Arresten:
• Schwartz/Gnjatovic
• Kenter/Slierings
• Eigen Haard
Opschorting (Art. 6:52 BW): wanneer wederpartij zijn verplichting niet, slechts
gedeeltelijk of ondeugdelijk nakomt, kan andere partij zijn eigen prestatie
opschorten. Oftewel partij stelt het nakomen van eigen verplichting uit. Er kan alleen
worden opgeschort als er sprake is van samenhang tussen de wederzijdse prestaties.
Bijzondere regelingen opschorting:
• Exceptio non adimpleti contractus: opschortingsbevoegdheid bij wederkerige
ovks. Er wordt bij deze regeling een ruimere mogelijkheid geboden tot opschorting,
maar alleen bij ‘tegenover elkaar staande verbintenissen’.
• Retentierecht: dit recht komt toe aan schuldeiser die, wanneer hij vorderingsrecht
heeft jegens schuldenaar, de zaak net zo lang onder zich mag houden totdat
schuldenaar zijn prestatie jegens schuldeiser heeft verricht
• Art. 6:48 BW: weigering van schuldeiser om een kwitantie af te geven
• Art. 6:37 BW: opschorting bij onzekerheid aan wie betaald moet worden
Grondslagen opschorting:
• Redelijkheid en billijkheid
• Connexiteitsvereiste: vereiste van voldoende samenhang. Er moet gekeken
worden naar het verband tussen de beide concrete verplichtingen tot presteren.
Is het verband tussen de wederzijdse prestatieverplichtingen minder groot, dan geldt
de eis van ‘voldoende samenhang’ voor de vraag of en in hoeverre er kan worden
opgeschort. Hoe beide partijen zich echter over en weer tegenover elkaar hebben
gedragen, blijft een rol spelen. Daarom moet er alsnog altijd aan de redelijkheid en
billijkheid worden getoetst.
Functies opschortingsrecht:
• Pressiemiddel: buitengerechtelijke manier voor schuldenaar om ervoor te zorgen
dat alle verplichtingen uit de ovk worden nagekomen. Het is echter niet zo dat
schuldenaar ervan uit kan gaan dat hij alleen hoeft te presteren wanneer hij in ruil
voor zijn prestatie de tegenprestatie ontvangt, dit geldt alleen bij exceptio non
adimpleti contractus.
• Zekerheidsrecht: het biedt schuldenaar zekerheid dat aan de tegenprestatie wordt
voldaan.
Art. 6:38 BW: verbintenis is direct na haar bestaan opeisbaar tenzij een nader
tijdstip is bepaald. De partij die als eerste moet presteren, heeft niet het recht om de
eigen prestatie op te schorten.
In geval dat beide partijen, die tegelijkertijd moeten presteren, opschorting willen, kan
de ovk worden ontbonden. Opschorting is dan niet mogelijk.
Of er kan worden opgeschort hangt af van hoe ‘voldoende samenhang’ wordt
uitgelegd. Een prestatie kan ook gedeeltelijk worden opgeschort, in geval van
gebrekkige of onvolledige prestatie van tegenpartij. Er is onder meer sprake van
voldoende samenhang wanneer de verbintenissen over en weer voortvloeien uit
dezelfde rechtsverhouding, of uit zaken die partijen regelmatig met elkaar hebben
gedaan.
Op de volgende criteria dient te worden gelet:
• Verbintenissen die over en weer voortvloeien uit dezelfde
rechtsverhoudingen. Hierbij kan worden gedacht aan:
• Restitutieverplichtingen na ontbinding, vernietiging of nietigverklaring
• Betalen van aanvullende schadevergoeding
, • Wederzijdse verplichting tot afgifte van een zaak
• De zaken die partijen regelmatig met elkaar hebben gedaan. Bij het begrip
‘regelmatig’ kan worden gedacht aan:
• Continuïteit en onderlinge samenhang tussen meerdere transacties
Art. 6:52 lid 2 BW is niet limitatief en daarnaast zullen ook de redelijkheid en
billijkheid moeten worden meegewogen om te bepalen of het in een bepaalde situatie
gerechtvaardigd is om op een opschortingsberoep beroep te doen.
Opschorting is een reactie op de niet-nakoming door wederpartij. In geval van
verkeerde of gedeeltelijke nakoming is op grond van Art. 6:262 BW opschorting
slechts toegestaan indien de tekortkoming dit rechtvaardigt. Om dit te kunnen
bepalen is de proportionaliteitstoets nodig.
Dit houdt in: de opschorting moet in evenwicht zijn met de niet-nakoming en mag
geen te scherpe reactie zijn. Tevens kan er een onderscheid worden gemaakt in
hoofdverplichtingen en nevenverplichtingen om te bepalen of de eigen prestatie
geheel of gedeeltelijk mag worden opgeschort.
