PSYCHOFARMACOLOGY – HANDBOOK OF PSYCHIATRIC
DRUG THERAPY
CHAPTER 1: PSYCHIATRIC DRUG THERAPY
Psychofarmaceutica is in praktijk uitdagend: psychische stoornissen hebben vaak een onvoorspelbaar
verloop, complicerende comorbide psychiatrische of medische stoornissen komen vaak voor, en
symptomen van psychiatrische stoornissen kunnen de therapietrouw belemmeren en bovendien zijn
huidige medicijnen bij veel patiënten niet volledig werkzaam. Therapie kan farmacologisch, cognitief
of andere symptoomgerichte psychotherapie zijn.
De zorgstandaard voor psychiatrische stoornissen vereist een zorgvuldige diagnostische beoordeling
vóór de introductie van een therapie, en de gekozen therapie moet gedocumenteerd effectief zijn
voor de aandoening van de patiënt.
Alvorens met medicijnen te starten
1. Diagnose duidelijk zijn.
2. Belangrijk om op de hoogte te zijn van medische problemen of interacties tussen medicijnen die
(a) verantwoordelijk kunnen zijn voor de psychiatrische symptomen van de patiënt, (b) de
toxiciteit van voorgeschreven medicijnen kunnen verhogen of (c) de effectiviteit van de geplande
therapie kunnen verminderen
3. Wees bewust van mogelijkheid van alcohol- of drugsmisbruik, dat de behandeling kan verstoren.
4. Noodzakelijk om doelsymptomen te identificeren (bijv. slaapstoornissen, paniekaanvallen of
hallucinaties), die tijdens de therapie gevolgd kunnen worden om het succes van de behandeling
te controleren. Het is ook belangrijk om veranderingen in de levenskwaliteit van de patiënt te
volgen (bv. tevredenheid met thuis en het gezinsleven, functioneren op het werk en algemeen
gevoel van welzijn). Het gebruik van geïdentificeerde doelsymptomen en beoordeling van de
levenskwaliteit is vooral belangrijk wanneer de medicatie wordt gegeven als een empirische
proef bij een patiënt wiens diagnose onduidelijk is.
5. Optimale medicatieselectie. Als een geneesmiddel eerder effectief was en goed werd verdragen
door een patiënt, is het echter een redelijk klinisch oordeel om dat geneesmiddel opnieuw te
gebruiken, zelfs als er nu nieuwere geneesmiddelen beschikbaar zijn voor de aandoening van de
patiënt.
6. Wanneer er aanzienlijke twijfel bestaat over de juiste diagnose of therapie, moet overleg worden
gepleegd. De reactie van de arts op de aanbevelingen van de consulent (al dan niet akkoord)
moet worden gedocumenteerd.
Toediening van medicatie
1. Zodra een geneesmiddel is gekozen, dient een volledige studie te worden uitgevoerd met
adequate doses en duur van de behandeling, zodat als de doelsymptomen niet verbeteren, er
geen noodzaak is om op dat middel terug te komen. Ontoereikende dosering en duur zijn de
belangrijkste redenen voor het mislukken van antidepressiva-onderzoeken bij goed
gediagnosticeerde patiënten.
2. Wees bewust van bijwerkingen en waarschuw patiënten indien nodig van tevoren.
3. Houd regimes zo eenvoudig mogelijk, zowel om de therapietrouw te verbeteren als om additieve
toxiciteit te vermijden.
4. Betrek patiënten in een dialoog over het tijdsverloop van de verwachte verbetering. Neem
zorgen over bijwerkingen serieus.
5. Patiënten die psychotisch, dement of zwakzinnig zijn, hebben zorgvuldig toezicht van familie of
andere zorgverleners nodig om zich aan hun regimes te houden.
DRUG THERAPY
CHAPTER 1: PSYCHIATRIC DRUG THERAPY
Psychofarmaceutica is in praktijk uitdagend: psychische stoornissen hebben vaak een onvoorspelbaar
verloop, complicerende comorbide psychiatrische of medische stoornissen komen vaak voor, en
symptomen van psychiatrische stoornissen kunnen de therapietrouw belemmeren en bovendien zijn
huidige medicijnen bij veel patiënten niet volledig werkzaam. Therapie kan farmacologisch, cognitief
of andere symptoomgerichte psychotherapie zijn.
De zorgstandaard voor psychiatrische stoornissen vereist een zorgvuldige diagnostische beoordeling
vóór de introductie van een therapie, en de gekozen therapie moet gedocumenteerd effectief zijn
voor de aandoening van de patiënt.
Alvorens met medicijnen te starten
1. Diagnose duidelijk zijn.
2. Belangrijk om op de hoogte te zijn van medische problemen of interacties tussen medicijnen die
(a) verantwoordelijk kunnen zijn voor de psychiatrische symptomen van de patiënt, (b) de
toxiciteit van voorgeschreven medicijnen kunnen verhogen of (c) de effectiviteit van de geplande
therapie kunnen verminderen
3. Wees bewust van mogelijkheid van alcohol- of drugsmisbruik, dat de behandeling kan verstoren.
4. Noodzakelijk om doelsymptomen te identificeren (bijv. slaapstoornissen, paniekaanvallen of
hallucinaties), die tijdens de therapie gevolgd kunnen worden om het succes van de behandeling
te controleren. Het is ook belangrijk om veranderingen in de levenskwaliteit van de patiënt te
volgen (bv. tevredenheid met thuis en het gezinsleven, functioneren op het werk en algemeen
gevoel van welzijn). Het gebruik van geïdentificeerde doelsymptomen en beoordeling van de
levenskwaliteit is vooral belangrijk wanneer de medicatie wordt gegeven als een empirische
proef bij een patiënt wiens diagnose onduidelijk is.
5. Optimale medicatieselectie. Als een geneesmiddel eerder effectief was en goed werd verdragen
door een patiënt, is het echter een redelijk klinisch oordeel om dat geneesmiddel opnieuw te
gebruiken, zelfs als er nu nieuwere geneesmiddelen beschikbaar zijn voor de aandoening van de
patiënt.
6. Wanneer er aanzienlijke twijfel bestaat over de juiste diagnose of therapie, moet overleg worden
gepleegd. De reactie van de arts op de aanbevelingen van de consulent (al dan niet akkoord)
moet worden gedocumenteerd.
Toediening van medicatie
1. Zodra een geneesmiddel is gekozen, dient een volledige studie te worden uitgevoerd met
adequate doses en duur van de behandeling, zodat als de doelsymptomen niet verbeteren, er
geen noodzaak is om op dat middel terug te komen. Ontoereikende dosering en duur zijn de
belangrijkste redenen voor het mislukken van antidepressiva-onderzoeken bij goed
gediagnosticeerde patiënten.
2. Wees bewust van bijwerkingen en waarschuw patiënten indien nodig van tevoren.
3. Houd regimes zo eenvoudig mogelijk, zowel om de therapietrouw te verbeteren als om additieve
toxiciteit te vermijden.
4. Betrek patiënten in een dialoog over het tijdsverloop van de verwachte verbetering. Neem
zorgen over bijwerkingen serieus.
5. Patiënten die psychotisch, dement of zwakzinnig zijn, hebben zorgvuldig toezicht van familie of
andere zorgverleners nodig om zich aan hun regimes te houden.
