Samenvatting historische ontwikkeling publiekrecht

Samenvatningop.n

Codificatie.
Onderscgeidndoorndenromeinenntussen:
- Oniescgrevennrecgtnniusnexnnonnscripto.n
- Gescgrevennrecgtnniusnexnscripto.n

Oniescgrevennrecgtnisnouderndanniescgrevennrecgt.nGescgrevennrecgtnvloeitnvoortnuitnrecgtszekergeid.n

Codificatienniescgrevennrecgt,nwaaraanndenovergeidneennaanngaarniezainontleende,nuitsluitendenieldinin
toekent:ndezenexclusiviteitnmaaktndenrecgtsoptekeninintotneennvollediie.n
Kenmerken voor codifccaei
1. Eennovergeid,ndieniezainuitoefentnoverngaarnonderdanen.n
Codifcatenisnnietndenkbaarninneennsamenlevinindiennoinieennovergeidnkent.nn
2. Opnscgrifniesteldnrecgt.n
Oniescgrevenncodifcatenisndusnnietnmoielijk.nOpnscgrifniesteldenreielininomvatnofwelngetniegelenrecgtnofn
eennbepaaldnrecgtsiebied.nElkencodifcatenisneenndaadnvannwetievini,necgternisnnietnelken
wetievinisactviteitneenncodifcate.n
3. Denvollediigeidnvanndatnrecgt,ndienbewerkstelliidnwordtndoorndenmacgtwoordnvanndenovergeid,ndatnaan
datnrecgtnexclusievenieldininverleent.n
Slecgtsndienoptekenininvanngetnrecgtnisneenncodifcate,ndienvollediinis,ndatnwilnzeiiennbuitennwelkenopngaarn
iebiednieennandernrecgtnieldt.nHetnvergeidsiezainverleentnaanndenbundelininvannopnscgrifniesteldnrecgtn
vollediigeidnennditnmaaktngaarntotneenncodifcate.n

Ofnietsnvollediinis,nisnvannrecgtsflosofscgenaardnnnzoneenntekstnzeitnonsnniets,niescgrevennrecgtsreielsn
moetennnamelijknevenalsniedereniesprokennofniescgrevenntekstnwordennuitieleid.nPasndoornuitleinverkrijitn
eenntekstnbetekenisnofnzin.nDengoordernenndenlezernleiiennbetekenisninndentekstndienzengorennofnzien.nOmn
verwarrinintenvermijdennmoetndenscgrijvernzijnntekstnzonsamennstellenndatnzonveelnmoielijknmensennaannzijnn
woordenndezelfdenbetekenisngecgten.n

Die wietgievier.
Uitleinvanneenntekstnisneennnoodzakelijkenvoorwaardenomndientekstntotnlevenntenbrenien,ndenwetievernmoetnzijnn
taalndrooiniebruikennngijndientnsynoniemennennleenwoordenntenvermijdennennzicgntenontgoudennvann
bloemrijkenuitdrukkinien.nIederenwetnenniederentekstngeefnuitleinnodiinenndenuitleiiernbepaaldndeningoudn
ervan.nHijnisnnietniebondennaanndaielijksenbetekenisndernwoordennenndenbedoelininvanndenwetiever.nHijnzalnuitn
eiiennwilndaaraanniewoonlijkniewicgtntoekennen.nDenmacgtnvanndenwetievernisnbeperkt,ngijnkannwelnwetenn
uitvaardiien,nmaarngijngeefndentoekomstienuitleiiininnietninndengand.nn

Montesquieunndenrecgtersnzijnnslecgtsndenmondndiendenwoordennvanndenwetnuitspreekt.n

Authenaeke interpretcaeeniezaigebbendenuitleindoorndenwetiever,nzoalsnkeizernjustnianusninnverscgillenden
verordeniniennzijnneiiennwetennuitieleidngeef.n

Poiininvanndenwetievernomngetnievaarnvannafreuknaannzijnnwetboekntenvoorkomen:
- Aliegelenverbodnvanniederncommentaarnopngetnwetboeknnonzinnii,nzondernuitleiiininisneennwetnieen
wetnmeer.n
- Recgternverplicgtnwordtnuitleinaanndenwetieverntenvraien.n
o Referenleiislatfnnrecgternuitleinvraiennaanndenkeizer,ninntjdnvannverlicgtni:neennverplicgtn
vooriescgrevennuitlei.nOndeuidelijk:nrecgternbepaaltnzelfndoornmiddelnvannuitleiiininofnden
wetnnaarndenwetievernverwezenndientntenworden.n

