.............................................................................................................16
4.4 Behandeling en Preventie...........................................................................................................17
Chapter 7 Communication and Learning Disorders (Mash et al.).........................................................19
7.1 Definities en geschiedenis..........................................................................................................19
7.2 Taalontwikkeling.........................................................................................................................20
7.3 Communicatiestoornissen..........................................................................................................21
7.4 Specifieke leerstoornis................................................................................................................24
Chapter 5 Intellectual Developmental Disorder (Mash et al.)...............................................................27
5.1 Intelligentie en intellectuele stoornis..........................................................................................27
5.3 Ontwikkelingsverloop en volwassen uitkomsten........................................................................29
5.4 Oorzaken.....................................................................................................................................30
5.5 Preventie, educatie en behandeling...........................................................................................32
Chapter 6 Autism Spectrum Disorder (Mash et al.)..............................................................................34
6.1 Autisme Spectrum Stoornis (ASS)...............................................................................................34
6.2 DSM-5-TR: kenmerken van ASS...................................................................................................34
6.3 Kerngedragingen van ASS...........................................................................................................35
6.4 Geassocieerde kenmerken van ASS............................................................................................36
6.5 Prevalentie en verloop van ASS...................................................................................................37
6.6 Oorzaken van ASS.......................................................................................................................37
6.7 Steun en services voor ASS.........................................................................................................38
Chapter 8 Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) (Mash et al.)............................................40
8.1 Beschrijving en geschiedenis......................................................................................................40
8.2 Belangrijkste kenmerken van ADHD............................................................................................40
8.3 Geassocieerde kenmerken van ADHD.........................................................................................43
8.4 Bijkomende psychologische stoornissen en symptomen............................................................44
8.5 Prevalentie en verloop................................................................................................................45
8.6 Theorieën en oorzaken...............................................................................................................45
8.7 Behandeling................................................................................................................................46
Chapter 9 Conduct Problems (gedragsproblemen) (Mash et al.)..........................................................48
, 9.1 Beschrijving van gedragsproblemen...........................................................................................48
9.2 Context, kosten en perspectieven...............................................................................................48
9.3 Belangrijkste kenmerken.............................................................................................................49
9.4 Geassocieerde kenmerken..........................................................................................................50
9.5 Bijkomende stoornissen en symptomen.....................................................................................50
9.6 Prevalentie, gender en verloop...................................................................................................51
9.7 Oorzaken.....................................................................................................................................52
9.8 Behandeling en preventie...........................................................................................................54
Kennisclips en VIC’s aantekeningen......................................................................................................56
VIC 1 en 2: Dyslexie en Dyscalculie...................................................................................................56
VIC 3 ASS...........................................................................................................................................57
VIC 4 (licht) verstandelijke beperking...............................................................................................59
VIC 5 ADHD.......................................................................................................................................60
VIC 6 Gedragsproblemen..................................................................................................................60
Leesvragen............................................................................................................................................61
Hoofdstuk 7..................................................................................................................................61
Hoofdstuk 6..................................................................................................................................63
Hoofdstuk 5 LVB............................................................................................................................64
Hoofdstuk 8 ADHD........................................................................................................................66
Hoofdstuk 9..................................................................................................................................67
,Chapter 1 Introduction (Parritz & Troy)
Het is belangrijk om kinderen en hun stoornissen te begrijpen zodat we:
- Psychologische stoornissen van kinderen, jongeren en adolescenten
betekenisvol kunnen beschrijven;
- De verschillende factoren die bijdragen aan de kwetsbaarheid voor
psychopathologie kunnen identificeren;
- Interventies voor kinderen kunnen ontwikkelen;
- Ervoor kunnen zorgen dat er bewustzijn en empathie is voor
kinderen;
- Families, scholen en gemeenschappen kunnen voorzien van de
nodige steun.
Uitgangspunt van ontwikkelingspsychopathologie: we krijgen een
beter begrip van de stoornissen van kinderen als we over die stoornissen
nadenken binnen de context van de typische ontwikkeling.