Veelal wordt pas na levering bekend dat het een gebrekkige zaak betreft. In dat
geval zou de partij aan wie zaak geleverd is de zaak onder zich mogen houden en
tevens mogen beroepen op de ondeugdelijke prestatie, zodat vervolgens de eigen
prestatie kan worden opgeschort. Deze gedraging dient wel op 2 aspecten te worden
getoetst:
• Moet de zaak worden teruggebracht of moet leverancier hem ophalen? Dit hangt af
van:
• Aard vd zaak
• Inhoud van contract
• Omstandigheden van het geval
• Is het gedrag van de partij die de zaak onder zich houdt zodanig, dat het kan worden
gezien als een aanvaarding van de prestatie? Wanneer dit het geval is, is
opschorting niet geoorloofd.
3 vereisten voor een beroep op een opschortingsrecht:
• Opeisbare vordering
• Niet-nakoming van ovk
• Voldoende samenhang (connexiteitsvereiste)
Opschorting kan ook mogelijk zijn buiten deze vereisten om:
• Opschortingsrecht kan worden ingeroepen tegen schuldeisers van de wederpartij,
Art. 6:53 BW (bv curator in faillissement). Hierbij is niet van belang welke vordering
ouder is, opschortingsrecht kan op ieder moment worden ingeroepen.
• Opschortingsbevoegdheid blijft bestaan na verjaring van de rechtsvordering op de
wederpartij, Art. 6:56 BW. Er kan geen nakoming van de prestatie van de
wederpartij worden gevorderd
• Er kan worden opgeschort voordat de vordering op de ander opeisbaar is, Art. 6:80
jo. 6:263 BW:
• Art. 6:80 BW: kan in volgende situaties worden toegepast:
• Sub a: nakoming door de wederpartij is onmogelijk (alleen van belang voor
exceptio non adempleti contractus)
• Sub b: schuldeiser moet uit een mededeling van schuldenaar afleiden dat hij te
kort zal schieten in zijn prestatie
• Sub c: schuldeiser vreest dat schuldenaar in de nakoming zal tekortschieten,
en dat schuldenaar niet voldoet aan een schriftelijke aanmaning met opgave
van de gronden om zich binnen een redelijke termijn tot nakoming bereid te
verklaren
• Art. 6:263 BW: (onzekerheidsexceptie): is van toepassing op de exceptio non
adempleti contractus. Wanneer de partij die als eerste moet presteren, vreest dat,
• Schwartz/Gnjatovic
• Kenter/Slierings
• Eigen Haard
Opschorting (Art. 6:52 BW): wanneer wederpartij zijn verplichting niet, slechts
gedeeltelijk of ondeugdelijk nakomt, kan andere partij zijn eigen prestatie
opschorten. Oftewel partij stelt het nakomen van eigen verplichting uit. Er kan alleen
worden opgeschort als er sprake is van samenhang tussen de wederzijdse prestaties.
Bijzondere regelingen opschorting:
• Exceptio non adimpleti contractus: opschortingsbevoegdheid bij wederkerige
ovks. Er wordt bij deze regeling een ruimere mogelijkheid geboden tot opschorting,
maar alleen bij ‘tegenover elkaar staande verbintenissen’.
• Retentierecht: dit recht komt toe aan schuldeiser die, wanneer hij vorderingsrecht
heeft jegens schuldenaar, de zaak net zo lang onder zich mag houden totdat
schuldenaar zijn prestatie jegens schuldeiser heeft verricht
• Art. 6:48 BW: weigering van schuldeiser om een kwitantie af te geven
• Art. 6:37 BW: opschorting bij onzekerheid aan wie betaald moet worden
Grondslagen opschorting:
• Redelijkheid en billijkheid
• Connexiteitsvereiste: vereiste van voldoende samenhang. Er moet gekeken
worden naar het verband tussen de beide concrete verplichtingen tot presteren.
Is het verband tussen de wederzijdse prestatieverplichtingen minder groot, dan geldt
de eis van ‘voldoende samenhang’ voor de vraag of en in hoeverre er kan worden
opgeschort. Hoe beide partijen zich echter over en weer tegenover elkaar hebben
gedragen, blijft een rol spelen. Daarom moet er alsnog altijd aan de redelijkheid en
billijkheid worden getoetst.
Functies opschortingsrecht:
• Pressiemiddel: buitengerechtelijke manier voor schuldenaar om ervoor te zorgen
dat alle verplichtingen uit de ovk worden nagekomen. Het is echter niet zo dat
schuldenaar ervan uit kan gaan dat hij alleen hoeft te presteren wanneer hij in ruil
voor zijn prestatie de tegenprestatie ontvangt, dit geldt alleen bij exceptio non
adimpleti contractus.
• Zekerheidsrecht: het biedt schuldenaar zekerheid dat aan de tegenprestatie wordt
voldaan.
