Hoofstuk 12 | Sociale zekerheid bij ziekte en
arbeidsongeschiktheid
Vanuit de solidariteitsgedachte zijn er uitkeringen beschikbaar voor
mensen die niet of onvoldoende in hun eigen inkomen kunnen voorzien.
Sociale mensenrechten spelen een belangrijke rol hierbij.
Waarborgfunctie overheid: opdracht om sociale mensenrechten op het
gebied van zorg, welzijn en ondersteuning te waarborgen.
Laatste tijd: meer druk op grotere individuele verantwoordelijkheid burgers
transities en veranderingen:
- Medische zorg en ondersteuning: Zorgverzekeringswet (Zvw), Wet
langdurige zorg (Wlz) en Wet maatschappelijke ondersteuning
(Wmo);
- Opvoed-/opgroeiondersteuning jeugd + bescherming: Jeugdwet/Burgerlijk
Wetboek;
- Zorg voor werk/inkomen: Participatiewet (pw);
- Toegang onderwijs voor beperkten: Wet passend onderwijs.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor regie/coördinatie zorg en welzijn
burgers.
Losse wetten etc. voor sociale zekerheid:
- WAMS: Wet Aanpak Meervoudige problematiek Sociaal domein >
gecoördineerde integrale aanpak meervoudige problematiek;
- Sociale zekerheidsstelsel > iedereen verzekeren van minimuminkomen
in periodes waarin zij hier zelf niet in kunnen voorzien. Hierbij ligt nadruk
op:
o Individuele verantwoordelijkheid;
o Activerings-/re-integratiefunctie.
- In een aantal gemeentes: centrale toegang voor alle hulpvragen in
sociaal domein;
- Sociale zekerheidsrecht: recht dat zich bezig houdt met sociale
zekerheid.
Plaats en functie socialezekerheidsrecht:
- Rechtsgebied: rechten en plichten van werkgevers, werknemers en
zelfstandigen bij o.a. ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid,
medische zorg, voorzieningen bij ouderdom en de bijstand. De overheid
speelt hierin een belangrijke (beslissende) rol.
- Publiekrecht (specifiek bestuursrecht) > overheid – burger.
Uitvoeringsorganen sociale zekerheid:
- Sociale verzekeringsbank;
- Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV);
- Gemeenten;
- Zorgverzekeraars.
Werkplein: samenwerkingsverband tussen uitvoeringsorganen en evt.
andere organisaties.
Plichten en taken UWV (en gemeenten):
- Arbeidsbevordering en re-integratie;
- Verzorgen/aanvragen uitkeringen.
, Sociale verzekeringen voor burgers worden door overheid bepaald. De
burgers betalen hierover, afhankelijk van hun inkomen, premie.
Twee soorten sociale verzekeringen:
- Werknemersverzekeringen: betrekking op werk (dienstbetrekking):
o Inning verplichte premies via Belastingdienst
o Uitvoering UWV.
Werknemersverzekeringen zijn:
1. Ziektewet (ZW)
2. Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
3. Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA)
4. Werkloosheidswet (WW).
- Volksverzekeringen: betrekking op alle ingezetenen: iedereen die hier
woont en rechtmatig verblijft.
Volksverzekeringen zijn:
1. Algemene Ouderdomswet (AOW)
2. Algemene Nabestaandenwet (Anw)
3. Wet langdurige zorg (Wlz)
4. Algemene Kinderbijslagwet (AKW)
5. Zorgverzekeringswet (Zvw).
Sociale voorzieningen: voorzieningen in de vorm van uitkeringen en
vergoedingen voor alle rechtmatige inwoners NL. Hierover wordt geen
premie betaald door burger.
- Sociale voorzieningen komen voort uit algemene middelen: inning
loonheffing + btw.
- Meeste sociale voorzieningen worden uitgevoerd door gemeenten.
- Verschillende toeslagen worden door de Belastingdienst vastgesteld en
uitgekeerd.
Kindregelingen:
- Kinderbijslag
- Kindgebonden budget
- Kinderopvangtoeslag
- Inkomensafhankelijke heffingskorting.
Toekenning uitkering/voorziening:
- Bij WMO: eerst ‘keukentafelgesprek’, waarin wordt bepaald of aanvraag
mogelijk is;
- Beschikking: beslissing die uitvoeringsorgaan neemt om te bepalen of
uitkering mogelijk is, wat de hoogte is van die uitkering, welke voorziening
het betreft en de duur.
- Tegen beschikking óf uitkomst keukentafelgesprek kan bezwaar worden
gemaakt door burger (max. 6 wk.)
Verplichtingen:
- Op tijd juiste en volledige informatie verstrekken;
- Voldoende solliciteren en (passend) werk aanvaarden;
- Voldoende meewerken aan re-integratieplan.
Sancties:
- Om fraude te bestrijden, hanteren uitvoeringsorganen ‘lik-op-stuk
beleid’: snelle bestraffing door sanctieregels:
1. Bestuurlijke boete
2. Strafrechtelijke vervolging
3. Maatregel
4. Terugvordering
arbeidsongeschiktheid
Vanuit de solidariteitsgedachte zijn er uitkeringen beschikbaar voor
mensen die niet of onvoldoende in hun eigen inkomen kunnen voorzien.
