Samenvatting Saxion OK-route Kennistoets Kwartiel 7 OA en AM (Module 1, Kwartiel 3)

Kennistoets OA/AM Module 1- Kwartiel 3
Bouw en inrichting, (communicatie en rollen op de OK), hygiëne en eigen veiligheid,
steriliteit, de operatiepatiënt, medische terminologie

Bouw en inrichting
1. De student kan vertellen hoe een operatiekamercomplex ingedeeld is
Indeling operatiekamercomplex:
 Zone A, ‘steriel’: operatiekamers, inclusief (evt.)
steriele opdekruimtes.
 Zone B, ‘schoon’: neventrekken van de operatiekamers,
in- en uitleidingskamers, wasruimte, koffiekamer,
opslag steriele medische hulpmiddelen, dienstruimtes
(gangen tussen de genoemde ruimtes) enz.
 Zone C, ‘niet schoon’: wachtruimtes patiënten, sluizen,
verkoeverkamer, kleedkamers, toiletten enz.


2. De student kan vertellen welke basisapparatuur standaard aanwezig is in een OK
Basisapparatuur:
 Endoscopiependel
 Monitor
 Cameraversterker
 Lichtkast
 Beeldprinter
 Beeldrecorder
 Insufflator
 Arthroscopiepomp
 Bloedleegteapparaat
 Diathermieapparaat
 Rookafzuiging
 LigaSure/Ultracision/Argondiathermie
 Chirurgische laser
 Doorlichtingsapparatuur
 Vast meubilair
 Blusmiddelen
 Anesthesie- / beademingstoestel

3. De student kan vertellen wat de invloed is van temperatuur op de operatiekamer
De aangeleverde gefilterde lucht in een operatiekamer is meestal rond de 19 °C, maar kan naar
boven of beneden worden aangepast. Vloer- en wandverwarming leveren een bijdrage aan de
rest van het klimaat in de OK, zodat er geen groot temperatuurverschil ontstaat tussen de
ingeblazen lucht, de vloer en de wanden.

Lage omgevingstemperatuur:
 14-18 °C
 Voordelen:
 Een lage omgevingstemperatuur vermindert de metabole activiteit van micro-
organismen, waardoor er minder afvalstoffen worden gevormd; ook het aantal
delingen van deze micro-organismen neemt af.

,  Het steriele team heeft in een koele OK minder last van de warmte en benauwdheid
die veroorzaakt worden door de jas, het masker en de handschoenen (ook
aangenaam bij loodschorten).
 In een koele omgeving kunnen mensen zich beter concentreren en zijn ze minder snel
geïrriteerd.
 Nadelen:
 De patiënt loopt kans op onderkoeling (vooral bij grote wondoppervlakken).
 Infusie- en spoelvloeistoffen koelen sterk af waardoor vaatvernauwingen kunnen
ontstaan.
 De handen van de operateur en instrumenterende kunnen stram worden.
 Spierpijn in nek en schouders bij een turbulente downflow (sterke luchtstroom van
boven).
 Kans op kouvatten bij een groot temperatuurverschil tussen de OK en de buitenlucht.

Hoge omgevingstemperatuur:
 +/- 25 °C
 Toegepast bij kinderen tot circa 12 jaar.
 Voordelen:
 Prettig voor de patiënt bij grote operaties.
 Aangenaam voor de omloop en het anesthesieteam als de buitentemperatuur laag is.
 Spoel- en infusievloeistoffen koelen minder snel af.
 Nadelen:
 Vergroot infectierisico door een verhoogde stofwisseling van micro-organismen
(meer afvalstoffen en delingen).
 Verhoogde kans op contaminatie wanneer er een handschoen kapotgaat en er
transpiratievocht in de wond komt. Of veel transpiratie van het voorhoofd van de
operateur.
 Gevolgen van warmte voor het operatieteam: versuffing, benauwdheid en een droge
mond.
 Irritaties en kleine ruzies komen vaker voor dan in een koele omgeving.


4. De student kan vertellen welke verschillende luchtverversingstechnieken er zijn en welke
specifieke kenmerken bij deze systemen horen
Luchtbeheersingsplan:
In de richtlijn Omstandigheden (kleine) chirurgische en invasieve ingrepen maakt de Werkgroep
InfectiePreventie (WIP) onderscheid in 3 klassen:
1) Operatieafdeling klasse 1: ‘gesloten OK’, hier vinden de grote operaties plaats waarbij de
hoogste eisen worden gesteld aan klimaat en luchtbeheersing.
2) Operatieafdeling klasse 2: ‘open OK’, tref je meestal in de poliklinieken aan.
3) Zelfstandige behandelkamer: zoals de ruimte op de radiologieafdeling waar de katheterisaties
en geleide puncties plaatsvinden.

, Sluizen:
 Om luchtverplaatsing verder tegen te gaan, zijn er op de operatieafdeling sluizen
aangebracht.
 Luchtsluizen zorgen voor geleidelijke overgangen van hoge luchtdruk naar lage luchtdruk.
 In de ideale situatie zijn er 4 soorten sluizen:
1) Patïentensluis: de overstapruimte binnen de holding.
2) Schonegoederensluis: bijv. vlak bij de balie/receptie.
3) Vuilegoederensluis: grenzend aan de vuile gang of de vuile instrumentenruimte.
4) Personeelssluis: de kleedkamers en bij elke OK de toegang tot de operatiekamer.

Ventilatiesysteem:
 Het luchtbehandelingssysteem (LBS) van een OK is zo ingericht dat het midden boven de
operatietafel superschone lucht aanvoert. We spreken van een niet-mengend, verdringend
LBS dat gebruikmaakt van een concentrated downflow en een laminaire flow.
 Verdringende laminaire flow: een techniek die wervelingen zo veel mogelijk tegengaat met
het behoud van een actieve neerwaartse verplaatsing van (evt.) in de lucht zwevende
deeltjes.
 Concentrated downflow: neerwaartse luchtstroom, geconcentreerd en gericht door een
verdeler in het inblaasplafond. De vervuilde warme(re) omgevingslucht wordt verdrongen
door een onzichtbare muur (lamina = Latijn, scheidingslaag) van koele en gefilterde schone
lucht.
 Als aanvulling op de concentrated downflow zijn de plafonds van sommige
operatiekamers voorzien van een kunststof vierkant, glazen schotten of een
randafscherming die het ‘luchteiland’ in het plafond omringen en nog meer richting
geven (plenum).
 Return air zones: het actief afzuigen van de omgevingslucht via de return air zones en de
daarachter gelegen afvoerkokers.




Filtering lucht:
 High Efficiency Patriculate Airfilters (HEPA): filters in het ventilatiesysteem die de toegevoerde
lucht kiemvrij maken. Ze zijn direct boven het operatieveld te vinden en voeren schone lucht
de OK binnen via het plenum. Voordat de lucht het HEPA-filter bereikt, is er al een reeks
grovere tot steeds fijnmaziger filters gepasseerd.

Drukhiërarchie:
 In de schoonste ruimte moet de luchtdruk het hoogst zijn, door deze constructie stroomt
lucht binnen de operatieafdeling altijd van hogedruk- naar lagedrukgebieden.
 De WIP raadt een eenduidige handhaving van de drukhiërarchie aan:
 Tijdens operaties moeten de deuren gesloten blijven i.v.m. drukhandhaving en ter
voorkoming van de verplaatsing van micro-organismen. Het openen van de deur