Inhoudsopgave
1. Week 1........................................................................................................................2
1.1. Goederenverkeer – maatregelen van gelijke werking.........................................................2
1.1.1. Dassonville – Zaak 8/74;....................................................................................................................2
1.1.2. Keck – C-267/91.................................................................................................................................3
1.2. Goederenverkeer – publieke belangen...............................................................................4
1.2.1. Cassis de Dijon – Zaak 120/78, Rewe-Zentral....................................................................................4
1.3. Goederenverkeer – hefngen van gelijke werking en belastngen......................................5
1.3.1. Outokumpu, C-213/96.......................................................................................................................5
2. Week 2........................................................................................................................5
2.1. Vrij verkeer – verbod en publiek belang-uitzonderingen.....................................................6
2.1.1. Gebhard, C-55/94...............................................................................................................................6
2.2. De overige vrijheden – diensten, vestging, personen en kapitaal.......................................6
2.2.1. Josemans, C-137/09...........................................................................................................................6
2.3. Vrij verkeer en harmonisate...............................................................................................7
2.3.1. (‘Waalse Afvalstofenn’ Commissie t. België, C-2/90.........................................................................7
2.4. Bevoegdheid tot vaststelling van harmonisate voor de interne markt...............................7
2.4.1. Tabaksreclamerichtlijn 1, C-376/98, (ook behandeld in week 2 van de Engelstalige module’.........7
2.5. Deze Syllabus......................................................................................................................9
2.5.1. Josemans Verwijzingsuitspraak RvS...................................................................................................9
2.5.2. Guimont (‘Emmenthaler kazenn’, C-448/98.......................................................................................9
2.5.3. Trijber & Harmsen, C-340/14...........................................................................................................10
3. Week 3......................................................................................................................11
3.1. Artkel 101 VWEU..............................................................................................................11
3.1.1. Grundig-Consten, Gevoegde zaken 56&58/64................................................................................11
3.1.2. T-Mobile Netherlands, Zaak C-8/08.................................................................................................12
3.2. Artkel 102 VWEU..............................................................................................................12
3.2.1. United Brands, Zaak 27/76,.............................................................................................................12
3.3. (Syllabus) Toepassing en handhaving Europees mededingingsrecht................................13
3.3.1. Verordening 1/2003.........................................................................................................................13
4. Week 4......................................................................................................................14
4.1. Overheidsmaatregelen, de nutg e ect-norm en diensten van algemeen economisch
belang......................................................................................................................................14
4.1.1. Brentjens, Gevoegde Zaken C-115/97 en C-117/97........................................................................14
4.2. Staatssteun.......................................................................................................................15
4.2.1. Preussen Elektra C-379/98...............................................................................................................15
4.2.2. Altmark C-280/00.............................................................................................................................16
5. Week 5......................................................................................................................17
5.1. Burgerschap van de Europese Unie...................................................................................17
5.1.1. Metock, C-127/08............................................................................................................................17
5.1.2. Ruiz Zambrano, C-34/09..................................................................................................................18
, 5.2. Europees Asiel- en Vreemdelingenrecht...........................................................................19
5.2.1. N.S., C-411/10..................................................................................................................................19
5.2.2. Richtlijn 2004/38, de ‘Burgerschapsrichtlijnn...................................................................................19
5.3. (Syllabus) Europees Strafrecht..........................................................................................19
5.3.1. Wolzenburg, C-123/08.....................................................................................................................19
5.3.2. Kaderbesluit 2002/584/JBZ inzake het Europees Arrestatebevel..................................................20
5.4. Deze syllabus....................................................................................................................20
5.4.1. Chavez, CRvB uitspraak van 16 maart 2015....................................................................................20
6. Week 6......................................................................................................................20
6.1. Voorrang...........................................................................................................................20
6.1.1. Costa/ENEL, Zaak 6/64, (tevens herhaling Engelstalige module, week 1’......................................21
6.2. Rechtstreekse werking......................................................................................................21
6.2.1. Van Gend en Loos, Zaak 26/62, (tevens herhaling Engelstalige module’;......................................21
6.2.2. Josemans, C-137/09, (zie ook week 2’;............................................................................................21
6.3. De drie doorwerkingsmechanismen samengebracht.........................................................22
6.3.1. Faccini Dori, C-91/92,.......................................................................................................................22
6.3.2. Dominguez, C- 282/10,....................................................................................................................22
6.4. Deze syllabus....................................................................................................................23
6.4.1. Energyclaim, Rechtbank Den Haag, 14 mei 2014,...........................................................................23
7. Week 7......................................................................................................................23
7.1. Inbreukprocedure tegen lidstaten.....................................................................................23
7.1.1. 'Spaanse Aarbeien', Commissie t. Frankrijk, C-265/95....................................................................23
7.2. Beroep tot nietgverklaring...............................................................................................23
7.2.1. Plaumann, Zaak 25/62.....................................................................................................................23
7.2.2. P, UPA., Zaak C-50/00......................................................................................................................24
7.3. De prejudiciële procedure.................................................................................................24
7.3.1. Cilft, Zaak 283/81............................................................................................................................24
7.4. Kwaliteit van natonale rechtsgangen...............................................................................24
7.4.1. Rewe/Comet, Zaak 33/76................................................................................................................24
7.4.2. Heylens, Zaak 222/86.......................................................................................................................24
7.5. Arrestenbundel.................................................................................................................24
7.5.1. N.S., C-411/10..................................................................................................................................24
ARRESTEN EUROPEES RECHT II
1. WEEK 1
1.1. Goederenverkeer – maatregelen van gelijke werking
1.1.1. Dassonville – Zaak 8/74;
In Dassonville heeft het Hof een zeer ruime interpretatie gegeven van het begrip gelijke werking.
