Samenvatting 'Kan ik daar wat aan doen?' - Ethiek. Hoofdstuk 1-7.

Samenvatting Ethiek
Hoofdstuk 1-7

Hoofdstuk 1: Ben ik mijn broeders hoeder?

Invalshoeken om op een professionele manier na te denken over het goede:

 Wie ben jij -> Wat is je motief?
 Normatieve professional -> Hoe verantwoord jij je?
 Basishouding -> Filosofische grondhouding
 Antwoordende professional -> Responsief en contextueel

Normatief oordeel: hoe we denken over de aard of essentie van de mens. Is nooit
neutraal.

Filosofie: wat is het goede, waarom doen we het zoals we het doen.

 Wat is goed voor deze cliënt in het hier en nu?

Moraal: normen en waarden die jij je eigen hebt gemaakt. Het concrete handelen.
De keuzes die jij maakt in bepaalde situaties.

Moreel dilemma: sprake van botsende waarheden.

Ethiek: heb je het goede gedaan? Verantwoording afleggen. Ergens betekenis aan
geven.

 Filosofie -> stelt de vraag (waarom)
 Moraal -> is de concrete uitwerking
 Ethiek -> vraagstuk of het juist was

Paradigma: referentiekader dat leidend is voor je denken. Een geheel van
opvattingen, theorieën en methoden dat dominant is. Wat je ziet klopt niet maar
wordt wel kloppend gemaakt in je hoofd door vooronderstellingen.

Uitgangspunt: je ziet de dingen niet zoals ze zijn, maar je ziet de dingen zoals jij
bent geworden.

 Door -> aanleg, cultuur, opvoeding

Objectieve waarneming: iedereen ziet dingen anders. Door bijv.
levensbeschouwing

Filosoof Aristoteles: De waarheid vinden door met je zintuigen waar te nemen.
Alles wat waargenomen wordt is waar.

Filosoof Plato: De waarheid vinden door na te denken. Komt van buiten.

Deugden: vrijgevigheid, hulpvaardigheid, barmhartigheid en rechtvaardigheid

, Hoofdstuk 2: Helpen we elkaar uit eigenbelang?

Helpen: bijstaan/de ander weldoen

Altruïsme: gedrag dat iemand uitvoert ten gunste van een ander en ten koste van
zichzelf. (redden van een drenkeling)

Wat maakt ons tot mensen? Mensenvisies:

 Hannah Arendt (filosoof) -> onvoorspelbaarheid.
1. Nadenken over wat je doet, zeggen wat je hiervan vindt. Wie
gedachteloos leeft, zet zijn persoonlijkheid op het spel.
 Thomas Hobbes (filosoof) -> de mens is voor de ander een wolf.
2. Mensen zijn egoïsten, een oorlog van allen tegen allen.
 Bernard Mandeville (arts) -> we doen alsof we zorgen, maar zijn zelfzuchtig.
3. De mens bestaat uit zelfliefde en zelfvoorkeur. Streven naar
zelfbehoud. Goed doen in ogen van de ander.
 Charles Darwin (bioloog) -> de best aangepaste.
4. Gedreven door eigenbelang
 Richard Dawkins (bioloog) -> zelfzuchtige genen.
5. Hulpvaardigheid zit niet in ons, kunnen we wel aanleren. Alleen als we
er iets voor terug krijgen.
 Sigmund Freud (psycholoog) -> onbewuste driften.
6. Psychoanalyse nodig om onze onbewuste driften en gedachten naar
boven te halen. Je kunt pas bewust handelen als je weet wat er in je zit.
 Abram de Swaan -> het wederkerigheidprincipe
 Adam Smith -> het najagen van eigenbelang.
7. Het principe van de macht van de onzichtbare hand. Markt reguleert
zichzelf door vraag en aanbod.
 Herman Philipse (leraar) -> wat is de aard van je verlangen?
8. Vriendelijk, kwaadaardig of neutraal
 Peter Kropotkin -> wederzijdse hulp en onderlinge solidariteit.
 Frans de Waal (bioloog) -> we zijn ook op elkaar aangewezen en dus helpen
we elkaar.
9. Onderzocht gedrag tussen diverse diersoorten
 Rousseau (filosoof) -> de ander zien lijden doet bij jezelf ook pijn.
10. Natuurlijke drang van zelfbehoud. Kijken naar de meest primaire
behoeften van de mens. Van nature geneigd de ander te helpen.
 Karl Marx (filosoof) -> vervreemding
11. Door religie raak je vervreemd van jezelf. De mens is van zichzelf
vervreemd onder invloed van de samenleving. Mensen zien elkaar niet
als mens maar als middel. Iemands maatschappelijke positie maakt uit
welk standpunt iemand verdedigt.
 Lilian Linders -> handeling- en vraagverlegenheid rond zorg geven en
vragen.