Chronisch hartfalen
http://www.gemini-ziekenhuis.nl/downloads/psb/Fysiotherapie/F322%20Hartfalen
%20trainingsprogramma.pdf
Casus ‘Chronisch hartfalen’
Charlotte Haaksma
Vrouw, 70 jaar, Chronisch hartfalen
Dilaterende cardiomyopathie. HA heeft ECG gemaakt, er zijn afwijkingen te zien. Hoge bloedruk
160/100, Stabiele situatie. Pompfunctie (LVEF=25%) is afgenomen. Snel kortademig.
Variant: 1 acute zorg; Reactivatie in het ziekenhuis, start revalidatie fase
Variant: 2 revalidatie; Hartrevalidatie in centrum.
Variant: 3 postrevalidatie; Praktijk groepsaanpak.
Variant: 4 reactivatie; Verzorgingscentrum.
Korte beschrijving aandoening
Dilaterende cardiomyopathie (DCM)
Betekent letterlijk: ziekte van de hartspier, waarbij deze verwijd (verslapt) raakt
Bij een dilaterende (of congestieve) cardiomyopathie is de linkerkamer verwijd (gedilateerd). Deze
kamer gaat uitzetten en krijgt daardoor een grotere inhoud. De hartkleppen openen en sluiten minder
goed, waarop de kans bestaat dat een hartklep gaat lekken. De spierwand daarentegen zal dunner
worden. Dit heeft een verminderde pompfunctie van het hart als gevolg; er kan minder bloed dan
normaal door het lichaam worden gepompt (voornamelijk tijdens inspanning). Uiteindelijk kan dit ook
overgaan in het dilateren van de rechterkamer.
DCM kan leiden tot hartfalen. Dit wordt ook wel decompensatio cordis
genoemd.
- Het hart is (door verminderde pompfunctie) niet meer in staat om
voldoende bloed het lichaam in te pompen
- Daardoor ontvangen organen in het lichaam onvoldoende zuurstof
en voedingsstoffen
Symptomen
De verschijnselen verschillen per patiënt. Hieronder de meest
voorkomende:
- Kortademigheid (voornamelijk bij inspanning)
- Verminderd uithoudingsvermogen
- Hartkloppingen
- Pijn op de borst (angina pectoris)
- Hartritmestoornissen
Bijvoorbeeld: Fibrilleren
o Kan leiden tot duizeligheid, flauwvallen en overlijden
o Kan leiden tot stolselvorming in het hart (embolie)
Oorzaken
DCM kan verschillende oorzaken hebben. Meest voorkomend:
- Vernauwde bloedvaten
- Hartinfarcten
- Lange tijd (vaak onbehandelde) verhoogde bloeddruk
- Erfelijke oorzaak
- Toxische beschadiging (bijv. door alcohol)
- Virale infecties (virale myocarditis)
, Decompensatio cordis
Bij decompensatio cordis is het hart uitgerekt. Hierdoor kan het hart het aangevoerde bloed niet meer
aan en stagneert het bloed aan de aanvoerzijde van het hart. Tevens schiet het bloedtransport aan de
afvoerzijde tekort en knijpt het niet goed meer samen. Dan heeft het hart onvoldoende pompkracht.
- Rechtsdecompensatie
Als vooral de rechterkant van het hart minder goed pompt, kan zich bloed ophopen voor de
rechterkamer. De kenmerken hiervan zijn:
o Oedemen (ophopingen van vocht, met name in voeten en benen)
o Dikke buik, ‘volle maag’-gevoel, waardoor er geen eetlust meer is
o Nachtelijk plassen, overdag minder plassen
o Stuwing in de lever
o Verhoogde centraal-veneuze druk (te zien aan de halsvenen, die dan gestuwd zijn)
- Linksdecompensatie
Als vooral de linkerkant van het hart niet goed pompt, kunnen de bloedvaten van de longen
door stuwing overvol raken. Een gevolg hiervan is dat het waterige deel van het bloed
(=bloedplasma) uit de longvaten gaat lekken. Er ontstaat vochtophoping, die kortademigheid
veroorzaakt. Dit heeft niets te maken met slecht werkende longen, amar met een verminderde
pompfunctie van het hart. Kenmerken hiervan zijn:
o Orthopneu
o Paroxismale nachtelijke dyspneu
o Dyspneu bij inspanning, later ook in rust
o Niet goed plat kunnen liggen zonder benauwd te worden
o Droge prikkelhoest, in het begin vooral snachts
o Reutelende ademhaling
o Exterme vermoeidheid
Bij ouderen gaat dit vaak sluipend en langzaam progressief.
