Boek: Joke de Vries
H7,H8,H9,H10
H7 De gevolgen van geweld
Uitgaande van de defniie van Joke de Vries is er sprake van geweld als er iets met ons gebeurt dat
onze integriteit als mens of een deel daarvan (bijvoorbeeld lichaam) of onze bestaanswijze op een of
andere manier beschadigd of dreigt te beschadigen.
Fight, Flight, Freeze of Faint
- Normaal reageert men op een dreigende beschadiging door snel een intern
verdedigingssysteem te aciveren. Het adrenalinegehalde in het bloed sijgt, de concentraie
neemt toe, men krijgt een geconcentreerd bewustzijn en daarmee ook een
bewustzijnsvernauwing waardoor men allerlei prikkels, zoals pijn, honger of vermoeidheid,
niet voelt.
- Men komt in een staat van verhoogde paraatheid, in staat om zo adequaat mogelijk te
reageren, met als doel om in het leven te blijven, om leterlijk het gevaar te overleven.
- Men is zich bewust van de werkelijkheid van dat moment, waardoor men een keuze kan
maken tussen fght or fight (vechten of vluchten), afankelijk van wat op dat moment het
meest zinvol is.
Vluchtelingen
- Door lichamelijk te versijven, verlamd te raken (freeze), door fauw te vallen (faint), door uit
het lichaam te treden of in een fantasiewereld te gaan leven. Dan lijkt het alsof het gevaar
geweken is, want men heef zich er innerlijk voor afgesloten.
- Mensen doen dit bijvoorbeeld in situaies waarin ze onverwacht overrompeld worden dor
iets of iemand, of als ze vastgehouden en verkracht of in elkaar geslagen worden. Ook als
mensen tot uitputng aan toe blootgesteld worden aan gewelddadige gebeurtenissen aan
extreme vormen van geweld, kunnen ze op een bepaald moment het gevoel krijgen dat
vluchten of vechten niet kan of geen zin heef.
- Het systeem blijf dan in de verdedigingsstand staan, terwijl het gevaar verdwenen is. Zij
noemt een dergelijke situaie traumaische gebeurtenis, die voor korte of lange ijd
lichamelijk of psychische gevolgen kan hebben.
- Wanneer er gevaar is of dreigt, reageren we onmiddellijk, zonder er bij na te denken, op een
van de boven genoemde manieren soms reageren mensen jaren later op iets of iemand op
een manier die bij doorvragen een manier van vroeger blijkt te zijn. Deze manier van
reageren op dreigend gevaar komt automaisch weer naar voren wanneer iemand in een
enigszins vergelijkbare situaie als vroeger belandt.
Eenmalig of langdurig geweld
- Er is een groot verschil tussen een eenmalig geweldincident, zoals een ongeluk, aanranding,
verkraching, korte gijzeling, vechtparij, inbraak, beroving of overval, of een langer durende
geweldsituaie, zoals huiselijk geweld, oorlog, langdurige ontvoering of gijzeling,
, gevangenschap of leven onder een dictatoriaal regime. Gevolgen van eenmalig incident zijn
over het algemeen minder groot dan die van langdurig geweld.
- Wel is het duidelijk als mensen het gebeurde wegstoppen, die veelal het natuurlijke
verwerkingsproces in de weg zit en dat dit op den duur tot uiteenlopende klachten kan
leiden.
- Veel mensen herstellen binnen enkele maanden van een meegemaakte eenmalige
geweldervaring. Dit verwerkingsproces gaat meestal gepaard met lichamelijke of emoionele
reacies. Dit wordt de fase van een acuut trauma genoemd. Als de klachten na drie tot zes
maanden niet verdwijnen of erger worden dan gaat men spreken van een chronisch trauma.
- Zodra er sprake is van langdurig of veelvuldig geweld, is de kans op natuurlijk herstel binnen
enkele maanden na afoop van het geweld nihil, omdat men dan, door de omstandigheden
gedwongen, meestal niet p de meest gezonde manier (fght of fght) heef kunnen reageren
op het geweld.
- Het meest bekende gevolg van meegemaakte geweldervaringen is de postraumaische
stress stoornis (PTSS). Deze begint vaak jaren na de meegemaakte geweldervaringen.
Daarnaast kunnen mensen op de lange duur ook andere psychische, lichamelijke of
relaieproblemen ontwikkelen.
Acuut trauma (acute stressstoornis)
- Normaliter vindt dus bij een eenmalige gewelddadige gebeurtenis het meeste herstel plaats
binnen drie tot zes maanden. Als iemand dan nog weinig hersteld is, wordt er van uitgegaan
dat de klachten zullen verergeren of dat iemand langdurig klachten zal houden.
- Een methode dat direct na het meemaken van een geweldincident is (debriefng)
rapportage. Dit begrip is door Jefrey Mitchell geïntroduceerd. In eerste instanie was
debriefng bedoeld voor eerste hulpteams bij ongelukken, zoals poliie, abulancepersoneel of
artsen en verpleegkundigen op de spoedeisende hulp.
- Het belangrijkste van debriefng was in eerste instanie dat mensen kort na afoop van een
ernsig ongeval de gevoelens kwijt konden die deze gebeurtenis had opgeroepen. Laater werd
de debriefng gestandaardiseerd tot een gestructureerde procedure. Het lijkt mensen op dat
momenten te helpen hun eigen ervaringen serieus te nemen.
- Bij natuurlijk herstelproces zijn er twee belangrijke uitgangspunten. Het eerste uitgangspunt
is dat het een individueel proces is, dat voor ieder anders is. Het tweede is dat de persoon
die het geweld heef meegemaakt, zelf duidelijk maakt wat hij of zij nodig heef van anderen
en wanneer.
Informatie is belangrikl
- Getraumaiseerde mensen hebben immers de neiging om zich terug te trekken en bij
voorbeeld als ouder minder fysiek contact te maken met hun eigen kinderen, terwijl die dat
juist nu hard nodig hebben
- Brewin beschrijf dat mensen juist kort na het gebeurde veel kunnen aanhoren en in hun
geheugen kunnen opslaan. Direct na een meegemaakt trauma zijn mensen open en sterk
geconcentreerd en hebben ze vaak nog weinig emoionele reacies.
- Het blijkt dat dergelijke ingrijpende ervaringen zich niet in het gewone geheugen bevinden
(normale ijd en volgorde), maar in een ander soort geheugen in het onbewuste, het sam
geheten: Situaional Accessed Memory ( het geheugen dat via situaies toegankelijk is). Dit is
een ruimer geheugennetwerk (heen en weer springend, niet lineair), met meer desintegraie,
fragmentaie en meer intense reacies. Dit geheugen dient zich aan simuli op gang gebracht.
Deze simuli betrefen gebeurtenissen in het heden, die ineens een herinnering wakker
maken, vanwege een toevallige overeenkomst tussen die twee situaies, bijvoorbeeld: een
bepaald geur, uitspraak