Materieel Strafrecht samenvatting week 3

Causaliteit

Arresten:
• Niet behandelde longinfectie
• Groninger HIV
• Zwavelzuur

Causaliteitstheorieën: deze worden gebruikt, samen met conditio sine qua non, om redelijke
toerekening verder uit te leggen.
• Causa Proxima theorie: kiest de naaste, dichtstbijzijnde oorzaak als de juridisch relevante
oorzaak. De laatste belangrijke schakel staat hier centraal. Hoe groter de afstand is tussen
gedraging en gevolg, hoe moeilijker aan de hand van deze theorie een noodzakelijk verband
tussen beide is aan te nemen. Deze theorie geeft te weinig ruimte om de omstandigheden van
het geval in de beoordeling te betrekken en op grond daarvan een uiteenlopend gewicht toe te
kennen aan verschillende oorzaken.
• Relevantietheorie: selecteert binnen de onmisbare voorwaarden voor het intreden van het
gevolg de oorzaak(en) die in de optiek van de wetgever voor het delict in kwestie als de meest
relevante geldt. Het gaat hierbij dus om voor het delict typische oorzaken waarbij ook van
belang kan zijn de manier waarop het gevolg intreedt. Stel dat iemand in zijn hart geschoten
wordt, en daarna per ongeluk een voetbal tegen zijn hoofd geschopt krijgt, zal het voor iedereen
duidelijk zijn dat het schot als juridisch relevant gezien zou worden volgens de wetgever. Kijk
naar beoogde doel van de wetgever.
• Adequatietheorie: hier staat vooral de voorzienbaarheid voor de verdachte van (de kans op)
een bepaald gevolg centraal. Deze theorie wordt niet veel meer gebruikt, vanwege het geval van
toeval. Bekijken van alle mogelijke oorzaken van een bepaald gevolg, om vervolgens te bepalen
bij welke oorzaak de voorzienbaarheid op het gevolg het grootste was. Was het voor de
verdachte te voorzien wat het gevolg van zijn acties zijn. Kijk hierbij naar algemene
ervaringsregels.
• Conditio sine qua non criterium: er moet een causaal verband bestaan tussen de gedraging
en de schade. Het gedrag moet een onmisbare, noodzakelijke voorwaarde voor het gevolg zijn
geweest. Er is geen juridische causaliteit als het gevolg ook zonder het gedrag was ingetreden.
Wordt niet los meer gemaakt aangezien je via deze redenering elk gedrag als een voorwaarde
voor het gevolg kan zien, bv iemand wordt vermoord, dan is de dader, maar ook degene die het
wapen aan hem heeft verkocht, en degene die het wapen heeft gemaakt en vervoerd etc ook
schuldig.

Huidig criterium strafrechtelijke causaliteit: redelijke toerekening. Kijk naar de ernst van het
letsel als direct gevolg van het ongeval. Het gevolg moet redelijkerwijs kunnen worden
toegerekend aan de dader. Hierbij maakt het niet uit of er eigen invloed van het slachtoffer was
en of er latere incidenten (zich afspelend tussen het gedrag van de verdachte en het gevolg)
waren. Het is een vaag criterium. Kijkt of het gevolg van een bepaalde gedraging is toe te rekenen
aan de dader. Stel: iemand krijgt een hartaanval op de snelweg en veroorzaakt een ongeluk. Dan
is er geen redelijke toerekening. Dit is anders als de persoon wist dat hij hartklachten heeft en
expres zijn medicatie niet neemt. Het is een flexibel criterium. Dit houdt in dat het normatief is.

Verhouding redelijke toerekening en causaliteitstheorieën: de 3 causaliteitstheorieën kunnen
bijdragen aan de concretisering en motivering van de causaliteitsbeslissing op basis van de leer
van de redelijke toerekening. Conditio sine qua non is eigenlijk alleen a contrario redenering.

Stel dat er een familie met pech langs de weg achter de vangrails staat. De vader staat bier te
drinken en wordt aangeschoten. Hij gaat dichtbij de vangrails staan om te kijken of de
wegenwacht er al aan komt, en wordt vervolgens geraakt door de automobilist met een