Denfunctenvanncodifcatenisnbeperkt.n
Anilo-amerikaansnrecgtssysteemnnrecgtsstelselnwaarbijngetndenkbaarnennbestaanbaarnisndatncodifcatenernnietn
bestaat.n

,Belanirijkstenfunctenvanndenwetievernisndatngijndenwetekstnautoriteitnverleent,ndatngijnmetnzijnniezainverklaartn
datndezentekstndenbronnisnvannallenrecgtnenndatnbuitenndezentekstnieennrecgtnieldt.nWatnbetrefndeningoudnnocgn
denomvaninvannzijnnwetievernisngijnaanneniinvoorscgrifniebonden:
- Fictevencodifcatenvannlenroinpausole.nKannbestaannuitnstelselmatinieordendenrecgtsreielsnzoalsnden
natuurrecgtelijkencodifcatesnofnuitneennverzamelininvannpraktjkievallen,nzoalsnvannjustniaansen
diiestennngeefndenrecgternminderngounvatnbijndentoepassininvanndenwetnopneennconcreetnievalndann
denrecgterninngetnkoninkrijkndernNederlanden.
o DeninvloednvannTrypgêmenzalnzicgnopndezentweenartkelennberoepnennzalndenrecgternuitndezen2n
artkelenneennstelselnvannonderscgeidiniennennbeirippennmoetennontwikkelenndatntennsloten
opndatnvannonzenwetievininzalnlijken.n
- .n
nuiteindelijknisngetngetniezainvanndenovergeidnennnietndenkwaliteitnvanndeningoud,ndiendentekstntotncodifcaten
vergef.n

Functenvanncodifcatenis:
- rechtszekerheid,nnullanpoenansinenprevianleienpoenali,nartn1nSr.n
- Economische,ngetnirensoverscgrijdendengandels-nennbetalinisverkeer.n
- Poliaeke,nburierlijknrecgtnisneennbelanirijknmiddelnoneennontwakendennatonaleneengeidntensmedennenn
tenvestien.n Zijnkomtndannookndikwijlsninnpoliteknbewoienntjdenntotnstand.n

Voortaannsteuntndenbeslissininvannelknievalndatnzicgnvoordoetnverplicgtnopneenntekstnuitndencodifcate,ndoorn
uitleiiinindientnzijninneennwetsartkelntenwordenninieleid.nOnderniezainvanndenovergeidnisndencodifcaten
onuitputendnverklaard,nditnkomtndoordatndenuitleiierninnbeiinselnvrijnisninnzijnninterpretatenvanndentekstnenn
dergalvendenzinnvanndenwetekstnbepaalt.n

EnielandnvsnNLnenndenrecgternvannTrypgêmennEnielsenrecgternsteltnzelfstandiingetnrecgtnvast,ncommonnlaw,n
wordtndoorngemnverwoordnennvannzijnnautoriteitnverzien.nDenNLnrecgternennvannTrypgêmenzalnzijnnuitsprakenn
steedsnpresenterennalsntoepassinienn(uitleiiinien)nvanndenwetekst.n(recgternisnieennformelenrecgtsbron).n

Elkencodifcatenzalneennexclusiviteitsclausulenbevaten,nwaarmeendenwetievernaanieefndatnuitsluitendndenmetn
iezainbekledenwetekstnalsnbronnvannrecgtnmaindienennnwetekstnisnexclusief,nonuitputelijknennvolledii.n
Die rieichtier.
- Grcmmcaccle interpretcaennbetekenisnvanndenwoordenninngetndaielijksnspraakiebruik.n
- Wetshistorische interpretcae nwatndenwetieverndestjdsnmetndenbetrefendentekstngeefnbedoeld.n
- Rechtshistorische uitlegnndienzoektnnaarndengerkomstnvanneennbepaaldenreielnennteruinkanniaanntotn
bijvoorbeeldngetnromeinsenrecgt.n
- Systemcasche of stelselmcage uitlegnnofnenngoeneennreielnpastninngetnstelselnvanndenwet,ngoenzijnzicgn
vergoudtntotnanderenreiels,ngoentenbeoordelennfeitennnngetnstelselnkunnennwordenniniepastnennalsneenn
recgtsfiuurnkunnennwordennieconstrueerd.n
- Anclogiennreielndienkracgtensngaarnbewoordiniennenngaarnbedoelininnietnopngetntenbeslissennievaln
vanntoepassininis,ntocgnwordtntoeiepastnomdatngetnnietniereieldenievalnlijktnopngetnwelndoorndenreieln
begeerstenieval.n
- Teleologische interpretcaenngetndoelnvanneennreielinininngetnooingoudtnenndenuitleiiininaanndatndoeln
onderiescgiktnmaakt.n

