Hoorcolleges Blok Werk, Sport &
Hobby
Hoorcollege 2 (pijn en pijn verwerking)
3 enkelbanden aan de buitenkant van de voet.
- Aan de voorzijde van het kuitbeen zit een enkelband
- Van het kuitbeen naar het hielbeen zit een band
- Van de achterzijde van het kuitbeen naar het hielbeen
Als de voet zwikt ontstaat er belasting aan de zijkant en verrek je de middelste band, bij nog meer
spanning scheurt hij gedeeltelijk in. Bij het meest extreme geval, bij maximale spanning scheuren de
middelste en de voorste band helemaal af.
Dit college gaat over pijn die ontstaat bij een acuut trauma. Voor WSH alleen focussen op
nociceptieve pijn.
Indeling pijn
Duur
Pijn is multidimensioneel en is een sensorische prikkel.
Bij acute pijn is er weefselbeschadiging, bij chronische pijn houdt de pijn langer aan. Voorheen werd
gezegd dat chronische pijn langer dan drie maanden moest duren. Echter is dit nu achterhaald, we
spreken nu van langdurig aanhoudende pijn. Dit betekent dat de bron van weefselschade niet meer
op de voorgrond staat, het kan dus dat er nog sprake is van schade maar die hoeft niet.
Soorten
- Nociceptieve pijn -> weefselschade komt van de nocisensoren
o Onderscheid maken tussen pijn uit het steun-/bewegingsapparaat -> dus fysio of naar
pijn elders, dit is pijn die in organen ontstaat.
- Neuropathische pijn -> zenuwweefsel
o Centraal
o Perifeer
- Nociplastische pijn -> centrale sensitisatie (=Pijn die ontstaat door veranderingen in het
centrale zenuwstelsel zonder directe relatie met weefselschade -> hoef je nog niet te kennen)
Pijn kan er dus ook zijn als er binnen het zenuwstelsel veranderingen zijn maar er dus niks ‘’kapot’’ is
-> nociplastische pijn
De centrale verwerking is bij pijn heel belangrijk, dus wat doet jouw zenuwstelsel met de vormen van
pijn.
Dingen die invloed hebben op jouw pijn en jouw pijn
beleving:
- Emoties die je ervaart
- Cognities -> hoe je erover denkt
- Gedrag dat je laat zien -> bv voetballer die op
het veld aan het schreeuwen is.
, o Pijngedrag is bepaalt op basis van de context
-> Hoe je het invult in RPS model
De plek van de schade noem je het perifeer -> die wordt doorgegeven via de zenuwbanen naar het
ruggenmerg (hier vindt al een vorm van verwerking plaats, beïnvloeding van het signaal) -> die gaat
verder centraal naar de hersenstam waar het pijncentrum zit -> verwerking in de hersenen.
Weefselschade
- Mechanische prikkel
- Thermische prikkel
- Chemische prikkel
o Noxische prikkel -> is een van de drie prikkels hierboven
Deze prikkel leidt tot het activeren van speciale sensoren -> nocisensoren oftewel nociceptie.
- Dit signaal gaat op twee manieren voor pijn zorgen:
o Acute pijn
Primaire pijn
Op het moment dat je je snijdt raakt het weefsel beschadigd en de
sensoren die in je huid liggen, registreren deze schade. -> door de
noxische prikkel.
o (Dreigende) noxische prikkel
o Scherp & gelokaliseerd
o Plaats en ernst
Dit signaal wordt via A-delta vezels (specifiek voor
nociceptieve prikkels) naar het ruggenmerg
vervoerd.
o Als doel -> waarschuwen
Secundaire pijn
Ontstaat door de ontstekingsreactie (SP)
Diffuus (vagere pijn), minder duidelijk waar het vandaan komt.
Emotioneel
o Door de ontstekingsreactie wordt de C-vezel geprikkeld, via
ruggenmerg naar het emotionele systeem. Huilen ontstaat
op basis van de reactie van de secundaire pijn.
, Als doel -> gericht op de omgeving, als een kind huilt oppakken en
troosten
Op het moment dat er schade is komen er stoffen vrij in
het weefsel, die prikkelen de C-vezel. Die geeft het signaal
door aan het ruggenmerg, ook stuurt de C-vezel het
signaal terug het weefsel in. Op dit moment komt er in het
weefsel een stofje vrij namelijk Substance P.