Eén van de eerste stappen die leiden tot nauwkeurige en bruikbare
conceptualisering van psychopathologie is het onderkennen van de
verbanden tussen typische en atypische ontwikkeling.
het kind in kwestie vergelijken met andere kinderen
Een model die onderzoekers en clinici tegenwoordig benadrukken gaat
over de sterke en zwakke punten van kinderen wanneer zij opvallende
maar leeftijdsgebonden uitdagingen ervaren (salient, age-related issues).
Dit is een dynamisch model die rekening houdt met de complexiteit van
(individuele, familiale, etnische, culturele en maatschappelijke)
overtuigingen over wenselijke/ongewenste uitkomsten voor kinderen.
Beschrijvingen van normaliteit en psychopathologie hebben de focus op:
Statistische afwijking = de onregelmatigheid van bepaalde
emoties, cognities en/of gedragingen.
een kind die te veel (impulsiviteit) of te weinig (zelfcontrole) van
bepaald gedrag laat zien, kan mogelijk een stoornis hebben o.b.v.
een cut-offscore.
Sociaal-culturele normen = de overtuigingen en verwachtingen
over welke soorten emoties, cognities en/of gedragingen
problematisch/ongewenst/onacceptabel zijn.
kinderen wie het niet lukt om te conformeren aan
leeftijdsgerelateerde, genderspecifieke of cultureel relevante
verwachtingen, kunnen gezien worden als ‘disordered’.
let hierbij wel op culturele verschillen in normen en waarden.
Definities van mentale gezondheid = theoretische of klinisch
gebaseerd begrip van mentale welzijn.
kinderen die goed functioneren op school, thuis en in
gemeenschappen, hebben geen symptomen voor psychopathologie.
MAAR: mentale gezondheid is niet gewoon de afwezigheid van een
mentale stoornis.
, Psychopathologie = intense, frequente en/of aanhoudende maladaptieve
patronen van emoties, cognitie en gedrag.
Ontwikkelingspsychopathologie = breidt de definitie uit; deze
maladaptieve patronen komen voor in de context van de typische
ontwikkeling en resulteren in huidige en mogelijke beperkingen van
kinderen en adolescenten.
Het inschatten van de frequentie van stoornissen:
Het identificeren van kinderen met distress of disfunctie, ongeacht
of ze wel of niet in behandeling zijn;
Het onderdelen van niveaus van algemene categorieën van
stoornissen (bijv. angststoornissen) en typen stoornissen binnen die
categorie (bijv. gegeneraliseerde angst, fobie);
Het volgen van veranderende trends in de identificatie en
diagnose van stoornissen (bijv. ADHD en depressie).
bij het verzamelen van deze gegevens moet er rekening worden
gehouden met persoonlijke, klinische en publieke beleidsimplicaties
(sommige behandeling wordt wel of niet verzekerd).
Ontwikkelingsepidemiologie = maatstaven van de frequentie van
psychopathologie:
- Prevalentie = alle huidige gevallen van de stoornis, hoe vaak het
nu voor komt.
Door middel van:
o Willekeurige steekproeven (random sampling), denk aan
enquêtes of telefonische vragenlijsten.
o Steekproeven op scholen
o Gebruik van leraar beoordelingen
o Gegevens verzamelen in eerstelijnsklinieken
o Bevolkingsstatistieken
o Gegevens uit verschillende landen verzamelen en vergelijken
- Incidentie = alle nieuwe gevallen in een bepaalde periode, hoe
snel er nieuwe gevallen zijn.
Door middel van:
o Onderzoek naar distributietrends binnen en tussen landen
CDC zegt dat tussen de 13% en 16% van de Amerikaanse
basisschoolkinderen voldoen aan de diagnostische criteria voor een
psychische stoornis. Dit is overeenkomend met de cijfers van 8
Europese landen (waaronder Nederland).
Centers for Disease Control and Prevention
In 2021 is er in Amerika een noodsituatie uitgeroepen voor de mentale
gezondheid van kinderen en adolescenten, dit werd in verband gebracht
met de COVID-19 pandemie.
Verklaringen voor de toename in frequenties (incidentie) van
stoornissen:
- Meer/vaker/sneller hulp zoeken
