Arresten:
• Overzichtsarrest noodweer
• Uitlokkingseis culpa in causa
2 soorten strafuitsluitingsgronden:
• Rechtvaardigingsgronden: nemen de wederrechtelijkheid weg rechtvaardigen de
daad.
• Schulduitsluitingsgronden: nemen de verwijtbaarheid weg en excuseren
zodoende de dader.
De rechtvaardigingsgronden: (R)
• Noodweer (art. 41 lid 1 Sr)
• Overmacht als noodtoestand (art. 40 Sr)
• Bevoegd ambtelijk bevel (art. 43 lid 1 Sr)
• Wettelijk voorschrift (art. 42 Sr)
• Ontbreken van materiele wederrechtelijkheid (ongeschreven - veearts arrest)
De schulduitsluitingsgronden: (S)
• Noodweerexces (art. 41 lid 2 Sr)
• (Psychische) overmacht (art. 40 Sr)
• Onbevoegd ambtelijk bevel (art. 43 lid 2 Sr)
• Ontoerekeningsvatbaarheid (art. 39 Sr)
• Afwezigheid van alle schuld (ongeschreven - Melk en waterarrest)
Algemene excepties: uitzonderlijke gevallen, die uit de rechtspraak zijn ontwikkeld,
waarin van de algemene strafuitsluitingsgronden mag worden afgeweken.
Bijzondere excepties: deze strafuitsluitingsgronden hebben maar op 1 of op een
groep delicten toepassing. Bv Art. 281 lid 4 Sr.
4 categorieën bijzondere excepties:
• Daderschapsuitsluitingsgronden
• Kwalificatie uitsluitingsgronden
• Strafuitsluitingsgrond
• Vervolginguitsluitingsgrond
Het is echter niet altijd duidelijk te zeggen welke categorie in een bepaalde zaak van
toepassing is.
Vereisten noodweer (art. 41 lid 1 Sr) - R:
• Ogenblikkelijke aanranding - de aanranding moet op dat moment bezig zijn, je mag
niet verdedigen als je alleen vreest dat je gaat worden aangerand.
• Wederrechtelijke aanranding - je mag niet verdedigen tegen bv een agent die je
arresteert. Er is geen rechtvaardiging voor de aanranding.
• Van eigen of andermans lijf, eerbaarheid of goed - eerbaarheid betekent hier
seksuele eerbaarheid, je eer of goede naam verdedigen mag dus niet.
• Geboden en noodzakelijke verdediging: moet subsidiair (noodzakelijk) en
proportioneel zijn.
Subsidiariteitseis (onttrekkingsvereiste): indien het mogelijk is om te vluchten of
als het mogelijk is om je aanval te onttrekken, moet je dit in beginsel doen ipv je
fysiek te verdedigen. Stel 2 vragen:
• Kan je je onttrekken?
• Moet je je onttrekken?
Proportionaliteitseis: de verdedigingshandeling moet proportioneel zijn ten
opzichte van de aanvalshandeling. De keuze van het verdedigingsmiddel en de wijze
• Overzichtsarrest noodweer
• Uitlokkingseis culpa in causa
2 soorten strafuitsluitingsgronden:
• Rechtvaardigingsgronden: nemen de wederrechtelijkheid weg rechtvaardigen de
daad.
• Schulduitsluitingsgronden: nemen de verwijtbaarheid weg en excuseren
zodoende de dader.
De rechtvaardigingsgronden: (R)
• Noodweer (art. 41 lid 1 Sr)
• Overmacht als noodtoestand (art. 40 Sr)
• Bevoegd ambtelijk bevel (art. 43 lid 1 Sr)
• Wettelijk voorschrift (art. 42 Sr)
• Ontbreken van materiele wederrechtelijkheid (ongeschreven - veearts arrest)
De schulduitsluitingsgronden: (S)
• Noodweerexces (art. 41 lid 2 Sr)
• (Psychische) overmacht (art. 40 Sr)
• Onbevoegd ambtelijk bevel (art. 43 lid 2 Sr)
• Ontoerekeningsvatbaarheid (art. 39 Sr)
• Afwezigheid van alle schuld (ongeschreven - Melk en waterarrest)
Algemene excepties: uitzonderlijke gevallen, die uit de rechtspraak zijn ontwikkeld,
waarin van de algemene strafuitsluitingsgronden mag worden afgeweken.
Bijzondere excepties: deze strafuitsluitingsgronden hebben maar op 1 of op een
groep delicten toepassing. Bv Art. 281 lid 4 Sr.
4 categorieën bijzondere excepties:
• Daderschapsuitsluitingsgronden
• Kwalificatie uitsluitingsgronden
• Strafuitsluitingsgrond
• Vervolginguitsluitingsgrond
Het is echter niet altijd duidelijk te zeggen welke categorie in een bepaalde zaak van
toepassing is.
Vereisten noodweer (art. 41 lid 1 Sr) - R:
• Ogenblikkelijke aanranding - de aanranding moet op dat moment bezig zijn, je mag
niet verdedigen als je alleen vreest dat je gaat worden aangerand.
• Wederrechtelijke aanranding - je mag niet verdedigen tegen bv een agent die je
arresteert. Er is geen rechtvaardiging voor de aanranding.
• Van eigen of andermans lijf, eerbaarheid of goed - eerbaarheid betekent hier
seksuele eerbaarheid, je eer of goede naam verdedigen mag dus niet.
• Geboden en noodzakelijke verdediging: moet subsidiair (noodzakelijk) en
proportioneel zijn.
Subsidiariteitseis (onttrekkingsvereiste): indien het mogelijk is om te vluchten of
als het mogelijk is om je aanval te onttrekken, moet je dit in beginsel doen ipv je
fysiek te verdedigen. Stel 2 vragen:
• Kan je je onttrekken?
• Moet je je onttrekken?
Proportionaliteitseis: de verdedigingshandeling moet proportioneel zijn ten
opzichte van de aanvalshandeling. De keuze van het verdedigingsmiddel en de wijze