Moetnzelfnkiezennwelkengijntoepast.nDoornverwarrininbijninterpretatentenvoorkomen,nisngetnvanngetnirootsten
belanindatneenninstantentenscgeppenndiendeneniieniezaigebbendenuitleiiernvanndenwatnis,ntennbegoevenvannaln
dieienennvoornwiendenwetnieldt.nDenovergeidnroeptndezeninstantesninngetnlevennninnNLnde rechter.nArtn11,n13n
ABnennartn25,n26nRv.nAmbtsgalvendenrecgtsirondennaanvullennwelkennietndoorndenpartjennmocgtennzijnn
aanievoerd,ndezenverplicgtninvloeitnvoortnuitngetnadaiiumniusncuriannovit,ndenrecgternkentngetnrecgt.
Hetnisnaanndenrecgternomninnzonduidelijknmoielijkenbewoordinien,ndenbeoordelininvanngetnievalndatnvoorngemn
liitnuitndenwetekstnafntenleiden,nuitndenduidelijkenennonduidelijke,nuitndendubbelzinniienennondubbelzinniie,nuitn
denvollediienennonvollediienpassaies.nDenrecgternmainnietnlouternwillekeurndenbetekenisnvanndenwetelijken
woordennveranderen.nElkenvanndenianibarenbetekenisnafwijkendenlezinindientngijnmetnredenenntenomkleden.nDen
recgterngeefndenprincipiëlenvrijgeidnomneennbetekeniswijziiinintenmaken,nmaarndenveriaandeninterpretaten

,vrijgeidngeefngijnslecgtsnopngetniebiednvannprivaatrecgt.n(inngetnstrafrecgtnisndezenbevoeidgeidnveelnmeernaann
bandennieleid.nDaarngebbenndenwoordenndenbetekenisndiendensamenlevininernnormaliternaanntoekent.)

Denstempelnvannvollediigeidndatndencontnentalenwetievernopndencodifcatendrukt,nmaaktndenwetekstnmeern
bijzonderndanneennwillekeuriienanderentekst.nHijnisnnunieconsacreerdntotnwetekst,ndenfonsnomnisniuris,nbronnvann
allenrecgt.nDatnverplicgtndenrecgternzijnnbeslissininsteedsntenentennopndenbewoordininvanndenwet.nDenrecgtern
geefnieennbevoeidgeidneennwetekstntenwijziien,ngijnleitndentekstnuit.nDenrecgternisndusnieennformelen
recgtsbron.

DenrecgterninnEnielandntreedtnalsnkleinenwetievernop.nIsndentekstnvanneennwetnontoereikendnennzeitngijnnietsnofn
nietnvoldoendenoverngetnieval,nscguifngijndezenwetnterzijdenennvervaltngijnteruinopngetnrecgtersrecgtnvannden
commonnlaw.nHierinnisngijnnietniebondennaanneniienwetekstnmaarniaatngijnminnofnmeernzelfstandiintenwerk.n
Recgtseengeidnndoorndenstarndecisis-reiel,ndezenreielnverplicgtndenrecgternzicgntengoudennaannzijnneerderen
uitsprakenn(precedent).nHetngooistenrecgterscolleientoetstndenuitsprakennvanndenlaierenrecgtersnaanndezenreiel.
MaarndenEnielsenrecgterngeefndenbevoeidgeidnomneennzelfstandiie,nnieuwenreielnuitntenvaardiien,nindiennnaarn
zijnnoordeelnieennprecedentnvoorgandennis.nDezenbevoeidgeidngeefndenNLnrecgternniet.nHijnkannslecgtsnnieuwn
recgtnierakenndoornvanndezelfdentekstneennandereninterpretatentenieven.nHRnieefnlaatstenuitleiiini.nDentekstn
derncodifcatenkanndoornlaterenwijziiiniennaliegeelnofniedeeltelijknwordenngerzien.n(iedeeltelijke,ntecgniscgenop
aliegelenwijziiini)

Nadeelnvanndeninterpretatemoielijkgedennndenrecgterndenwetekstnkannuitleiiennnaarndenpoliteken
overtuiiininvannzijnntjd.nHetnliitnnietninndenmacgtnvanndenwetievernomndoorndenformulerininvanndentekstn
eventuelenkwalijkenuitleiiiniennvanndenrecgterninndentoekomstnonmoielijkntenmaken.n
Voordeelnvanndenonbeperktgeidnvannuitleiiininndenbetekenisnnietnverstartnmaarnsteedsnaanndentjdnennaannden
omstandiigedennwordtnaaniepast.n

