Onderdeel: Spijsvertering pathologie
Hoofdstuk: IG: H8
Path: H13
1. de oorzaken, symptomen, onderzoek en behandeling van braken, diarree en obstipatie beschrijven
Braken
▪ Wat is het?:
▪ Met kracht naar buiten werken van inhoud uit maag (soms duodenum)
▪ Braken is een gecompliceerd gebeuren
▪ In hersenstam (verlengde merg) is in coördinatiecentrum het braakcentrum ingericht
▪ Misselijkheid word niet altijd met braken vervolgd
▪ Direct naast braakcentrum ligt chemoreceptor-prikkel
▪ Chemoreceptor-prikkel speelt belangrijke rol als chemische stoffen in bloedbaan, braken als
gevolg hebben
▪ Voorbeeld stoffen: medicijnen, toxinen
Begrippen/info:
▪ Nausea = misselijkheid
▪ Nausea is onaangenaam gevoel in maag
▪ Verminderde bewegelijkheid van maag, duodenum en eerste deel dunne darm
▪ Vasovagaal syndroom:
Kenmerken ernstige misselijkheid:
▪ Huid (bleekheid)
▪ Toegenomen zweetsecretie
▪ Speekselvorming
▪ Veranderde polsfrequentie (bradycardie)
▪ Bloeddruk verlaging
Gebeurtenissen van braakcentrum:
1. Middenrif word geprikkeld tot samentrekking
2. Als diafragma vaststaat worden buikwandspieren sterk aangespannen
3. Strottenklepje en achterste neusgaten zijn gesloten => huig omhoog zoals bij slikken gebeurd
4. Cardia en eventuele pylorus gaan open staan
=> maag en slokdarm relaxen + eventueel duodenum => braak is klaar om eruit te komen
5. Direct na braken komt reflectoir een toegenomen speekselsecretie op gang om zuur weg te
spoelen
6. Na braken voelt men zich vaak opgelucht
▪ Oorzaken:
Braakcentrum is voor veel prikkels gevoelig
Soorten prikkels: afkomstig van spijsverteringskanaal & stoffen die op chemoreceptoren inwerken
Prikkels afkomstig van spijsverteringskanaal (Komen via afferente zenuwen in braak centrum)
Voorbeelden:
➢ Opgerekt zijn van ingewandsdelen (behoorlijk intensieve prikkel)
➢ Acute en chronische ontstekingsreactie in wand van ingewanden
➢ Ingewandsstoornis (darmwand word door toxische stoffen geprikkeld)
➢ Verminderde bloedstroming van ingewanden (bijv. shock/hypotensie)
➢ Onder spanning staan van leverkapsel (bijv decompensatio cordis of lever ontsteking)
➢ Maag/darmsluiting
➢ Prikkels vanuit buikvlies
Stoffen die op chemoreceptoren inwerken (prikkels worden weer naar braak centrum gestuurd)
Voorbeelden:
➢ Geneesmiddelen: bijwerking misselijkheid & braken staat op verschillende geneesmiddelen
, ➢ Infecties: kunnen in en buiten maag-darmkanaal afspelen. Bij infectie komen toxinen of
andere stoffen vrij die chemoreceptor-prikkelzone passeert en prikkelt
➢ Stofwisseling: suikerziekte of uremie is een abnormale stofwisselingstof => kunnen
chemoreceptor-prikkelzone prikkelen
• Misselijkheid of braken na bestraling kunnen gevolg zijn van vrijgekomen stoffen
uit afgebroken weefsels
➢ Hormonen: vaak aanwezig bij beginfase van zwangerschap
Prikkels afkomstig uit andere hersendelen (prikkels kunnen braakcentrum stimuleren)
Voorbeelden:
➢ Bij verhoogd hersendruk raakt braakcentrum geprikkeld
Ook mogelijk bij een flinke hersenschudding (commotio cerebri) of hersentumor
➢ Braakcentrum kan opgeladen worden door olijfkern in hersenstam
Plaats waar evenwichtszintuig in rotsbeen (labyrint) binnen komt
➢ Psychogeen = emotioneel braken
• Gebeurd vaak tijdens of vlak na maaltijd
• Meestal ontbreekt misselijkheid
• Bekend voorbeeld: anorexia nervosa
➢ Migraine: toegenomen prikkelbaarheid van zenuwstelsel => betreft ook braakcentrum
▪ Symptomen (bij te veel braken) :
➢ Klagen over stroeve tanden: aangetast tandglazuur
➢ Pijnlijk mondslijmvlies
