Er worden tijdens het college allemaal onderzoeken genoemd. Schrijf op wat erover verteld wordt en leer deze. Dit
komt terug op het tentamen. Geen detail vragen (hoeveel mensen er in een studie meedoen bijvoorbeeld). Meeste
tentamenvragen gaan wel over de uitkomst van een studie of welke theorie of conclusie hierbij horen. Vrouw zei
dat ze elk jaar iets nieuws toevoegt, iets actueels en daar sowieso vragen over gaat stellen.
HC 1.
Doel van henrich et al.
De druk om te conformeren(deel te nemen) aan de groep is een universeel fenomeen.
Focus is op psy fenomenen die de-facto als universeel worden gezien. De auteurs proberen
de verschillen tussen steekproeven niet te verklaren.
Hypothese: De hypothese is NIET dat mensen een paar basis psychologische
eigenschappen of processen delen, maar ze vragen zich af of het huidige vermogen
betrouwbaar genoeg is om deze te onderscheiden gezien de onevenredige afhankelijkheid
van WEIRD-onderwerpen.
WEIRD = Western, Educated, Industrialized, Rich & Democratic
Weird mensen zijn outliers 96% van alle psychologische studies gebaseerd op
steekproeven die maar 12% van de wereldbevolking representeren
- Modern industrialized <> small scale societies
- Western <> non-western industrialized societies
- Americans <> other westerners
- University <> non-university educated americans
Modern industrialized <> small scale societies
Muller-lyer illusie
Getest bij small scale societies sample uit de VS heeft een veel extremere score t.o.v. de
andere groepen. De VS is dus een echte outlier.
Deze variatie wordt verklaard door de carpentered world hypothesis = als jij in een
geïndustrialiseerde omgeving woont is alles gemaakt met rechte hoeken. 2D wordt
automatisch omgezet in 3D. Maar een blinde persoon die weer kan zien heeft dit ook. Dit
spreekt de hypothese tegen want dan is het dus niet aangeleerd maar iets anatomisch.
Dictator game: hoe eerlijk kunnen mensen zijn en hoe goed spelen ze samen met een
ander.
Cultuur verschilt niet alleen tussen groepen maar ook over tijd (vb. internet). Hierdoor
komen er nieuwe normen en waarden.
Hoe later de studie is gedaan, hoe minder conformiteit wordt gevonden. Dit komt
waarschijnlijk door culturele veranderingen in Amerika.
Hofstede: individualisme hoe individueler een land → hoe kleiner de conformiteit.
Western <> non-Western industrialized societies
Nisbett & Masuda: Onderzoek naar change blindness. In westerse landen is er een grotere
focus op het voorwerp waar het om draait (focal object). In meer collectivistische culturen is
er veel meer aandacht voor ook de context.
- Als er in de focal object iets wordt veranderd zijn de Amerikanen beter in het
detecteren hiervan.
- Als er in de context iets wordt veranderd merken de collectivistische (bv. Japan)
culturen die beter op.
→ Verschil in visuele perceptie tussen culturen
1
,Americans <> other Westerners
Amerikanen meest individualistisch in de wereld, implicaties voor processen waarbij het zelf
betrokken is. Verantwoordelijk voor eigen succes maar ook eigen falen. Hierdoor liggen
ziektes zoals depressie op de loer.
University <> non-university educated americans
Meer <> minder post-decisional spread
Post-decisional spread: heeft te maken met Cognitieve dissonantie (leon festinger).
Post-decisional spread of alternatives: keuze voor een bepaald product, hierdoor ga je
het product nog leuker vinden.
Eerst was het moeilijk om te kiezen. Je hebt een keuze gemaakt en daar wil je je goed over
voelen, dan zie je een spread of alternatives, de gekozen wordt leuker, de niet gekozen
wordt minder leuk.
Dit lijkt een aangeleerde respons te zijn, of het kan zijn dat hoogopgeleiden meer last
hebben van cognitieve dissonantie.