Codificatie ien natuurrieicht.
Kantnmeentndatndenmensgeidndoorngaarneiiennluigeidntotnonmondiigeidnzijnnvervallennennzicgnlatennleidenndoorn
allerleinautoriteitennzonderneerstnbijnzicgzelfntenradenteniaan.nStrijdkreetnvannkantnaanndenverlicgtninndurfnjen
verstandnteniebruiken.n

JefersonnndeclaratonnofnIndependencenneenngeerserndiendezenrecgtennmetnvoetenntreedtndoornzijnnvolknkan
wordennafiezet.nNeriensnwasninneennwetnofnwetboekngetnrecgtnopndennpursuitnofngappinessnneerieleidnennnoin
minderngetnrecgtndenplicgtneennreierininopzijntenzeten,ndenmensenrecgtennscgendt.nMeerienoemdenrecgtenn
zijnnvanzelfsprekendnenndergalvengoevennzennietndoorneennbijzonerenwetievernofnrecgterlijkncolleientenwordenn
bekracgtid,nomdatnzijnooknzonderndienbekracgtiininvannkracgtnzoudennzijn.nJefersonnbaseerdenzijnndeclaratoirn
opngetnnatuurrecgt.n

Ius icivilie ien ius naturalie.
SindsndentjdennvannGriekennennRomeinennbestondndenovertuiiinindatnnaastnennbovenngetndoorndenmensenn
iesteldenrecgtneennanderenrecgtsordenbestondnngetnnatuurrecgt.n

Aristotelesnomscgrijfndenvergoudinintussenngetndoornmensennzelfniesteldenrecgtnennnatuurlijkenrecgtnalsnvolit:
- Geldendenrecgtnnberustneenniedeeltenopngetnnatuurrecgtnennopneenniedeeltenopnweten.n
- Natuurrecgt:nrecgtndatnoveralndezelfdenrecgtskaracgtngeefnennonafankelijknisnvannopinies.n

Nietnalngetnrecgtnisnpositefnofnstelliinrecgt.nGrootnaantalnrecgtsreielsnwarennnatuurlijk,nzonvanzelfsprekend,ndatn
zijnieennbijzonderenbekracgtiinindoorneennwetnofneennrecgterlijkenbeslissininnodiingebbennomnalsnieldendnrecgt
tenwordennerkend.nDerielijkenrecgtsreielsnontlenenngunnrecgtskracgtnaanngunnintrinsiekenratonaliteit.n

Gciusi
- Allenvolkerenniebruikenndeelsngunneiiennrecgt,ndeelsngetnrecgtndatnallenmensenniemeennis.nWatniedern
volknzelfnvoornzicgzelfnalsnrecgtngeefnvastiesteld,ndatnisngetnburgerrechtn(iusncivile).nRecgtndatntypiscgn
voorneennstaatnis.n
- Natuurlijkenredenntussennallenmensennvoorscgrijf,ndatnwordtnbijnallenvolkerenntenallenntjdeninnacgtn
ienomennennwordnhet recht der volkerenin(iusnientum).nOmdatnallenvolkerenndatnrecgtniebruiken.n

, Iusncivilenningeemenoriine.n
Iusnientumnnuniverselenieldini.n

RomeinennennGriekennzijnnnimmernvannmenininieweestndatngetnrecgtndatninneennbepaaldenstaatnvannkracgtnisn
altjdnwordtnbeperktndoorndenirenzennvanndienstaat,ndatnieldtnslecgtsnvoorneennaantalnrecgtsreiels.n

Positvismie ien natuurrieicht.
Thomcs Hobbes en epicurusnomneenntoestandnvannanarcgientenbeëindiien,nzounmennzicgnvrijwilliingebbenn
onderworpennaanneennbijnonderlininioedvindenniekozenniezainennzijnnvoorscgrif.nHetnepicureiscgen
recgtsbeiripnisnformeelnvannaard:nrecgtnisnwatndeninneennbepaaldensamenlevinintotnwetievininbevoeiden
overgeidsinstantenvoorscgrijvennennafdwinien.nRecgtnnaarngerkomst.nRecgtnisngetnvannovergeidsweieniestelden
iedraisvoorscgrif,ndanndoorndezelfdenovergeidnvanneennsanctenisnvoorzien.nRecgtnisnnietnietsndatnopnzicgzelfn
staat,nmaarneennsoortnafspraakndienmenninngetnnmaatscgappelijknverkeernoveralnennsteedsnweernopnieuwnmaaktn
omntenvoorkomenndatnmennbenadeeltnofnzicgnlaatnbenadelennnposiavisasche rechtsbegripi

