Natuur- en Scheikunde (NOVA) HAVO/VWO 2 – Hoofdstuk 4 - lucht
1. Lucht: een mengsel van gassen
Lucht is doorzichtig en heeft geen geur of smaak. Lucht is een mengsel van verschillende gassen:
Stikstof (78%): hier gebeurt niets mee in je lichaam. Levensmiddelen, zoals chips, kunnen
langer bewaard blijven als ze verpakt worden onder 100% stikstof.
Zuurstof (21%): zuurstof wordt opgenomen in het bloed en vervoert naar alle delen van het
lichaam.
Koolstofdioxide (0,03%) /argon: planten hebben dit nodig om te groeien; bubbeltjes in
dranken (bijv. cola) zijn belletjes koolstofdioxide.
Zuurstof en verbranding
Voor een verbranding heb je drie dingen nodig:
1. Brandstof (aardgas of benzine)
2. Zuurstof; er moet voldoende aanvoer zijn van zuurstof (in de lucht)
3. Ontbrandingstemperatuur: deze moet bereikt worden. Elke brandbare stof heeft een eigen
ontbrandingstemperatuur.
Als je aardgas verbrandt verdwijnen er twee stoffen: aardgas en zuurstof en ontstaan
verbrandingsgassen: waterdamp en koolstofdioxide.
Waterdamp kun je aantonen (reagens) door een glas met koud water boven de glasvlam te
houden. Het glas beslaat doordat de waterdamp condenseert tegen het koude glas
Koolstofdioxide kun je aantonen met kalkwater. Kalkwater is helder, maar wordt troebel als
je er koolstofdioxide doorheen laat bubbelen.
De atmosfeer
De luchtlaag van de aarde heet de dampkring of atmosfeer. Hoe hoger, hoe minder lucht er is.
De ruimte waar niets is (ook geen lucht) heet vacuüm.
Hoe hoger je komt, hoe kleiner de luchtdruk en hoe ijler de lucht wordt (per volume-eenheid zijn
er steeds minder moleculen: hoeveelheid lucht boven je hoofd wordt steeds kleiner). Je krijgt
dan gebrek aan zuurstof (hoogteziekte).
1. Waaruit bestaat lucht (3x)?
2. Waarom wordt stikstof gebruikt voor levensmiddelen?
3. Wie hebben koolstofdioxide nodig?
4. Welke drie dingen heb je nodig voor een verbranding?
5. Welke twee gassen verdwijnen bij een verbranding en welke gassen ontstaan? Hoe kun je
deze aantonen?
6. Wanneer kun je hoogteziekte krijgen en waarom?
7. Wat is de atmosfeer en hoe heet de ruimte waar niets is?
2. Luchtdruk
Atmosferische druk
Alle lucht boven je hoofd heeft bij elkaar een behoorlijk gewicht. Deze lucht oefent druk uit op
alles wat zich op aarde bevindt. Dit heet de luchtdruk of atmosferische druk.
Luchtdruk en tegendruk
Als er lucht in een voorwerp zit dan biedt dat weerstand tegen de luchtdruk van buiten. Dit heet
tegendruk.
Clvs 15-1-19 1
1. Lucht: een mengsel van gassen
Lucht is doorzichtig en heeft geen geur of smaak. Lucht is een mengsel van verschillende gassen:
Stikstof (78%): hier gebeurt niets mee in je lichaam. Levensmiddelen, zoals chips, kunnen
langer bewaard blijven als ze verpakt worden onder 100% stikstof.
Zuurstof (21%): zuurstof wordt opgenomen in het bloed en vervoert naar alle delen van het
lichaam.
Koolstofdioxide (0,03%) /argon: planten hebben dit nodig om te groeien; bubbeltjes in
dranken (bijv. cola) zijn belletjes koolstofdioxide.
Zuurstof en verbranding
Voor een verbranding heb je drie dingen nodig:
1. Brandstof (aardgas of benzine)
2. Zuurstof; er moet voldoende aanvoer zijn van zuurstof (in de lucht)
3. Ontbrandingstemperatuur: deze moet bereikt worden. Elke brandbare stof heeft een eigen
ontbrandingstemperatuur.
Als je aardgas verbrandt verdwijnen er twee stoffen: aardgas en zuurstof en ontstaan
verbrandingsgassen: waterdamp en koolstofdioxide.
Waterdamp kun je aantonen (reagens) door een glas met koud water boven de glasvlam te
houden. Het glas beslaat doordat de waterdamp condenseert tegen het koude glas
Koolstofdioxide kun je aantonen met kalkwater. Kalkwater is helder, maar wordt troebel als
je er koolstofdioxide doorheen laat bubbelen.
De atmosfeer
De luchtlaag van de aarde heet de dampkring of atmosfeer. Hoe hoger, hoe minder lucht er is.
De ruimte waar niets is (ook geen lucht) heet vacuüm.
Hoe hoger je komt, hoe kleiner de luchtdruk en hoe ijler de lucht wordt (per volume-eenheid zijn
er steeds minder moleculen: hoeveelheid lucht boven je hoofd wordt steeds kleiner). Je krijgt
dan gebrek aan zuurstof (hoogteziekte).
1. Waaruit bestaat lucht (3x)?
2. Waarom wordt stikstof gebruikt voor levensmiddelen?
3. Wie hebben koolstofdioxide nodig?
4. Welke drie dingen heb je nodig voor een verbranding?
5. Welke twee gassen verdwijnen bij een verbranding en welke gassen ontstaan? Hoe kun je
deze aantonen?
6. Wanneer kun je hoogteziekte krijgen en waarom?
7. Wat is de atmosfeer en hoe heet de ruimte waar niets is?
2. Luchtdruk
Atmosferische druk
Alle lucht boven je hoofd heeft bij elkaar een behoorlijk gewicht. Deze lucht oefent druk uit op
alles wat zich op aarde bevindt. Dit heet de luchtdruk of atmosferische druk.
Luchtdruk en tegendruk
Als er lucht in een voorwerp zit dan biedt dat weerstand tegen de luchtdruk van buiten. Dit heet
tegendruk.
Clvs 15-1-19 1