Dus: kunnen we psychologische bevindingen zomaar gebruiken op elke populatie? Hoe
komen we erachter of we iets wel of niet kunnen toepassen in een andere cultuur?
2
,HC 2 Concepten en Methoden
Wat is cultuur?
- Een set van attitudes, gedragingen en symbolen die gedeeld worden door een grote groep
mensen en meestal door worden gegeven/gecommuniceerd van de ene generatie op de
andere. (Shiraev)
- Cultuur is de collectieve programmering van de geest dat de leden van de ene groep of
categorie of mensen onderscheid van de andere
- Cultuur is ook een soort bril waardoor we kijken – een schema dat ons helpt om informatie
te evalueren en organiseren.
Theoretische benaderingen van cultuur
Hoe kunnen we cultuur conceptualiseren
Cultuur als onafhankelijke variabele
- Bepaalde factoren variëren met cultuur en hebben een invloed op psychologische
fenomenen. Cultuur als confound (een derde variabele die toevallig gerelateerd is aan IV en
DV)
- Psychologische fenomenen horen universeel te zijn
Cultuur als echt psychologisch fenomeen = culturele psychologie
- Elk psychologisch fenomeen vindt plaats in een culturele context, cultuur zit in ons hoofd
- Hoe ontstaat cultuur
Cultuur als ‘leeg’ label
- Specifieke contextuele verschillen in plaats van grote allesomvattende verschillen
(Poortinga, 2016)
Cross-culturele psychologie.
In de cross-culturele psychologie kijkt men op een kritische manier, door middel van
comparatieve studies, onderzoek naar verschillen en gelijkenissen tussen verschillende
culturen. Er worden altijd minimaal twee verschillende culturele groeperingen gebruikt om
deze vergelijkingen te kunnen maken. Zo wordt geprobeerd duidelijkheid te krijgen over de
invloed van cultuur op menselijke psychologie.
Waarom is cross-culturele psychologie relevant?
1. Globaliserende samenleving, alles wordt steeds globaler.
2. Diversiteit, niet meer echt sprake van monoculturen.
3. Testen globalisatie en diversiteit hebben invloed op testen
Verschillen
In de cross-culturele psychologie worden de psychologische verschillen en de onderliggende
oorzaken bestudeerd, met in het bijzonder de link tussen culturele normen en waarden en
de manier waarop mensen hetzelfde, dan wel verschillend, gedrag vertonen in dezelfde
situaties. Je kunt je afvragen of mensen uit verschillende culturen een natuurramp en de
daarbij komende (emotionele) pijn anders ervaren, wat ertoe kan leiden dat verschillende
therapieën beter geschikt zijn voor mensen uit verschillende culturen.
Culturele Psychologie: Cultuur zit in het individu, gedrag en cognitie is het product van
cultuur en individu.
3
, Cross-culturele psychologie: cultuur is een betekenisvolle context, vergelijkt culturen op
verschillen en overeenkomsten en probeert deze te verklaren.
Eigenlijk zou de cursus dus cross-culturele psychologie moeten heten.
Gelijkenissen
Naast de focus op verschillen kijkt de cross-culturele psychologie ook naar gelijkenissen
tussen culturele groepen en universele psychologische waarheden, zoals fenomenen die in
meerdere culturen, of zelfs alle culturen voorkomen. Zo is gebleken dat dezelfde
samenstelling van de Big Five persoonlijkheidstrekken (OCEAN) voorkomt in veel
verschillende landen.
Cross-culturele psychologie vs culturele psychologie
Waar cross-culturele psychologie zoekt naar de betekenisvolle link tussen cultuur en de
psychologie van de individuen die leven in deze cultuur, gelooft de culturele psychologie
met name dat menselijk gedrag alleen betekenisvol is binnen de socioculturele context
waarin deze plaatsvindt. Culturele psychologie legt de focus meer op de manier waarop
bijvoorbeeld de religieuze kijk op echtscheidingen het gedrag van jonge ouders in een
bepaald land beïnvloed.