- Zorgt ervoor dat de ontstekingsreactie groter
wordt, bij een snee zie je eerst geen rood
eromheen pas een uur of dag later zie je pas dat
dit rood wordt.
o Hierdoor prikkelen zij zichzelf en wordt de
reactie nog groter.
o Met andere woorden, de prikkeldrempel
voor pijn voor nocisensorische informatie wordt lager.
Als je je teen stoot tegen de bedrand doet dat pijn, op het moment dat je je sok aantrekt doet dat
ook pijn. Ookal is dit geen nocisensorische prikkel. Het weefsel is dus niet alleen gevoelig voor extra
nociceptieve prikkels (hyperalgesie), maar je hebt er ook last van dat niet nociceptieve prikkels pijnlijk
worden (allodynie = alle prikkels die op dat moment in dat gebied aankomen doen pijn).
- Dit zorgt ervoor dat je dit weefsel gaat beschermen, je gaat namelijk niet doorlopen met deze
pijn maar je gaat rust nemen.
Dus de functie van het vergroten van de reactie is een bescherming, dit noemen we perifere
sensitisatie - > gevoelig worden perifeer in het weefsel.
Dus nog even samengevat
- Primaire Pijn
o A-delta vezels - > geeft info over de locatie door, is een snelle reactie
o Reflex, directe gewaarwording
Als je op een punaise stapt en je trekt je voet gelijk terug komt dit door de A-
delta vezels.
o Verdwijn na opheffen noxische prikkel
- Secundaire pijn
o C-vezels en SP
o Perifere sensitisatie
o Emotioneel, doet ‘’lijden’’
o Blijft aanwezig zo lang ontstekingsreactie duurt
, Zenuwstelsel
Het centrale zenuwstelsel is alles wat binnen je wervels en binnen je schedel zit.
Ruggenmerg
- A-delta vezels:
o A-delta vezel komt binnen aan de achterkant in je ruggenmerg -> schakelt een keer
over -> en gaat direct naar de hersenen. ((direct naar hersenen (hersenschors))
o In het ruggenmerg schakelt hij meteen over naar de voorkant, waar je motorische
neuronen liggen. Zodat je een terugtrek reflex krijgt (zoals hierboven beschreven met
punaise) -> dit hoeft niet helemaal via de hersenen dus gaat heel snel. (reflexboog)
- C-vezels:
o Schakelen over op andere neuronen, hier komt SP vrij en verspreidt zich in het
ruggenmerg. Dit zorgt ervoor dat alle neuronen die hier liggen gevoeliger worden
voor de C-vezels (=sensitisatie). Dit is nu geen perifere sensitisatie meer maar
centrale sensitisatie.
Dus centrale sensitisatie is het gevoeliger worden van het ruggenmerg.
Dit is normaal en goed voor het herstel want je gaat extra
beschermen.
Behalve als het te lang gaat duren en te lang aanhoudt dan krijg je
chronische pijn.
Demping-poorttheorie
Je hersenen zorgen voor demping. De hersenen sturen meteen signalen terug.
Binnen de perifere zenuwen kun je iets doen aan demping -> de poorttheorie.
- Op het moment dat de C-vezel binnenkomt in het ruggenmerg en er tegelijkertijd A-Beta
vezels worden geprikkeld, zorgen de interacties in het ruggenmerg ervoor dat de poort voor
C-vezels dichtgedaan wordt. Ze kunnen niet tegelijk door de poort, dus de C-vezel wordt
geremd, de A-beta vezel gaat dan dus voor. -> perifere demping
o C-vezels (pijn)
o A-beta vezels (tast)
- Door te wrijven probeer je de pijn te dempen, het gevoel van wrijven komt dan eerder
binnen dan het gevoel van pijn.
o Dus A-beta inhibeert C-vezel.
Dus bijvoorbeeld wrijven, TENS of massage.
Centrale demping
Je hersenen stimuleren via allerlei banen, dat er stofjes vrijkomen die pijn dempen.
- Er komen stofjes vrij in het ruggenmerg die ervoor zorgen dat die prikkel niet meer zo wordt
overgedragen. Dit gaat automatisch en kan beter of minder goed werken.
- Enkefaline = pijnremmend stofje
Banen hersenen
- A-delta geeft informatie over waar er schade is, gaat naar hersengebieden waar locatie wordt
bepaald, dus je weet verstandelijk waar het zit.
o Is niet te dempen, hier heb je geen invloed op, gaat in een keer door.
- C-vezels schakelen vaak over maar gaan ook naar het emotionele systeem.