- Asthma cardiale
Acute vorm van hartfalen. Hierbij is er sprake van een snelle toename van ernstige
kortademigheid door ophoping van vocht in de longen. Asthma cardiale treedt vaak ’s nachts
op. Patiënten met asthma cardiale zijn er benauwd en proberen door rechtop te zitten nog
zoveel mogelijk lucht te krijgen. De benauwdheid kan gepaard gaan met een rochelende of
piepende ademhaling. De symptomen zijn:
o Acute dyspnoe
o Tachypneu
o Tachycardie
o Vaak hypertensie
o Meestal fors transpireren
o Doodsangst
Indeling van ernst van hartfalen kan men doen op basis van de symptomen onder te verdelen in vier
klassen volgens NYHA:
1. patiënt is asymptomatisch/ er zijn geen duidelijke klinische symptomen, er is geen beperking
van activiteiten, maar wel een meetbare vermindering van de linkerkamerfunctie van het hart
2. Klachten van kortademigheid bij zware lichamelijke inspanning
3. Reeds klachten bij geringe lichamelijke inspanning
4. Klachten van vermoeidheid en/of kortademigheid in rust
Risicofactoren hartaandoeningen
Risicofactoren zijn te verdelen in 2 soorten, namelijk:
- Beïnvloedbare risicofactoren
o Roken
o Gestoord lipidenspectrum (verhoogd cholesterolgehalte)
o Hyptertensie
o Obesitas
o Lichamelijke inactiviteit
o Diabetes mellitus
http://www.gemini-ziekenhuis.nl/downloads/psb/Fysiotherapie/F322%20Hartfalen
%20trainingsprogramma.pdf
Casus ‘Chronisch hartfalen’
Charlotte Haaksma
Vrouw, 70 jaar, Chronisch hartfalen
Dilaterende cardiomyopathie. HA heeft ECG gemaakt, er zijn afwijkingen te zien. Hoge bloedruk
160/100, Stabiele situatie. Pompfunctie (LVEF=25%) is afgenomen. Snel kortademig.
Variant: 1 acute zorg; Reactivatie in het ziekenhuis, start revalidatie fase
Variant: 2 revalidatie; Hartrevalidatie in centrum.
Variant: 3 postrevalidatie; Praktijk groepsaanpak.
Variant: 4 reactivatie; Verzorgingscentrum.
Korte beschrijving aandoening
Dilaterende cardiomyopathie (DCM)
Betekent letterlijk: ziekte van de hartspier, waarbij deze verwijd (verslapt) raakt
Bij een dilaterende (of congestieve) cardiomyopathie is de linkerkamer verwijd (gedilateerd). Deze
kamer gaat uitzetten en krijgt daardoor een grotere inhoud. De hartkleppen openen en sluiten minder
goed, waarop de kans bestaat dat een hartklep gaat lekken. De spierwand daarentegen zal dunner
worden. Dit heeft een verminderde pompfunctie van het hart als gevolg; er kan minder bloed dan
normaal door het lichaam worden gepompt (voornamelijk tijdens inspanning). Uiteindelijk kan dit ook
overgaan in het dilateren van de rechterkamer.
DCM kan leiden tot hartfalen. Dit wordt ook wel decompensatio cordis
genoemd.
