VERANTWOORDINGSRAPPORT
"Het uitbreiden van het sociaal netwerk
niet voor iedereen vanzelfsprekend"
Een zoektocht naar de juiste samenwerking bij het doorbreken van het sociaal isolement bij mensen met psychische problematiek
Auteur: B.
Studentennummer:
NCOI Bachelor Social Work Welzijn & Samenleving
Opdrachtgever: Gemeente ...
23 september 2023
, VOORWOORD
Voor u ligt het verantwoordingrapport "Het uitbreiden van het sociaal netwerk niet voor iedereen
vanzelfsprekend". Dit verantwoordingsrapport vloeit voort uit mijn afstudeeronderzoek voor de opleiding
HBO Bachelor Social Work Welzijn en Samenleving.
Ik ben..... omschreven wie ik ben en wat me drijft in het sociaal domein. De keuze van de doelgroep en
met dit onderzoek hoop ik omschreven.
Graag bedank ik in elk geval persoonlijke begeleider vanuit de NCOI
23 september 2023, ...
Bianca
1
, INHOUDSOPGAVE
1. Inleiding................................................................................................................................................... 3
1.1 Organisatie........................................................................................................................................... 3
1.2 Context................................................................................................................................................. 3
1.3 Vraagstuk............................................................................................................................................. 3
1.4 Hoofd- en deelvragen........................................................................................................................... 3
1.5 Leeswijzer............................................................................................................................................ 4
2. Verantwoording werkwijze.................................................................................................................... 5
2.1 Regulatieve cyclus............................................................................................................................... 5
2.2 Design Thinking................................................................................................................................... 5
2.2.1 Empathie........................................................................................................................................ 5
2.2.2 Definiëren....................................................................................................................................... 6
2.2.3 Ideevorming.................................................................................................................................... 6
2.2.4 Prototype........................................................................................................................................ 8
2.2.5 Testen............................................................................................................................................ 8
2.3 PDCA-methode.................................................................................................................................... 9
2.4 Kwalitatief onderzoek........................................................................................................................... 9
3. Opzoeken, uitzoeken en onderzoeken................................................................................................. 11
4. Verantwoording uitvoering werkwijze.................................................................................................. 13
4.1 Empathie.............................................................................................................................................. 13
4.1.1 Macroniveau................................................................................................................................... 13
4.1.2 Mesoniveau.................................................................................................................................... 13
4.1.3 Microniveau.................................................................................................................................... 14
4.2 Definiëren............................................................................................................................................. 15
4.3 Ideevorming.......................................................................................................................................... 16
4.4 Prototype.............................................................................................................................................. 17
4.5 Testen.................................................................................................................................................. 18
5. Onderzoeksresultaten............................................................................................................................ 20
5.1 Resultaten............................................................................................................................................ 20
5.2 Conclusie.............................................................................................................................................. 21
5.3 Implementatie....................................................................................................................................... 21
6. Reflectie.................................................................................................................................................. 22
6.1 Proces.................................................................................................................................................. 22
6.2 Persoonlijk............................................................................................................................................ 23
Literatuurlijst............................................................................................................................................... 24
Bijlagen........................................................................................................................................................ 26
Bijlage I Interviewgids................................................................................................................................... 26
Bijlage II Ecogram........................................................................................................................................ 27
Bijlage III Micro, Meso & Macro Analyse...................................................................................................... 28
Bijlage IV Uitvoering Empathie Fase............................................................................................................ 32
Bijlage V Belemmerende Factoren............................................................................................................... 33
Bijlage VI Best Practice Studie..................................................................................................................... 34
Bijlage VII Ecogram cliënten met een psychische stoornis.......................................................................... 36
Bijlage VIII Interviews cliënten met een psychische stoornis....................................................................... 37
Bijlage IX Brainstormsessie team A........................................................................................................... 43
Bijlage X Ocd-Box........................................................................................................................................ 44
Bijlage XI Feedback Prototype..................................................................................................................... 45
Bijlage XII Smart Doelstelling....................................................................................................................... 46
Bijlage XIII Tussenevaluatie......................................................................................................................... 47
Bijlage XIV Reflectie methodisch en integraal handelen.............................................................................. 48
Bijlage XV Logboek...................................................................................................................................... 49
2
, HOOFDSTUK 1 INLEIDING
“Het centrale kenmerk van een psychische
stoornissen is leed”
“Mensen met een psychische stoornis ervaren leed. De klachten zijn zo ernstig dat ze het dagelijks
leven verstoren. Door de klachten is het moeilijker om te leren, te werken of goede relaties te
onderhouden.”