(2)
, De Belgische broers Dassonville kochten op de Franse markt Schotse whisky en importeerden deze
in Belgie buiten de officiele kanalen om (parallelimport). Zij beschikten echter niet over de juiste
papieren van de producent waar de ‘echtheid’ van het product uit zou blijken, hetgeen naar Belgisch
recht een strafbaar feit opleverde. Voor de politierechter betoogden zij dat dit recht een door de
bepaling van (nu) artikel 34 Wv verboden importbelemmering opleverde. Het Hof gaf een ruime
definitie van ‘maatregel van gelijke werking’
“iedere handelsregeling der Lid-Staten die de intracommunautaire handel al dan niet
rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel, kan belemmeren, als een maatregel van gelijke
werking als kwantitatieve beperkingen is te beschouwen” r.o. 5
De broers Dassonville mochten dus hun whisky verkopen ook al waren zij niet in bezit van de
certificaten van echtheid.
Maatregelen van gelijke werking in = dat iedere handelingsregeling (of feitelijke handeling) van
lidstaten die de intracommunautaire handel al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel, kan
belemmeren, als maatregel van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen is te beschouwen
1.1.2. Keck – C-267/91
Britse zondagssluiting zaken was de rechtmatigheid van Britse wetgeving in het geding, welke
detailhandelaren verbood om op zondag de winkel geopend te hebben. Het Hof oordeelde dat
sprake was van een invoerbelemmering. Zij oordeelden min of meer: doordat winkels op zondag
gesloten, de omzet per week geringer zal zijn dan bij volledige openstelling. Door deze geringe
omzet ook minder buitenlandse producten zullen worden verkocht, wat invloed heeft op de import
van de producten. Daarmee was de importbelemmering aangetoond.
In Quitlynn ging het om Britse wetgeving die exploitatie van bepaalde sekswinkels aan een
vergunningvereiste onderwierp. Ook hier veronderstelde het Hof dat dit vereiste een omzetdaling en
daarmee een vermindering van de import uit andere lidstaten tot gevolg zou kunnen hebben.
Door dergelijke regelingen als belemmering aan te merken bracht het Hof in de jaren voordat het in
Keck een andere koers ging varen, wetgeving met een enkel markt belemmerend aspect
Europeesrechtelijk in de gevarenzone.
In rechtspraak van het Hof zijn een aantal belemmeringen voor het goederenverkeer van het verbod
van artikel 34 WV uitgezonderd, mits deze de jure en de facto non-discriminatoir zijn. Het gaat hier
om de zogenoemde ‘verkoopmodaliteiten’ uit de Keck-jurisprudentie.
Het ging om ondernemers die in Frankrijk terecht moesten staan omdat zij producten hadden
verkocht tegen een lagere verkoopsprijs dan hun inkoopsprijs, wat in strijd was met de Franse wet.
Dit Franse verbod van ‘wederverkoop met verlies’ was volgens Keck in strijd met artikel 34 Wv.
De nationale rechter vroeg het Hof of deze wetgeving als een maatregel van gelijke werking als
kwantitatieve invoerbeperking moest worden beschouwd.