- Het hart is (door verminderde pompfunctie) niet meer in staat om
voldoende bloed het lichaam in te pompen
- Daardoor ontvangen organen in het lichaam onvoldoende zuurstof
en voedingsstoffen
Symptomen
De verschijnselen verschillen per patiënt. Hieronder de meest
voorkomende:
- Kortademigheid (voornamelijk bij inspanning)
- Verminderd uithoudingsvermogen
- Hartkloppingen
- Pijn op de borst (angina pectoris)
- Hartritmestoornissen
Bijvoorbeeld: Fibrilleren
o Kan leiden tot duizeligheid, flauwvallen en overlijden
o Kan leiden tot stolselvorming in het hart (embolie)
Oorzaken
DCM kan verschillende oorzaken hebben. Meest voorkomend:
- Vernauwde bloedvaten
- Hartinfarcten
- Lange tijd (vaak onbehandelde) verhoogde bloeddruk
- Erfelijke oorzaak
- Toxische beschadiging (bijv. door alcohol)
- Virale infecties (virale myocarditis)
, Decompensatio cordis
Bij decompensatio cordis is het hart uitgerekt. Hierdoor kan het hart het aangevoerde bloed niet meer
aan en stagneert het bloed aan de aanvoerzijde van het hart. Tevens schiet het bloedtransport aan de
afvoerzijde tekort en knijpt het niet goed meer samen. Dan heeft het hart onvoldoende pompkracht.
- Rechtsdecompensatie
Als vooral de rechterkant van het hart minder goed pompt, kan zich bloed ophopen voor de
rechterkamer. De kenmerken hiervan zijn:
o Oedemen (ophopingen van vocht, met name in voeten en benen)
o Dikke buik, ‘volle maag’-gevoel, waardoor er geen eetlust meer is
o Nachtelijk plassen, overdag minder plassen
o Stuwing in de lever
o Verhoogde centraal-veneuze druk (te zien aan de halsvenen, die dan gestuwd zijn)
- Linksdecompensatie
Als vooral de linkerkant van het hart niet goed pompt, kunnen de bloedvaten van de longen
door stuwing overvol raken. Een gevolg hiervan is dat het waterige deel van het bloed
(=bloedplasma) uit de longvaten gaat lekken. Er ontstaat vochtophoping, die kortademigheid
veroorzaakt. Dit heeft niets te maken met slecht werkende longen, amar met een verminderde
pompfunctie van het hart. Kenmerken hiervan zijn:
o Orthopneu
o Paroxismale nachtelijke dyspneu
o Dyspneu bij inspanning, later ook in rust
o Niet goed plat kunnen liggen zonder benauwd te worden
o Droge prikkelhoest, in het begin vooral snachts
o Reutelende ademhaling
o Exterme vermoeidheid
Bij ouderen gaat dit vaak sluipend en langzaam progressief.
- Asthma cardiale
Acute vorm van hartfalen. Hierbij is er sprake van een snelle toename van ernstige
kortademigheid door ophoping van vocht in de longen. Asthma cardiale treedt vaak ’s nachts
op. Patiënten met asthma cardiale zijn er benauwd en proberen door rechtop te zitten nog
zoveel mogelijk lucht te krijgen. De benauwdheid kan gepaard gaan met een rochelende of
piepende ademhaling. De symptomen zijn:
o Acute dyspnoe
o Tachypneu
o Tachycardie
o Vaak hypertensie
o Meestal fors transpireren
o Doodsangst
Indeling van ernst van hartfalen kan men doen op basis van de symptomen onder te verdelen in vier
klassen volgens NYHA:
1. patiënt is asymptomatisch/ er zijn geen duidelijke klinische symptomen, er is geen beperking
van activiteiten, maar wel een meetbare vermindering van de linkerkamerfunctie van het hart
2. Klachten van kortademigheid bij zware lichamelijke inspanning
3. Reeds klachten bij geringe lichamelijke inspanning
4. Klachten van vermoeidheid en/of kortademigheid in rust
Risicofactoren hartaandoeningen
Risicofactoren zijn te verdelen in 2 soorten, namelijk:
- Beïnvloedbare risicofactoren
o Roken
o Gestoord lipidenspectrum (verhoogd cholesterolgehalte)
o Hyptertensie
o Obesitas
o Lichamelijke inactiviteit
o Diabetes mellitus