Bergsma (2018)
1.1 Organisatie
Gemeente ... is een middelgrote gemeente met ongeveer 700 medewerkers. Zoals bij elke gemeente
wordt er uitvoering gegeven aan diverse politieke opdrachten waaronder de Wet Maatschappelijke
Ondersteuning 2015 (Wmo 2015). Het doel van de Wmo 2015 is om mensen zo lang mogelijk zelfstandig
thuis te laten wonen en mee te laten doen in de maatschappij. Dit op eigen kracht, met ondersteuning
vanuit het sociale netwerk en door activiteiten in het voorliggend veld. Onder het voorliggend veld wordt
verstaan: “Het geheel van collectieve activiteiten en het gehele netwerk van vrijwilligers en professionals
die vrij toegankelijk zijn in de samenleving om inwoners te helpen op eigen kracht en naar eigen
tevredenheid aan de samenleving deel te nemen.” (Handreiking, 2021, p. 8). Voorbeelden van
voorliggende voorzieningen zijn bijeenkomsten voor mensen met autisme, taallessen, collectief
budgetcursus, weerbaarheidstraining en individuele begeleiding door een vrijwilliger. De Wmo 2015
wordt uitgevoerd door 25 Wmo-consulenten. De Wmo-consulenten zijn onderverdeelt in drie teams.
Dit onderzoek heeft betrekking op het team ambulante zorg (team A). Dit team bestaat uit 14 Wmo-
consulenten. De onderzoeker van dit onderzoek maakt deel uit van dit team.
1.2 Context
Door de decentralisatie in 2015, waarin gemeenten verantwoordelijk werden voor de uitvoering van de
Wmo 2015 en daar minder financiële middelen voor kregen, zijn deze opzoek gegaan naar goedkopere
collectieve alternatieven om zorgkosten te drukken. In veel gemeenten zijn hierdoor de sociale wijkteams
ontstaan. In de gemeente ... zijn de wijkteams onder gebracht bij welzijnsorganisatie Buurtteam X. Eind
2019 is er besloten om een nauwere samenwerking tussen de wijkteammedewerkers en de Wmo-
consulenten aan te gaan. Met als doel inwoners van ... met een hulpvraag vanuit een breder perspectief
te helpen. Hierdoor zou de ondersteuning vanuit de eerstelijnszorg worden bevorderd waardoor er minder
aanspraak gedaan wordt op de duurdere tweedelijnszorg, zoals een Wmo indicatie.
1.3 Vraagstuk
In 2022 is er een pilot uitgevoerd. In deze pilot werden wekelijks door de Wmo-consulten casussen
ingebracht in het wijkteam. Het doel van deze pilot was door achter af de wensen van cliënten te
bespreken deze gebruik gingen maken van de voorliggende activiteiten. Het doel van de pilot was om
cliënten te stimuleren hun vaak kleine sociale netwerk uit te breiden. Daarnaast wordt er preventief
ingezet in het voorkomen van sociaal isolement. Uit de pilot kwam naar voren dat cliënten met een
psychische stoornis op deze manier moeilijk te stimuleren zijn in het uitbreiden van hun sociale netwerk.
Met de oplossingen achter af werd niks gedaan. De drempel was voor hun te hoog om zelfstandig deel te
nemen aan voorliggende activiteiten. Uit de pilot kwam naar voren dat de Wmo-consulenten kennis van
de voorliggende activiteiten missen om deze tijdens het indicatiegesprek met cliënten te kunnen
aanbieden.
1.4 Hoofd- en deelvragen
In een vooronderzoek (zie plan van aanpak) is het vraagstuk verder onderzocht en is er een
probleemanalyse uitgevoerd. Het uiteindelijke doel van dit onderzoek is dat door een verbeterde
samenwerking tussen de Wmo-consulenten en de wijkteammedewerkers de consulenten meer kennis
krijgen om cliënten met een psychische stoornis tijdens het indicatiegesprek te kunnen stimuleren bij het
uitbreiden van hun sociale netwerk.
