Coöperatief leren

Pedagogiek

Kagan heeft onderzoek gedaan naar coöperatief leren en hij merkte dat de
resultaten van de leerlingen omhooggaan als de leerlingen coöperatieve
werkvormen gebruiken

Coöperatief leerstrategieën = verbetering schoolresultaten

Kagen maakte gebruik van de termen basisprincipes en sleutelkenmerken
Sleutel
1. Didactische structuren: hierbij heb je de mogelijkheid gekoppeld aan
het lesdoel om te kijken welke structuur zet je in en wat wil je
bereiken aan het eind van de les interpersoonlijke doel of leerstof
2. Werken in teams
3. Klassenmanagemnet: belangrijk routines en regels en afspraken
4. Klasbouwers: Dit gebruik je vooral zodat de leerlingen elkaar beter
leren kennen
5. Teambouwers: en elkaar leren vertrouwen zodat
samenwerkingsopdrachten soepeler verlopen
6. Sociale vaardigheden
7. GIPS:
G= gelijke deelname
I= individuele aansprakelijkheid
P= positief wederzijdse afhankelijkheid
S= simultane (inter)actie

,Theorie van Johnson& Johnson
1. Positieve wederzijdse afhankelijkheid
De leerkracht zorgt ervoor dat de leerlingen echt afhankelijk zijn
 Er is een eindproduct
 Een doel stellen voor elke individuele leerling
 Rolverdeling
 Materiaal afhankelijkheid (delen materiaal maar ook inhoud)
 Volgorde afhankelijkheid (deeltaken)
 Beloningsafhankelijkheid

2. Individuele verantwoordelijkheid
Ieder kind in de groep levert zichtbare bijdrage
 Gekleurde pen
 Naamkaartjes
 Individuele toets
 Schrijfblaadjes
 Contoleur

3. Directe interactie
 Veel leerlingen zijn tegelijkertijd aan de beurt
 Concrete opdracht
 Opstelling
 Goed klassenmanagemnet
1. Gelijke deelname: iedere leerling neemt evenveel deel aan het
groepsgebeuren door bijvoorbeeld de spreektijd gelijk te verdelen
of iedereen hun idee te laten noteren of vertellen
2. Gelijktijdigheid: er zij meerdere leerlingen in de klas tegelijkertijd
aan het praten of aan het denken/opschrijven

4. Sociale vaardigheden
- Kleuters:
 Gericht op anderen in het algemeen
 Rekening houden met elkaar
 Leren samenwerken met handelen en ervaren
 Ervaren dat samenwerking van meerwaarde is
 Leerkracht en leerling in gesprek over samenwerken

- Schoolkind:
 Gesprek met leerling
 T-kaart maken
 Demonstratie van rollenspel
 Oefenen met feedback
 Toepassen in coöperatieve werkvormen
 Transfer



- Puber:
• Meer gericht op anderen
• Willen bij de groep horen

, • Vinden ze het belangrijk om met elkaar eens te zijn
• Moeilijk om afwijkende mening ten gehore te brengen

5. Evaluatie van het groepsproces
- Zowel cognitieve als sociale doelen
- Product en proces
- Samenwekingsvaardigheden evalueren, tijdens en na het werk
- Differentiuatie wat doe je met leerlingen die het doel niet behaald
hebben?

Samenwerkingsvaardigheden?
Hoe vraag je om: hulp, om mee te doen, om te samenwerken, een
potlood?
Hoe geef je hulp, hoe zeg je als je iets niet leuk vind, hoe stel je goeie
vragen

Leerkracht:
- Doel les cognitief en social
- Welke fase van de les
- Vormgever 5 basiskenmerken
- Leerlingen groepere: hetrogeen, kleine groepjes, concequent
systematisch en doelgericht
- Klassenmanagement
 Afspraken
 Stiltesignaal
 Opdracht-duidelijk signaal
 Rollen/ taken
 Geluidsniveau
 Verplaatsen van tafels
 Materiaalgebruik
 Hulp vragen leerkracht



Johnson en Johnson drie vormen van coöperatieve leergroepen worden
onderscheiden:

• Formele coöperatieve leergroepen. De duur van deze groepen kan
variëren van één les tot lessen die zich over enkele weken uitstrekken.

• Informele coöperatieve leergroepen. Dit zijn ad-hoc groepen met een
duur van slechts enkele minuten per les tot een gehele les.

• Coöperatieve stamgroepen. Deze hebben een duur van minstens één
jaar (meer mentorachtige groepen)




Rollen tijdens coöperatief leren