Mcrcus tullius ciceronnonderngetnbeiripnrecgtnkannnietnalleennwordennverstaannwatneenntoevalliien
overgeidsinstantenvoorscgrijf.nRecgtndientnookningoudelijkntenwordennbeoordeeldnopnzijnn
recgtvaardiigeidsiegalte.nRecgtnisndennatuurlijkenredenzelf.nHetnrecgtnisndusnvoliensnciceronnietnietsndatneerstn
ieldtnwanneerngetndoorneennovergeidnalsnzodaniinisnvooriescgreven,nnietnietsndatndoormensennwordtniemaakt,n
maarnwatninndennatuurlijknieievenndatnmenninnzicgzelfnkannvinden.nnerkenning vcn het nctuurrechti Materieeln
recgtsbeirip:ngetnrecgtnisnwatningoudelijknconformnisnaanndenmenselijkenrede.n

Ius gientum ien ius naturalie.
GrootnromeinsenjuristnPapinianusnennUlpianusnnieneiidnwarenngetnuitndenrecgtsflosofena omstienbeiripn
natuurrecgt,niusnnaturale,ntenvereenzelviiennmetngetninndenrecgtsprakrijknbekendencomplexnvannrecgtsreielsndatn
nietntypiscgnnatonaal-romeins,nmaarnsupranatonaalnwas,niusnientum.nHierdoornkreeindeniusnnaturaleneennsterkn
morelenladininenndeniusnientumnpuurnfeitelijk.n

Ulpianusnnslavernij:niusnientumnrecgt,ndaarnimmersnnaarniusnnaturalenallenmensennvrijnwordennieborennenn
vrijlatninonbekendnwaren,ndaarndenslavernijnonbekendnwas:nmaarnnadatndenslavernijnzijnnintredeninngetniusn
ientumngeefniedaan,nisngetnvoorrecgtnvanndenvrijlatninievolid.nMoreleninzicgtennzeidenndatnslavernijninnstrijdn
wasnmetngetnnatuurrecgt.n Zonkonngetniusnientumnnietnonderngetnnatuurrecgtnwordennbeirepen.n

Feitelijkncriterium:ngetnrecgtndatniedereennganteert.n
Hetnmorelencriterium:ngetnrecgtndatndenredeniebiedt.n

Hiet natuurrieicht in die middielieieuwien.
DeniusncivilenenniusnientumnverloornbetekenisnnandencodifcatenvannkeizernJusanicnusnngetniegelenromeinsen
recgt,niusncivilenenniusnientum,nwasniecodifceerd.nHierdoornioldnalleennnoingetniusncivile,nalngetnrecgtnwasn
neerieleidninneennwetboeknmetnexclusievenwerkini,ndaardoornisnalngetnrecgtninntecgniscgenzinniusncivilen
iewordennnCorpusnIurisnCivilis.n

Hetncanoniekenrecgtngecgtenaanngetnnatuurrecgt,ngetnprimaatnvannredenbovenndeniewoonte,nzelfsnbovenngetn
positevenrecgt.nngiërarcgienvannrecgtsbronnen,nwaarinngetnprimaatnwordtntoeiekendnaanndeniusnnaturale.nDitn
recgtnwerdnnamelijknopievatnalsneenntenallenntjdenieldendenrecgtndatnGodnaanndenmensgeidngeefniesteld.n
Onlosmakelijknverbondenndatngetnoveriienrecgtnaanndennormennvanndeniusnnaturalenkannennmoetnwordenn
ietoetst.n

Hugo die groot ien hiet natuurrieicht.
Tgomasnvannaquinonnirootstentgeolooinuitndeniescgiedenisnvanndenrooms-katgoliekenkerk,nontleendendaaraann
getnrecgtnvanndenonderdanennomninnopstandntenkomennteienneennkonini,ndiengunnirondrecgtennscgendtnenngem
zelfsnafntenzeten.n

Huiondeniroot:
- zelfsnwanneernernieenniodnzounbestaan,ntocgnnoinnatuurrecgtnzounbestaan.nStellininwaardoornden
zelfstandiigeidnvanngetnnatuurrecgtntennopzicgtenvanndenwilnvanniodnmetnzoveelnwoordennwerdnerkend.