3
"Het uitbreiden van het sociaal netwerk
niet voor iedereen vanzelfsprekend"
Een zoektocht naar de juiste samenwerking bij het doorbreken van het sociaal isolement bij mensen met psychische problematiek
Auteur: B.
Studentennummer:
NCOI Bachelor Social Work Welzijn & Samenleving
Opdrachtgever: Gemeente ...
23 september 2023
, VOORWOORD
Voor u ligt het verantwoordingrapport "Het uitbreiden van het sociaal netwerk niet voor iedereen
vanzelfsprekend". Dit verantwoordingsrapport vloeit voort uit mijn afstudeeronderzoek voor de opleiding
HBO Bachelor Social Work Welzijn en Samenleving.
Ik ben..... omschreven wie ik ben en wat me drijft in het sociaal domein. De keuze van de doelgroep en
met dit onderzoek hoop ik omschreven.
Graag bedank ik in elk geval persoonlijke begeleider vanuit de NCOI
23 september 2023, ...
Bianca
1
, INHOUDSOPGAVE
1. Inleiding................................................................................................................................................... 3
1.1 Organisatie........................................................................................................................................... 3
1.2 Context................................................................................................................................................. 3
1.3 Vraagstuk............................................................................................................................................. 3
1.4 Hoofd- en deelvragen........................................................................................................................... 3
1.5 Leeswijzer............................................................................................................................................ 4
2. Verantwoording werkwijze.................................................................................................................... 5
2.1 Regulatieve cyclus............................................................................................................................... 5
2.2 Design Thinking................................................................................................................................... 5
2.2.1 Empathie........................................................................................................................................ 5
2.2.2 Definiëren....................................................................................................................................... 6
2.2.3 Ideevorming.................................................................................................................................... 6
2.2.4 Prototype........................................................................................................................................ 8
2.2.5 Testen............................................................................................................................................ 8
2.3 PDCA-methode.................................................................................................................................... 9
2.4 Kwalitatief onderzoek........................................................................................................................... 9
3. Opzoeken, uitzoeken en onderzoeken................................................................................................. 11
4. Verantwoording uitvoering werkwijze.................................................................................................. 13
4.1 Empathie.............................................................................................................................................. 13
4.1.1 Macroniveau................................................................................................................................... 13
4.1.2 Mesoniveau.................................................................................................................................... 13
4.1.3 Microniveau.................................................................................................................................... 14
4.2 Definiëren............................................................................................................................................. 15
4.3 Ideevorming.......................................................................................................................................... 16
4.4 Prototype.............................................................................................................................................. 17
4.5 Testen.................................................................................................................................................. 18
5. Onderzoeksresultaten............................................................................................................................ 20
5.1 Resultaten............................................................................................................................................ 20
5.2 Conclusie.............................................................................................................................................. 21
5.3 Implementatie....................................................................................................................................... 21
6. Reflectie.................................................................................................................................................. 22
6.1 Proces.................................................................................................................................................. 22
6.2 Persoonlijk............................................................................................................................................ 23
Literatuurlijst............................................................................................................................................... 24
Bijlagen........................................................................................................................................................ 26
Bijlage I Interviewgids................................................................................................................................... 26
Bijlage II Ecogram........................................................................................................................................ 27
Bijlage III Micro, Meso & Macro Analyse...................................................................................................... 28
Bijlage IV Uitvoering Empathie Fase............................................................................................................ 32
Bijlage V Belemmerende Factoren............................................................................................................... 33
Bijlage VI Best Practice Studie..................................................................................................................... 34
Bijlage VII Ecogram cliënten met een psychische stoornis.......................................................................... 36
Bijlage VIII Interviews cliënten met een psychische stoornis....................................................................... 37
Bijlage IX Brainstormsessie team A........................................................................................................... 43
Bijlage X Ocd-Box........................................................................................................................................ 44
Bijlage XI Feedback Prototype..................................................................................................................... 45
Bijlage XII Smart Doelstelling....................................................................................................................... 46
Bijlage XIII Tussenevaluatie......................................................................................................................... 47
Bijlage XIV Reflectie methodisch en integraal handelen.............................................................................. 48
Bijlage XV Logboek...................................................................................................................................... 49
2
, HOOFDSTUK 1 INLEIDING
“Het centrale kenmerk van een psychische
stoornissen is leed”
“Mensen met een psychische stoornis ervaren leed. De klachten zijn zo ernstig dat ze het dagelijks
leven verstoren. Door de klachten is het moeilijker om te leren, te werken of goede relaties te
onderhouden.”