Hobby
Hoorcollege 2 (pijn en pijn verwerking)
3 enkelbanden aan de buitenkant van de voet.
- Aan de voorzijde van het kuitbeen zit een enkelband
- Van het kuitbeen naar het hielbeen zit een band
- Van de achterzijde van het kuitbeen naar het hielbeen
Als de voet zwikt ontstaat er belasting aan de zijkant en verrek je de middelste band, bij nog meer
spanning scheurt hij gedeeltelijk in. Bij het meest extreme geval, bij maximale spanning scheuren de
middelste en de voorste band helemaal af.
Dit college gaat over pijn die ontstaat bij een acuut trauma. Voor WSH alleen focussen op
nociceptieve pijn.
Indeling pijn
Duur
Pijn is multidimensioneel en is een sensorische prikkel.
Bij acute pijn is er weefselbeschadiging, bij chronische pijn houdt de pijn langer aan. Voorheen werd
gezegd dat chronische pijn langer dan drie maanden moest duren. Echter is dit nu achterhaald, we
spreken nu van langdurig aanhoudende pijn. Dit betekent dat de bron van weefselschade niet meer
op de voorgrond staat, het kan dus dat er nog sprake is van schade maar die hoeft niet.
Soorten
- Nociceptieve pijn -> weefselschade komt van de nocisensoren
o Onderscheid maken tussen pijn uit het steun-/bewegingsapparaat -> dus fysio of naar
pijn elders, dit is pijn die in organen ontstaat.
- Neuropathische pijn -> zenuwweefsel
o Centraal
o Perifeer
- Nociplastische pijn -> centrale sensitisatie (=Pijn die ontstaat door veranderingen in het
centrale zenuwstelsel zonder directe relatie met weefselschade -> hoef je nog niet te kennen)
Pijn kan er dus ook zijn als er binnen het zenuwstelsel veranderingen zijn maar er dus niks ‘’kapot’’ is
-> nociplastische pijn
De centrale verwerking is bij pijn heel belangrijk, dus wat doet jouw zenuwstelsel met de vormen van
pijn.
Dingen die invloed hebben op jouw pijn en jouw pijn
beleving:
- Emoties die je ervaart
- Cognities -> hoe je erover denkt
- Gedrag dat je laat zien -> bv voetballer die op
het veld aan het schreeuwen is.
, o Pijngedrag is bepaalt op basis van de context
-> Hoe je het invult in RPS model
De plek van de schade noem je het perifeer -> die wordt doorgegeven via de zenuwbanen naar het
ruggenmerg (hier vindt al een vorm van verwerking plaats, beïnvloeding van het signaal) -> die gaat
verder centraal naar de hersenstam waar het pijncentrum zit -> verwerking in de hersenen.
Weefselschade
- Mechanische prikkel
- Thermische prikkel
- Chemische prikkel
o Noxische prikkel -> is een van de drie prikkels hierboven
Deze prikkel leidt tot het activeren van speciale sensoren -> nocisensoren oftewel nociceptie.
- Dit signaal gaat op twee manieren voor pijn zorgen:
o Acute pijn
Primaire pijn
Op het moment dat je je snijdt raakt het weefsel beschadigd en de
sensoren die in je huid liggen, registreren deze schade. -> door de
noxische prikkel.
o (Dreigende) noxische prikkel
o Scherp & gelokaliseerd
o Plaats en ernst
Dit signaal wordt via A-delta vezels (specifiek voor
nociceptieve prikkels) naar het ruggenmerg
vervoerd.
o Als doel -> waarschuwen
Secundaire pijn
Ontstaat door de ontstekingsreactie (SP)
Diffuus (vagere pijn), minder duidelijk waar het vandaan komt.
Emotioneel
o Door de ontstekingsreactie wordt de C-vezel geprikkeld, via
ruggenmerg naar het emotionele systeem. Huilen ontstaat
op basis van de reactie van de secundaire pijn.
, Als doel -> gericht op de omgeving, als een kind huilt oppakken en
troosten
Op het moment dat er schade is komen er stoffen vrij in
het weefsel, die prikkelen de C-vezel. Die geeft het signaal
door aan het ruggenmerg, ook stuurt de C-vezel het
signaal terug het weefsel in. Op dit moment komt er in het
weefsel een stofje vrij namelijk Substance P.