Volgens het Hof is nationale wetgeving die geen betrekking heeft op het product als zodanig
(gewicht, grootte, samenstelling e.d.), maar op de voorwaarden waaronder het mag worden
verhandeld (niet met verlies, niet op zaterdag, etc.) wordt daarmee buiten de reikwijdte van het
verbod van art. 34 Wv gesteld. (r.o. 16)
(3)
1. Week 1........................................................................................................................2
1.1. Goederenverkeer – maatregelen van gelijke werking.........................................................2
1.1.1. Dassonville – Zaak 8/74;....................................................................................................................2
1.1.2. Keck – C-267/91.................................................................................................................................3
1.2. Goederenverkeer – publieke belangen...............................................................................4
1.2.1. Cassis de Dijon – Zaak 120/78, Rewe-Zentral....................................................................................4
1.3. Goederenverkeer – hefngen van gelijke werking en belastngen......................................5
1.3.1. Outokumpu, C-213/96.......................................................................................................................5
2. Week 2........................................................................................................................5
2.1. Vrij verkeer – verbod en publiek belang-uitzonderingen.....................................................6
2.1.1. Gebhard, C-55/94...............................................................................................................................6
2.2. De overige vrijheden – diensten, vestging, personen en kapitaal.......................................6
2.2.1. Josemans, C-137/09...........................................................................................................................6
2.3. Vrij verkeer en harmonisate...............................................................................................7
2.3.1. (‘Waalse Afvalstofenn’ Commissie t. België, C-2/90.........................................................................7
2.4. Bevoegdheid tot vaststelling van harmonisate voor de interne markt...............................7
2.4.1. Tabaksreclamerichtlijn 1, C-376/98, (ook behandeld in week 2 van de Engelstalige module’.........7
2.5. Deze Syllabus......................................................................................................................9
2.5.1. Josemans Verwijzingsuitspraak RvS...................................................................................................9
2.5.2. Guimont (‘Emmenthaler kazenn’, C-448/98.......................................................................................9
2.5.3. Trijber & Harmsen, C-340/14...........................................................................................................10
3. Week 3......................................................................................................................11
3.1. Artkel 101 VWEU..............................................................................................................11
3.1.1. Grundig-Consten, Gevoegde zaken 56&58/64................................................................................11
3.1.2. T-Mobile Netherlands, Zaak C-8/08.................................................................................................12
3.2. Artkel 102 VWEU..............................................................................................................12
3.2.1. United Brands, Zaak 27/76,.............................................................................................................12
3.3. (Syllabus) Toepassing en handhaving Europees mededingingsrecht................................13
3.3.1. Verordening 1/2003.........................................................................................................................13
4. Week 4......................................................................................................................14
4.1. Overheidsmaatregelen, de nutg e ect-norm en diensten van algemeen economisch
belang......................................................................................................................................14
4.1.1. Brentjens, Gevoegde Zaken C-115/97 en C-117/97........................................................................14
4.2. Staatssteun.......................................................................................................................15
4.2.1. Preussen Elektra C-379/98...............................................................................................................15
4.2.2. Altmark C-280/00.............................................................................................................................16
5. Week 5......................................................................................................................17
5.1. Burgerschap van de Europese Unie...................................................................................17
5.1.1. Metock, C-127/08............................................................................................................................17
5.1.2. Ruiz Zambrano, C-34/09..................................................................................................................18
, 5.2. Europees Asiel- en Vreemdelingenrecht...........................................................................19
5.2.1. N.S., C-411/10..................................................................................................................................19
5.2.2. Richtlijn 2004/38, de ‘Burgerschapsrichtlijnn...................................................................................19
5.3. (Syllabus) Europees Strafrecht..........................................................................................19
5.3.1. Wolzenburg, C-123/08.....................................................................................................................19
5.3.2. Kaderbesluit 2002/584/JBZ inzake het Europees Arrestatebevel..................................................20
5.4. Deze syllabus....................................................................................................................20
5.4.1. Chavez, CRvB uitspraak van 16 maart 2015....................................................................................20
6. Week 6......................................................................................................................20
6.1. Voorrang...........................................................................................................................20
6.1.1. Costa/ENEL, Zaak 6/64, (tevens herhaling Engelstalige module, week 1’......................................21
6.2. Rechtstreekse werking......................................................................................................21
6.2.1. Van Gend en Loos, Zaak 26/62, (tevens herhaling Engelstalige module’;......................................21
6.2.2. Josemans, C-137/09, (zie ook week 2’;............................................................................................21
6.3. De drie doorwerkingsmechanismen samengebracht.........................................................22
6.3.1. Faccini Dori, C-91/92,.......................................................................................................................22
6.3.2. Dominguez, C- 282/10,....................................................................................................................22
6.4. Deze syllabus....................................................................................................................23
6.4.1. Energyclaim, Rechtbank Den Haag, 14 mei 2014,...........................................................................23
7. Week 7......................................................................................................................23
7.1. Inbreukprocedure tegen lidstaten.....................................................................................23
7.1.1. 'Spaanse Aarbeien', Commissie t. Frankrijk, C-265/95....................................................................23
7.2. Beroep tot nietgverklaring...............................................................................................23
7.2.1. Plaumann, Zaak 25/62.....................................................................................................................23
7.2.2. P, UPA., Zaak C-50/00......................................................................................................................24
7.3. De prejudiciële procedure.................................................................................................24
7.3.1. Cilft, Zaak 283/81............................................................................................................................24
7.4. Kwaliteit van natonale rechtsgangen...............................................................................24
7.4.1. Rewe/Comet, Zaak 33/76................................................................................................................24
7.4.2. Heylens, Zaak 222/86.......................................................................................................................24
7.5. Arrestenbundel.................................................................................................................24
7.5.1. N.S., C-411/10..................................................................................................................................24
ARRESTEN EUROPEES RECHT II
1. WEEK 1
1.1. Goederenverkeer – maatregelen van gelijke werking
1.1.1. Dassonville – Zaak 8/74;
In Dassonville heeft het Hof een zeer ruime interpretatie gegeven van het begrip gelijke werking.