Evolutie
Volgens Levin is er een evolutionaire basis voor verschillen in ras, met name door de
verschillen in oorsprong. Zo lijken blanken met name voorouders te hebben uit Europa,
terwijl bijvoorbeeld veel donkere mensen voorouders uit Afrika schijnen te hebben. Volgens
de laatste studies komen de common ancestors van 110.000 jaar uit Afrika. Echter worden
deze aannames veelal gemaakt op basis van gemiddelden, aangezien er tegenwoordig veel
overlap is met betrekking tot de fysiologische en fysieke kenmerken tussen de verschillende
rassen en ieders oorsprong. Ras (race): Onderscheid gebaseerd op vergelijkbare genetisch
overdraagbare fysieke karakteristieken. Ras is dus een sociaal geconstrueerde categorie,
net als etniciteit.
Biologie
Voor biologen is ras een term die gebruikt wordt om een populatie te beschrijven die
duidelijk te onderscheiden fysieke kenmerken heeft. In tegenstelling tot vroeger mixen
verschillende rassen tegenwoordig meer met elkaar, aangezien rassen nu relatief minder
geïsoleerd zijn in een regio als gevolg van bijvoorbeeld immigratie.
Sociale categorie
Sommige experts, zoals Gould en Langaney, zijn ervan overtuigd dat ras meer een sociale
categorie betreft, omdat dit voornamelijk gedefinieerd wordt aan de hand van gedeelde
ervaringen van een grote groep die toevallig tot een bepaald ras behoren. Arthur Dole
(1995) raadt zelfs aan de term ‘ras’ af te schaffen en te refereren naar continental origin
(Afrikanen), anthropological designation (blanken) en colonial history (Latino’s). Brace
(2005) stelt ook dat ras een sociaal construct is dat slechts refereert naar arbitrair
vastgestelde categorieën. Een punt van discussie in de VS is bijvoorbeeld de term Hispanics,
welke volgens sommigen te veel refereert naar de Spaanse afkomst, waardoor mensen de
voorkeur geven aan de term latino. De term Latino-Hispanic wordt daarom ook wel eens
4
komt terug op het tentamen. Geen detail vragen (hoeveel mensen er in een studie meedoen bijvoorbeeld). Meeste
tentamenvragen gaan wel over de uitkomst van een studie of welke theorie of conclusie hierbij horen. Vrouw zei
dat ze elk jaar iets nieuws toevoegt, iets actueels en daar sowieso vragen over gaat stellen.
HC 1.
Doel van henrich et al.
De druk om te conformeren(deel te nemen) aan de groep is een universeel fenomeen.
Focus is op psy fenomenen die de-facto als universeel worden gezien. De auteurs proberen
de verschillen tussen steekproeven niet te verklaren.
Hypothese: De hypothese is NIET dat mensen een paar basis psychologische
eigenschappen of processen delen, maar ze vragen zich af of het huidige vermogen
betrouwbaar genoeg is om deze te onderscheiden gezien de onevenredige afhankelijkheid
van WEIRD-onderwerpen.
WEIRD = Western, Educated, Industrialized, Rich & Democratic
Weird mensen zijn outliers 96% van alle psychologische studies gebaseerd op
steekproeven die maar 12% van de wereldbevolking representeren
- Modern industrialized <> small scale societies
- Western <> non-western industrialized societies
- Americans <> other westerners
- University <> non-university educated americans
Modern industrialized <> small scale societies
Muller-lyer illusie
Getest bij small scale societies sample uit de VS heeft een veel extremere score t.o.v. de
andere groepen. De VS is dus een echte outlier.
Deze variatie wordt verklaard door de carpentered world hypothesis = als jij in een
geïndustrialiseerde omgeving woont is alles gemaakt met rechte hoeken. 2D wordt
automatisch omgezet in 3D. Maar een blinde persoon die weer kan zien heeft dit ook. Dit
spreekt de hypothese tegen want dan is het dus niet aangeleerd maar iets anatomisch.
Dictator game: hoe eerlijk kunnen mensen zijn en hoe goed spelen ze samen met een
ander.
