Natuur- en Scheikunde (NOVA) HAVO/VWO 2 – Hoofdstuk 3 - water
1. IJs, water en waterdamp
Een stof kan 3 fasen hebben:
1. Vaste stof (bijv. ijs) – solid: moleculen hebben vaste plaats en trekken elkaar sterk aan en
trillen (vaste vorm en vast volume)
2. Vloeistof (bijv. water) – liquid: moleculen bewegen en wisselen van plek (geen vaste vorm
maar wel vast volume)
3. Gas (bijv. waterdamp) – gas: moleculen zitten ver uit elkaar, trekken elkaar niet aan en
bewegen (geen vaste vorm en geen vast volume)
Sneeuw, hagel en rijp bestaan uit ijs. Regen, mist en dauw bestaan uit regendruppels.
Waterdamp kun je niet zien maar is geen nevel maar een onzichtbaar gas. Als je uitademt bij
koud weer kan deze doordat warme afkoelt in de koude lucht overgaan in kleine
waterdruppeltjes (nevelwolkje).
Deeltjesmodel
Een beeld van moleculen wordt ook wel een ‘’model van een stof’’ genoemd. In de natuur- en
scheikunde wordt veel gebruik gemaakt van het deeltjesmodel. Een stof heeft verschillende
fasen omdat de moleculen op verschillende manieren bewegen (en niet zelf veranderen).
Kenmerken deeltjesmodel:
Iedere stof bestaat uit moleculen
Elke stof heeft zijn eigen moleculen
Moleculen bewegen altijd (snelheid hangt af van temperatuur)
Moleculen trekken elkaar aan
Kristallen
Sneeuw bestaat uit ijskristallen met een zelfde zeshoekige structuur (kristalstructuur). Omdat de
moleculen van een stof allemaal gelijk zijn kunnen ze gestapeld worden worden waardoor een
kristalrooster ontstaat.
Cohesie en adhesie
Moleculen van dezelfde stof trekken elkaar aan (cohesie). Als moleculen van verschillende
stoffen elkaar aantrekken heet dit adhesie. Cohesie zorgt ervoor dat een waterdruppel bol is
(moleculen gaan op elkaar zitten). Door adhesie blijft een waterdruppel aan een kraan hangen.
Bij materialen die water absorberen is de adhesie groter. Op een vet oppervlak trekken vet- en
watermoleculen elkaar niet aan.
Vaste stof Alle moleculen zitten dicht op elkaar en trillen. Ze trekken elkaar
aan.
Vloeistof De moleculen hebben geen vaste plaats. Ze bewegen en wisselen
van plek
Gas De moleculen bewegen los van elkaar en verspreiden zich over
de beschikbare ruimte
Nevel Vloeibaar water met druppels zo klein dat je ze niet afzonderlijk
kunt zien
Deeltjesmodel In dit model bestaat een stof steeds uit dezelfde moleculen of de
stof nu vast, vloeibaar of gasvormig is
Kristalrooster Vloeistof wordt vast waarbij elke molecuul een vaste plaats heeft
Cohesie Moleculen van een zelfde stof trekken elkaar aan
Adhesie Moleculen van verschillende stoffen trekken elkaar aan
Clvs 15-1-19 1
1. IJs, water en waterdamp
Een stof kan 3 fasen hebben:
1. Vaste stof (bijv. ijs) – solid: moleculen hebben vaste plaats en trekken elkaar sterk aan en
trillen (vaste vorm en vast volume)
2. Vloeistof (bijv. water) – liquid: moleculen bewegen en wisselen van plek (geen vaste vorm
maar wel vast volume)
3. Gas (bijv. waterdamp) – gas: moleculen zitten ver uit elkaar, trekken elkaar niet aan en
bewegen (geen vaste vorm en geen vast volume)
Sneeuw, hagel en rijp bestaan uit ijs. Regen, mist en dauw bestaan uit regendruppels.
Waterdamp kun je niet zien maar is geen nevel maar een onzichtbaar gas. Als je uitademt bij
koud weer kan deze doordat warme afkoelt in de koude lucht overgaan in kleine
waterdruppeltjes (nevelwolkje).
Deeltjesmodel
Een beeld van moleculen wordt ook wel een ‘’model van een stof’’ genoemd. In de natuur- en
scheikunde wordt veel gebruik gemaakt van het deeltjesmodel. Een stof heeft verschillende
fasen omdat de moleculen op verschillende manieren bewegen (en niet zelf veranderen).
Kenmerken deeltjesmodel:
Iedere stof bestaat uit moleculen
Elke stof heeft zijn eigen moleculen
Moleculen bewegen altijd (snelheid hangt af van temperatuur)
Moleculen trekken elkaar aan
Kristallen
Sneeuw bestaat uit ijskristallen met een zelfde zeshoekige structuur (kristalstructuur). Omdat de
moleculen van een stof allemaal gelijk zijn kunnen ze gestapeld worden worden waardoor een
kristalrooster ontstaat.
Cohesie en adhesie
Moleculen van dezelfde stof trekken elkaar aan (cohesie). Als moleculen van verschillende
stoffen elkaar aantrekken heet dit adhesie. Cohesie zorgt ervoor dat een waterdruppel bol is
(moleculen gaan op elkaar zitten). Door adhesie blijft een waterdruppel aan een kraan hangen.
Bij materialen die water absorberen is de adhesie groter. Op een vet oppervlak trekken vet- en
watermoleculen elkaar niet aan.
Vaste stof Alle moleculen zitten dicht op elkaar en trillen. Ze trekken elkaar
aan.
Vloeistof De moleculen hebben geen vaste plaats. Ze bewegen en wisselen
van plek
Gas De moleculen bewegen los van elkaar en verspreiden zich over
de beschikbare ruimte
Nevel Vloeibaar water met druppels zo klein dat je ze niet afzonderlijk
kunt zien
Deeltjesmodel In dit model bestaat een stof steeds uit dezelfde moleculen of de
stof nu vast, vloeibaar of gasvormig is
Kristalrooster Vloeistof wordt vast waarbij elke molecuul een vaste plaats heeft
Cohesie Moleculen van een zelfde stof trekken elkaar aan
Adhesie Moleculen van verschillende stoffen trekken elkaar aan
Clvs 15-1-19 1