Sociale mensenrechten spelen een belangrijke rol hierbij.
Waarborgfunctie overheid: opdracht om sociale mensenrechten op het
gebied van zorg, welzijn en ondersteuning te waarborgen.
Laatste tijd: meer druk op grotere individuele verantwoordelijkheid burgers
transities en veranderingen:
- Medische zorg en ondersteuning: Zorgverzekeringswet (Zvw), Wet
langdurige zorg (Wlz) en Wet maatschappelijke ondersteuning
(Wmo);
- Opvoed-/opgroeiondersteuning jeugd + bescherming: Jeugdwet/Burgerlijk
Wetboek;
- Zorg voor werk/inkomen: Participatiewet (pw);
- Toegang onderwijs voor beperkten: Wet passend onderwijs.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor regie/coördinatie zorg en welzijn
burgers.
Losse wetten etc. voor sociale zekerheid:
- WAMS: Wet Aanpak Meervoudige problematiek Sociaal domein >
gecoördineerde integrale aanpak meervoudige problematiek;
- Sociale zekerheidsstelsel > iedereen verzekeren van minimuminkomen
in periodes waarin zij hier zelf niet in kunnen voorzien. Hierbij ligt nadruk
op:
o Individuele verantwoordelijkheid;
o Activerings-/re-integratiefunctie.
- In een aantal gemeentes: centrale toegang voor alle hulpvragen in
sociaal domein;
- Sociale zekerheidsrecht: recht dat zich bezig houdt met sociale
zekerheid.
Plaats en functie socialezekerheidsrecht:
- Rechtsgebied: rechten en plichten van werkgevers, werknemers en
zelfstandigen bij o.a. ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid,
medische zorg, voorzieningen bij ouderdom en de bijstand. De overheid
speelt hierin een belangrijke (beslissende) rol.
- Publiekrecht (specifiek bestuursrecht) > overheid – burger.
Uitvoeringsorganen sociale zekerheid:
- Sociale verzekeringsbank;
- Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV);
- Gemeenten;
- Zorgverzekeraars.
Werkplein: samenwerkingsverband tussen uitvoeringsorganen en evt.
andere organisaties.
Plichten en taken UWV (en gemeenten):
- Arbeidsbevordering en re-integratie;
- Verzorgen/aanvragen uitkeringen.
, Sociale verzekeringen voor burgers worden door overheid bepaald. De
burgers betalen hierover, afhankelijk van hun inkomen, premie.
Twee soorten sociale verzekeringen:
- Werknemersverzekeringen: betrekking op werk (dienstbetrekking):
o Inning verplichte premies via Belastingdienst
o Uitvoering UWV.
Werknemersverzekeringen zijn:
1. Ziektewet (ZW)
2. Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
3. Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA)
4. Werkloosheidswet (WW).
- Volksverzekeringen: betrekking op alle ingezetenen: iedereen die hier
woont en rechtmatig verblijft.
Volksverzekeringen zijn:
1. Algemene Ouderdomswet (AOW)
2. Algemene Nabestaandenwet (Anw)
3. Wet langdurige zorg (Wlz)
4. Algemene Kinderbijslagwet (AKW)
5. Zorgverzekeringswet (Zvw).
Sociale voorzieningen: voorzieningen in de vorm van uitkeringen en
vergoedingen voor alle rechtmatige inwoners NL. Hierover wordt geen
premie betaald door burger.
- Sociale voorzieningen komen voort uit algemene middelen: inning
loonheffing + btw.
- Meeste sociale voorzieningen worden uitgevoerd door gemeenten.
- Verschillende toeslagen worden door de Belastingdienst vastgesteld en
uitgekeerd.
Kindregelingen:
- Kinderbijslag
- Kindgebonden budget
- Kinderopvangtoeslag
- Inkomensafhankelijke heffingskorting.
Toekenning uitkering/voorziening:
- Bij WMO: eerst ‘keukentafelgesprek’, waarin wordt bepaald of aanvraag
mogelijk is;
- Beschikking: beslissing die uitvoeringsorgaan neemt om te bepalen of
uitkering mogelijk is, wat de hoogte is van die uitkering, welke voorziening
het betreft en de duur.
- Tegen beschikking óf uitkomst keukentafelgesprek kan bezwaar worden
gemaakt door burger (max. 6 wk.)
Verplichtingen:
- Op tijd juiste en volledige informatie verstrekken;
- Voldoende solliciteren en (passend) werk aanvaarden;
- Voldoende meewerken aan re-integratieplan.
Sancties:
- Om fraude te bestrijden, hanteren uitvoeringsorganen ‘lik-op-stuk
beleid’: snelle bestraffing door sanctieregels:
1. Bestuurlijke boete
2. Strafrechtelijke vervolging
3. Maatregel
4. Terugvordering