Art. 6:38 BW: verbintenis is direct na haar bestaan opeisbaar tenzij een nader
tijdstip is bepaald. De partij die als eerste moet presteren, heeft niet het recht om de
eigen prestatie op te schorten.
In geval dat beide partijen, die tegelijkertijd moeten presteren, opschorting willen, kan
de ovk worden ontbonden. Opschorting is dan niet mogelijk.
Of er kan worden opgeschort hangt af van hoe ‘voldoende samenhang’ wordt
uitgelegd. Een prestatie kan ook gedeeltelijk worden opgeschort, in geval van
gebrekkige of onvolledige prestatie van tegenpartij. Er is onder meer sprake van
voldoende samenhang wanneer de verbintenissen over en weer voortvloeien uit
dezelfde rechtsverhouding, of uit zaken die partijen regelmatig met elkaar hebben
gedaan.
Op de volgende criteria dient te worden gelet:
• Verbintenissen die over en weer voortvloeien uit dezelfde
rechtsverhoudingen. Hierbij kan worden gedacht aan:
• Restitutieverplichtingen na ontbinding, vernietiging of nietigverklaring
• Betalen van aanvullende schadevergoeding
, • Wederzijdse verplichting tot afgifte van een zaak
• De zaken die partijen regelmatig met elkaar hebben gedaan. Bij het begrip
‘regelmatig’ kan worden gedacht aan:
• Continuïteit en onderlinge samenhang tussen meerdere transacties
Art. 6:52 lid 2 BW is niet limitatief en daarnaast zullen ook de redelijkheid en
billijkheid moeten worden meegewogen om te bepalen of het in een bepaalde situatie
gerechtvaardigd is om op een opschortingsberoep beroep te doen.
Opschorting is een reactie op de niet-nakoming door wederpartij. In geval van
verkeerde of gedeeltelijke nakoming is op grond van Art. 6:262 BW opschorting
slechts toegestaan indien de tekortkoming dit rechtvaardigt. Om dit te kunnen
bepalen is de proportionaliteitstoets nodig.
Dit houdt in: de opschorting moet in evenwicht zijn met de niet-nakoming en mag
geen te scherpe reactie zijn. Tevens kan er een onderscheid worden gemaakt in
hoofdverplichtingen en nevenverplichtingen om te bepalen of de eigen prestatie
geheel of gedeeltelijk mag worden opgeschort.
Veelal wordt pas na levering bekend dat het een gebrekkige zaak betreft. In dat
geval zou de partij aan wie zaak geleverd is de zaak onder zich mogen houden en
tevens mogen beroepen op de ondeugdelijke prestatie, zodat vervolgens de eigen
prestatie kan worden opgeschort. Deze gedraging dient wel op 2 aspecten te worden
getoetst:
• Moet de zaak worden teruggebracht of moet leverancier hem ophalen? Dit hangt af
van:
• Aard vd zaak
• Inhoud van contract
• Omstandigheden van het geval
• Is het gedrag van de partij die de zaak onder zich houdt zodanig, dat het kan worden
gezien als een aanvaarding van de prestatie? Wanneer dit het geval is, is
opschorting niet geoorloofd.
3 vereisten voor een beroep op een opschortingsrecht:
• Opeisbare vordering
• Niet-nakoming van ovk
• Voldoende samenhang (connexiteitsvereiste)
Opschorting kan ook mogelijk zijn buiten deze vereisten om:
• Opschortingsrecht kan worden ingeroepen tegen schuldeisers van de wederpartij,
Art. 6:53 BW (bv curator in faillissement). Hierbij is niet van belang welke vordering
ouder is, opschortingsrecht kan op ieder moment worden ingeroepen.
• Opschortingsbevoegdheid blijft bestaan na verjaring van de rechtsvordering op de
wederpartij, Art. 6:56 BW. Er kan geen nakoming van de prestatie van de
wederpartij worden gevorderd
• Er kan worden opgeschort voordat de vordering op de ander opeisbaar is, Art. 6:80
jo. 6:263 BW:
• Art. 6:80 BW: kan in volgende situaties worden toegepast:
• Sub a: nakoming door de wederpartij is onmogelijk (alleen van belang voor
exceptio non adempleti contractus)
• Sub b: schuldeiser moet uit een mededeling van schuldenaar afleiden dat hij te
kort zal schieten in zijn prestatie
• Sub c: schuldeiser vreest dat schuldenaar in de nakoming zal tekortschieten,
en dat schuldenaar niet voldoet aan een schriftelijke aanmaning met opgave
van de gronden om zich binnen een redelijke termijn tot nakoming bereid te
verklaren
• Art. 6:263 BW: (onzekerheidsexceptie): is van toepassing op de exceptio non
adempleti contractus. Wanneer de partij die als eerste moet presteren, vreest dat,