(2)
, De Belgische broers Dassonville kochten op de Franse markt Schotse whisky en importeerden deze
in Belgie buiten de officiele kanalen om (parallelimport). Zij beschikten echter niet over de juiste
papieren van de producent waar de ‘echtheid’ van het product uit zou blijken, hetgeen naar Belgisch
recht een strafbaar feit opleverde. Voor de politierechter betoogden zij dat dit recht een door de
bepaling van (nu) artikel 34 Wv verboden importbelemmering opleverde. Het Hof gaf een ruime
definitie van ‘maatregel van gelijke werking’
“iedere handelsregeling der Lid-Staten die de intracommunautaire handel al dan niet
rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel, kan belemmeren, als een maatregel van gelijke
werking als kwantitatieve beperkingen is te beschouwen” r.o. 5
De broers Dassonville mochten dus hun whisky verkopen ook al waren zij niet in bezit van de
certificaten van echtheid.
Maatregelen van gelijke werking in = dat iedere handelingsregeling (of feitelijke handeling) van
lidstaten die de intracommunautaire handel al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel, kan
belemmeren, als maatregel van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen is te beschouwen
1.1.2. Keck – C-267/91
Britse zondagssluiting zaken was de rechtmatigheid van Britse wetgeving in het geding, welke
detailhandelaren verbood om op zondag de winkel geopend te hebben. Het Hof oordeelde dat
sprake was van een invoerbelemmering. Zij oordeelden min of meer: doordat winkels op zondag
gesloten, de omzet per week geringer zal zijn dan bij volledige openstelling. Door deze geringe
omzet ook minder buitenlandse producten zullen worden verkocht, wat invloed heeft op de import
van de producten. Daarmee was de importbelemmering aangetoond.
In Quitlynn ging het om Britse wetgeving die exploitatie van bepaalde sekswinkels aan een
vergunningvereiste onderwierp. Ook hier veronderstelde het Hof dat dit vereiste een omzetdaling en
daarmee een vermindering van de import uit andere lidstaten tot gevolg zou kunnen hebben.
Door dergelijke regelingen als belemmering aan te merken bracht het Hof in de jaren voordat het in
Keck een andere koers ging varen, wetgeving met een enkel markt belemmerend aspect
Europeesrechtelijk in de gevarenzone.
In rechtspraak van het Hof zijn een aantal belemmeringen voor het goederenverkeer van het verbod
van artikel 34 WV uitgezonderd, mits deze de jure en de facto non-discriminatoir zijn. Het gaat hier
om de zogenoemde ‘verkoopmodaliteiten’ uit de Keck-jurisprudentie.
Het ging om ondernemers die in Frankrijk terecht moesten staan omdat zij producten hadden
verkocht tegen een lagere verkoopsprijs dan hun inkoopsprijs, wat in strijd was met de Franse wet.
Dit Franse verbod van ‘wederverkoop met verlies’ was volgens Keck in strijd met artikel 34 Wv.
De nationale rechter vroeg het Hof of deze wetgeving als een maatregel van gelijke werking als
kwantitatieve invoerbeperking moest worden beschouwd.
Volgens het Hof is nationale wetgeving die geen betrekking heeft op het product als zodanig
(gewicht, grootte, samenstelling e.d.), maar op de voorwaarden waaronder het mag worden
verhandeld (niet met verlies, niet op zaterdag, etc.) wordt daarmee buiten de reikwijdte van het
verbod van art. 34 Wv gesteld. (r.o. 16)
(3)