- Zorgt ervoor dat de ontstekingsreactie groter
wordt, bij een snee zie je eerst geen rood
eromheen pas een uur of dag later zie je pas dat
dit rood wordt.
o Hierdoor prikkelen zij zichzelf en wordt de
reactie nog groter.
o Met andere woorden, de prikkeldrempel
voor pijn voor nocisensorische informatie wordt lager.
Als je je teen stoot tegen de bedrand doet dat pijn, op het moment dat je je sok aantrekt doet dat
ook pijn. Ookal is dit geen nocisensorische prikkel. Het weefsel is dus niet alleen gevoelig voor extra
nociceptieve prikkels (hyperalgesie), maar je hebt er ook last van dat niet nociceptieve prikkels pijnlijk
worden (allodynie = alle prikkels die op dat moment in dat gebied aankomen doen pijn).
- Dit zorgt ervoor dat je dit weefsel gaat beschermen, je gaat namelijk niet doorlopen met deze
pijn maar je gaat rust nemen.
Dus de functie van het vergroten van de reactie is een bescherming, dit noemen we perifere
sensitisatie - > gevoelig worden perifeer in het weefsel.
Dus nog even samengevat
- Primaire Pijn
o A-delta vezels - > geeft info over de locatie door, is een snelle reactie
o Reflex, directe gewaarwording
Als je op een punaise stapt en je trekt je voet gelijk terug komt dit door de A-
delta vezels.
o Verdwijn na opheffen noxische prikkel
- Secundaire pijn
o C-vezels en SP
o Perifere sensitisatie
o Emotioneel, doet ‘’lijden’’
o Blijft aanwezig zo lang ontstekingsreactie duurt
, Zenuwstelsel
Het centrale zenuwstelsel is alles wat binnen je wervels en binnen je schedel zit.
Ruggenmerg
- A-delta vezels:
o A-delta vezel komt binnen aan de achterkant in je ruggenmerg -> schakelt een keer
over -> en gaat direct naar de hersenen. ((direct naar hersenen (hersenschors))
o In het ruggenmerg schakelt hij meteen over naar de voorkant, waar je motorische
neuronen liggen. Zodat je een terugtrek reflex krijgt (zoals hierboven beschreven met
punaise) -> dit hoeft niet helemaal via de hersenen dus gaat heel snel. (reflexboog)
- C-vezels:
o Schakelen over op andere neuronen, hier komt SP vrij en verspreidt zich in het
ruggenmerg. Dit zorgt ervoor dat alle neuronen die hier liggen gevoeliger worden
voor de C-vezels (=sensitisatie). Dit is nu geen perifere sensitisatie meer maar
centrale sensitisatie.
Dus centrale sensitisatie is het gevoeliger worden van het ruggenmerg.
Dit is normaal en goed voor het herstel want je gaat extra
beschermen.
Behalve als het te lang gaat duren en te lang aanhoudt dan krijg je
chronische pijn.
Demping-poorttheorie
Je hersenen zorgen voor demping. De hersenen sturen meteen signalen terug.
Binnen de perifere zenuwen kun je iets doen aan demping -> de poorttheorie.
- Op het moment dat de C-vezel binnenkomt in het ruggenmerg en er tegelijkertijd A-Beta
vezels worden geprikkeld, zorgen de interacties in het ruggenmerg ervoor dat de poort voor
C-vezels dichtgedaan wordt. Ze kunnen niet tegelijk door de poort, dus de C-vezel wordt
geremd, de A-beta vezel gaat dan dus voor. -> perifere demping
o C-vezels (pijn)
o A-beta vezels (tast)
- Door te wrijven probeer je de pijn te dempen, het gevoel van wrijven komt dan eerder
binnen dan het gevoel van pijn.
o Dus A-beta inhibeert C-vezel.
Dus bijvoorbeeld wrijven, TENS of massage.
Centrale demping
Je hersenen stimuleren via allerlei banen, dat er stofjes vrijkomen die pijn dempen.
- Er komen stofjes vrij in het ruggenmerg die ervoor zorgen dat die prikkel niet meer zo wordt
overgedragen. Dit gaat automatisch en kan beter of minder goed werken.
- Enkefaline = pijnremmend stofje
Banen hersenen
- A-delta geeft informatie over waar er schade is, gaat naar hersengebieden waar locatie wordt
bepaald, dus je weet verstandelijk waar het zit.
o Is niet te dempen, hier heb je geen invloed op, gaat in een keer door.
- C-vezels schakelen vaak over maar gaan ook naar het emotionele systeem.