➢ Pijnlijke keel: beschadiging van epitheel door maagsap
➢ Scheurtjes in cardia en slokdarm
➢ Dehydratie en elektrolytenverlies (vooral bij aanhoudend braken)
➢ Alkalose: pH stijgt door te kort aan H-ionen in lichaam => zoutzuur gaat verloren tijdens
braken
➢ Oesophagitis: voortdurend passeren van maaginhoud door slokdarm en raakt beschadigd
➢ Aspiratie van maaginhoud: instromen en/of inademen van maaginhoud in onderste
luchtweg => gebeurd alleen bij verminderde bewustzijn (subcoma en coma)
▪ Onderzoek
➢ Structuur: bij eerste keer braken komt maagsap omhoog en eventuele gegeten voedsel
➢ Hoe meer je braakt hoe waterig-slijmerig het braak word (zit elektrolyten in) => hoe meer
zoutzuur verloren gaat
➢ Lang braken gaat polyrus openstaan => gal komt in braak => structuur: bittere smaak/groene
kleur
➢ Kleur kan informatie geven over directe oorzaak
➢ Bloedbraken = heamatemesis => bloed is vaak bruinig (koffiekleurig) => gevolgd van:
inwerken van maagsap op hemoglobine waardoor hematine ontstaat
➢ Geur van braaksel geeft ook informatie over oorzaak
➢ Geur kan aanwijzing geven over ernst van ziekteverschijnselen
➢ Braaksel met alcoholgeur: geen zorgen
➢ Braaksel met benzinelucht: benzine zit waarschijnlijk ook in bloed en word via longen
uitgeademd (vluchtige stof) => gevolg: longontsteking
➢ Braaksel met vieze geur = fetor
➢ Fetor = voedsel zit langer dan normaal in maag => blijft omdat maag is vernauwd
➢ Maag word na enige tijd met kracht uitgebraakt
➢ Projectielbraken = voedselbestandsdelen zijn aanwezig die meer dan 6 uur geleden is gegeten
➢ Braak dat naar feces ruikt = fecaloïd braken
▪ Behandeling ::
➢ Opsporten van oorzaak braken en daar iets aan doen
➢ Als het niet ophoud: maatregelen nemen
➢ Vocht en elektrolyten moeten vaak per infuus gegeven worden
Hoofdstuk: IG: H8
Path: H13
1. de oorzaken, symptomen, onderzoek en behandeling van braken, diarree en obstipatie beschrijven
Braken
▪ Wat is het?:
▪ Met kracht naar buiten werken van inhoud uit maag (soms duodenum)
▪ Braken is een gecompliceerd gebeuren
▪ In hersenstam (verlengde merg) is in coördinatiecentrum het braakcentrum ingericht
▪ Misselijkheid word niet altijd met braken vervolgd
▪ Direct naast braakcentrum ligt chemoreceptor-prikkel
▪ Chemoreceptor-prikkel speelt belangrijke rol als chemische stoffen in bloedbaan, braken als
gevolg hebben
▪ Voorbeeld stoffen: medicijnen, toxinen
Begrippen/info:
▪ Nausea = misselijkheid
▪ Nausea is onaangenaam gevoel in maag
▪ Verminderde bewegelijkheid van maag, duodenum en eerste deel dunne darm
▪ Vasovagaal syndroom:
Kenmerken ernstige misselijkheid:
▪ Huid (bleekheid)
▪ Toegenomen zweetsecretie
▪ Speekselvorming
▪ Veranderde polsfrequentie (bradycardie)
▪ Bloeddruk verlaging
Gebeurtenissen van braakcentrum:
1. Middenrif word geprikkeld tot samentrekking
2. Als diafragma vaststaat worden buikwandspieren sterk aangespannen
3. Strottenklepje en achterste neusgaten zijn gesloten => huig omhoog zoals bij slikken gebeurd
4. Cardia en eventuele pylorus gaan open staan
=> maag en slokdarm relaxen + eventueel duodenum => braak is klaar om eruit te komen
5. Direct na braken komt reflectoir een toegenomen speekselsecretie op gang om zuur weg te
spoelen
6. Na braken voelt men zich vaak opgelucht
▪ Oorzaken:
Braakcentrum is voor veel prikkels gevoelig
Soorten prikkels: afkomstig van spijsverteringskanaal & stoffen die op chemoreceptoren inwerken
Prikkels afkomstig van spijsverteringskanaal (Komen via afferente zenuwen in braak centrum)
Voorbeelden:
➢ Opgerekt zijn van ingewandsdelen (behoorlijk intensieve prikkel)
➢ Acute en chronische ontstekingsreactie in wand van ingewanden
➢ Ingewandsstoornis (darmwand word door toxische stoffen geprikkeld)
➢ Verminderde bloedstroming van ingewanden (bijv. shock/hypotensie)
➢ Onder spanning staan van leverkapsel (bijv decompensatio cordis of lever ontsteking)
➢ Maag/darmsluiting
➢ Prikkels vanuit buikvlies
Stoffen die op chemoreceptoren inwerken (prikkels worden weer naar braak centrum gestuurd)
Voorbeelden:
➢ Geneesmiddelen: bijwerking misselijkheid & braken staat op verschillende geneesmiddelen
, ➢ Infecties: kunnen in en buiten maag-darmkanaal afspelen. Bij infectie komen toxinen of
andere stoffen vrij die chemoreceptor-prikkelzone passeert en prikkelt
➢ Stofwisseling: suikerziekte of uremie is een abnormale stofwisselingstof => kunnen
chemoreceptor-prikkelzone prikkelen
• Misselijkheid of braken na bestraling kunnen gevolg zijn van vrijgekomen stoffen
uit afgebroken weefsels
➢ Hormonen: vaak aanwezig bij beginfase van zwangerschap
Prikkels afkomstig uit andere hersendelen (prikkels kunnen braakcentrum stimuleren)
Voorbeelden:
➢ Bij verhoogd hersendruk raakt braakcentrum geprikkeld
Ook mogelijk bij een flinke hersenschudding (commotio cerebri) of hersentumor
➢ Braakcentrum kan opgeladen worden door olijfkern in hersenstam
Plaats waar evenwichtszintuig in rotsbeen (labyrint) binnen komt
➢ Psychogeen = emotioneel braken
• Gebeurd vaak tijdens of vlak na maaltijd
• Meestal ontbreekt misselijkheid
• Bekend voorbeeld: anorexia nervosa
➢ Migraine: toegenomen prikkelbaarheid van zenuwstelsel => betreft ook braakcentrum
▪ Symptomen (bij te veel braken) :
➢ Klagen over stroeve tanden: aangetast tandglazuur
➢ Pijnlijk mondslijmvlies
➢ Pijnlijke keel: beschadiging van epitheel door maagsap
➢ Scheurtjes in cardia en slokdarm
➢ Dehydratie en elektrolytenverlies (vooral bij aanhoudend braken)
➢ Alkalose: pH stijgt door te kort aan H-ionen in lichaam => zoutzuur gaat verloren tijdens
braken
➢ Oesophagitis: voortdurend passeren van maaginhoud door slokdarm en raakt beschadigd
➢ Aspiratie van maaginhoud: instromen en/of inademen van maaginhoud in onderste
luchtweg => gebeurd alleen bij verminderde bewustzijn (subcoma en coma)
▪ Onderzoek
➢ Structuur: bij eerste keer braken komt maagsap omhoog en eventuele gegeten voedsel
➢ Hoe meer je braakt hoe waterig-slijmerig het braak word (zit elektrolyten in) => hoe meer
zoutzuur verloren gaat
➢ Lang braken gaat polyrus openstaan => gal komt in braak => structuur: bittere smaak/groene
kleur
➢ Kleur kan informatie geven over directe oorzaak
➢ Bloedbraken = heamatemesis => bloed is vaak bruinig (koffiekleurig) => gevolgd van:
inwerken van maagsap op hemoglobine waardoor hematine ontstaat
➢ Geur van braaksel geeft ook informatie over oorzaak
➢ Geur kan aanwijzing geven over ernst van ziekteverschijnselen
➢ Braaksel met alcoholgeur: geen zorgen
➢ Braaksel met benzinelucht: benzine zit waarschijnlijk ook in bloed en word via longen
uitgeademd (vluchtige stof) => gevolg: longontsteking
➢ Braaksel met vieze geur = fetor
➢ Fetor = voedsel zit langer dan normaal in maag => blijft omdat maag is vernauwd
➢ Maag word na enige tijd met kracht uitgebraakt
➢ Projectielbraken = voedselbestandsdelen zijn aanwezig die meer dan 6 uur geleden is gegeten
➢ Braak dat naar feces ruikt = fecaloïd braken
▪ Behandeling ::
➢ Opsporten van oorzaak braken en daar iets aan doen
➢ Als het niet ophoud: maatregelen nemen
➢ Vocht en elektrolyten moeten vaak per infuus gegeven worden