Cultuur verschilt niet alleen tussen groepen maar ook over tijd (vb. internet). Hierdoor
komen er nieuwe normen en waarden.
Hoe later de studie is gedaan, hoe minder conformiteit wordt gevonden. Dit komt
waarschijnlijk door culturele veranderingen in Amerika.
Hofstede: individualisme hoe individueler een land → hoe kleiner de conformiteit.
Western <> non-Western industrialized societies
Nisbett & Masuda: Onderzoek naar change blindness. In westerse landen is er een grotere
focus op het voorwerp waar het om draait (focal object). In meer collectivistische culturen is
er veel meer aandacht voor ook de context.
- Als er in de focal object iets wordt veranderd zijn de Amerikanen beter in het
detecteren hiervan.
- Als er in de context iets wordt veranderd merken de collectivistische (bv. Japan)
culturen die beter op.
→ Verschil in visuele perceptie tussen culturen
1
,Americans <> other Westerners
Amerikanen meest individualistisch in de wereld, implicaties voor processen waarbij het zelf
betrokken is. Verantwoordelijk voor eigen succes maar ook eigen falen. Hierdoor liggen
ziektes zoals depressie op de loer.
University <> non-university educated americans
Meer <> minder post-decisional spread
Post-decisional spread: heeft te maken met Cognitieve dissonantie (leon festinger).
Post-decisional spread of alternatives: keuze voor een bepaald product, hierdoor ga je
het product nog leuker vinden.
Eerst was het moeilijk om te kiezen. Je hebt een keuze gemaakt en daar wil je je goed over
voelen, dan zie je een spread of alternatives, de gekozen wordt leuker, de niet gekozen
wordt minder leuk.
Dit lijkt een aangeleerde respons te zijn, of het kan zijn dat hoogopgeleiden meer last
hebben van cognitieve dissonantie.
Dus: kunnen we psychologische bevindingen zomaar gebruiken op elke populatie? Hoe
komen we erachter of we iets wel of niet kunnen toepassen in een andere cultuur?
2
,HC 2 Concepten en Methoden
Wat is cultuur?
- Een set van attitudes, gedragingen en symbolen die gedeeld worden door een grote groep
mensen en meestal door worden gegeven/gecommuniceerd van de ene generatie op de
andere. (Shiraev)
- Cultuur is de collectieve programmering van de geest dat de leden van de ene groep of
categorie of mensen onderscheid van de andere
- Cultuur is ook een soort bril waardoor we kijken – een schema dat ons helpt om informatie
te evalueren en organiseren.
Theoretische benaderingen van cultuur
Hoe kunnen we cultuur conceptualiseren
Cultuur als onafhankelijke variabele
- Bepaalde factoren variëren met cultuur en hebben een invloed op psychologische
fenomenen. Cultuur als confound (een derde variabele die toevallig gerelateerd is aan IV en
DV)
- Psychologische fenomenen horen universeel te zijn
Cultuur als echt psychologisch fenomeen = culturele psychologie
- Elk psychologisch fenomeen vindt plaats in een culturele context, cultuur zit in ons hoofd
- Hoe ontstaat cultuur
Cultuur als ‘leeg’ label
- Specifieke contextuele verschillen in plaats van grote allesomvattende verschillen
(Poortinga, 2016)
Cross-culturele psychologie.
In de cross-culturele psychologie kijkt men op een kritische manier, door middel van
comparatieve studies, onderzoek naar verschillen en gelijkenissen tussen verschillende
culturen. Er worden altijd minimaal twee verschillende culturele groeperingen gebruikt om
deze vergelijkingen te kunnen maken. Zo wordt geprobeerd duidelijkheid te krijgen over de
invloed van cultuur op menselijke psychologie.
Waarom is cross-culturele psychologie relevant?