Bergsma (2018)
1.1 Organisatie
Gemeente ... is een middelgrote gemeente met ongeveer 700 medewerkers. Zoals bij elke gemeente
wordt er uitvoering gegeven aan diverse politieke opdrachten waaronder de Wet Maatschappelijke
Ondersteuning 2015 (Wmo 2015). Het doel van de Wmo 2015 is om mensen zo lang mogelijk zelfstandig
thuis te laten wonen en mee te laten doen in de maatschappij. Dit op eigen kracht, met ondersteuning
vanuit het sociale netwerk en door activiteiten in het voorliggend veld. Onder het voorliggend veld wordt
verstaan: “Het geheel van collectieve activiteiten en het gehele netwerk van vrijwilligers en professionals
die vrij toegankelijk zijn in de samenleving om inwoners te helpen op eigen kracht en naar eigen
tevredenheid aan de samenleving deel te nemen.” (Handreiking, 2021, p. 8). Voorbeelden van
voorliggende voorzieningen zijn bijeenkomsten voor mensen met autisme, taallessen, collectief
budgetcursus, weerbaarheidstraining en individuele begeleiding door een vrijwilliger. De Wmo 2015
wordt uitgevoerd door 25 Wmo-consulenten. De Wmo-consulenten zijn onderverdeelt in drie teams.
Dit onderzoek heeft betrekking op het team ambulante zorg (team A). Dit team bestaat uit 14 Wmo-
consulenten. De onderzoeker van dit onderzoek maakt deel uit van dit team.
1.2 Context
Door de decentralisatie in 2015, waarin gemeenten verantwoordelijk werden voor de uitvoering van de
Wmo 2015 en daar minder financiële middelen voor kregen, zijn deze opzoek gegaan naar goedkopere
collectieve alternatieven om zorgkosten te drukken. In veel gemeenten zijn hierdoor de sociale wijkteams
ontstaan. In de gemeente ... zijn de wijkteams onder gebracht bij welzijnsorganisatie Buurtteam X. Eind
2019 is er besloten om een nauwere samenwerking tussen de wijkteammedewerkers en de Wmo-
consulenten aan te gaan. Met als doel inwoners van ... met een hulpvraag vanuit een breder perspectief
te helpen. Hierdoor zou de ondersteuning vanuit de eerstelijnszorg worden bevorderd waardoor er minder
aanspraak gedaan wordt op de duurdere tweedelijnszorg, zoals een Wmo indicatie.
1.3 Vraagstuk
In 2022 is er een pilot uitgevoerd. In deze pilot werden wekelijks door de Wmo-consulten casussen
ingebracht in het wijkteam. Het doel van deze pilot was door achter af de wensen van cliënten te
bespreken deze gebruik gingen maken van de voorliggende activiteiten. Het doel van de pilot was om
cliënten te stimuleren hun vaak kleine sociale netwerk uit te breiden. Daarnaast wordt er preventief
ingezet in het voorkomen van sociaal isolement. Uit de pilot kwam naar voren dat cliënten met een
psychische stoornis op deze manier moeilijk te stimuleren zijn in het uitbreiden van hun sociale netwerk.
Met de oplossingen achter af werd niks gedaan. De drempel was voor hun te hoog om zelfstandig deel te
nemen aan voorliggende activiteiten. Uit de pilot kwam naar voren dat de Wmo-consulenten kennis van
de voorliggende activiteiten missen om deze tijdens het indicatiegesprek met cliënten te kunnen
aanbieden.
1.4 Hoofd- en deelvragen
In een vooronderzoek (zie plan van aanpak) is het vraagstuk verder onderzocht en is er een
probleemanalyse uitgevoerd. Het uiteindelijke doel van dit onderzoek is dat door een verbeterde
samenwerking tussen de Wmo-consulenten en de wijkteammedewerkers de consulenten meer kennis
krijgen om cliënten met een psychische stoornis tijdens het indicatiegesprek te kunnen stimuleren bij het
uitbreiden van hun sociale netwerk.
3