1. Globaliserende samenleving, alles wordt steeds globaler.
2. Diversiteit, niet meer echt sprake van monoculturen.
3. Testen globalisatie en diversiteit hebben invloed op testen
Verschillen
In de cross-culturele psychologie worden de psychologische verschillen en de onderliggende
oorzaken bestudeerd, met in het bijzonder de link tussen culturele normen en waarden en
de manier waarop mensen hetzelfde, dan wel verschillend, gedrag vertonen in dezelfde
situaties. Je kunt je afvragen of mensen uit verschillende culturen een natuurramp en de
daarbij komende (emotionele) pijn anders ervaren, wat ertoe kan leiden dat verschillende
therapieën beter geschikt zijn voor mensen uit verschillende culturen.
Culturele Psychologie: Cultuur zit in het individu, gedrag en cognitie is het product van
cultuur en individu.
3
, Cross-culturele psychologie: cultuur is een betekenisvolle context, vergelijkt culturen op
verschillen en overeenkomsten en probeert deze te verklaren.
Eigenlijk zou de cursus dus cross-culturele psychologie moeten heten.
Gelijkenissen
Naast de focus op verschillen kijkt de cross-culturele psychologie ook naar gelijkenissen
tussen culturele groepen en universele psychologische waarheden, zoals fenomenen die in
meerdere culturen, of zelfs alle culturen voorkomen. Zo is gebleken dat dezelfde
samenstelling van de Big Five persoonlijkheidstrekken (OCEAN) voorkomt in veel
verschillende landen.
Cross-culturele psychologie vs culturele psychologie
Waar cross-culturele psychologie zoekt naar de betekenisvolle link tussen cultuur en de
psychologie van de individuen die leven in deze cultuur, gelooft de culturele psychologie
met name dat menselijk gedrag alleen betekenisvol is binnen de socioculturele context
waarin deze plaatsvindt. Culturele psychologie legt de focus meer op de manier waarop
bijvoorbeeld de religieuze kijk op echtscheidingen het gedrag van jonge ouders in een
bepaald land beïnvloed.
Evolutie
Volgens Levin is er een evolutionaire basis voor verschillen in ras, met name door de
verschillen in oorsprong. Zo lijken blanken met name voorouders te hebben uit Europa,
terwijl bijvoorbeeld veel donkere mensen voorouders uit Afrika schijnen te hebben. Volgens
de laatste studies komen de common ancestors van 110.000 jaar uit Afrika. Echter worden
deze aannames veelal gemaakt op basis van gemiddelden, aangezien er tegenwoordig veel
overlap is met betrekking tot de fysiologische en fysieke kenmerken tussen de verschillende
rassen en ieders oorsprong. Ras (race): Onderscheid gebaseerd op vergelijkbare genetisch
overdraagbare fysieke karakteristieken. Ras is dus een sociaal geconstrueerde categorie,
net als etniciteit.
Biologie
Voor biologen is ras een term die gebruikt wordt om een populatie te beschrijven die
duidelijk te onderscheiden fysieke kenmerken heeft. In tegenstelling tot vroeger mixen
verschillende rassen tegenwoordig meer met elkaar, aangezien rassen nu relatief minder
geïsoleerd zijn in een regio als gevolg van bijvoorbeeld immigratie.
Sociale categorie
Sommige experts, zoals Gould en Langaney, zijn ervan overtuigd dat ras meer een sociale
categorie betreft, omdat dit voornamelijk gedefinieerd wordt aan de hand van gedeelde
ervaringen van een grote groep die toevallig tot een bepaald ras behoren. Arthur Dole
(1995) raadt zelfs aan de term ‘ras’ af te schaffen en te refereren naar continental origin
(Afrikanen), anthropological designation (blanken) en colonial history (Latino’s). Brace
(2005) stelt ook dat ras een sociaal construct is dat slechts refereert naar arbitrair
vastgestelde categorieën. Een punt van discussie in de VS is bijvoorbeeld de term Hispanics,
welke volgens sommigen te veel refereert naar de Spaanse afkomst, waardoor mensen de
voorkeur geven aan de term latino. De term Latino-Hispanic wordt daarom ook wel eens
4
