Overzicht criminologische theorieën
Theorie: Verklarings- Object, explanans, Samenvatting Kritiek Beleidsimplicaties
niveau explanandum
Klassieke theorie Micro O: ieder mens, Mensen hebben een vrije wil Het menselijke beslissingsproces Speciale preventie, het gaat om
uitgezonderd van kinderen en kiest ervoor om de wet te werkt anders. Mensen verschillen deterrence, straf moet snel, zeker
en geesteszieken; gehoorzamen of te overtreden in hun eigenschappen en en zwaar zijn. Straf moet voor
E: rationele kosten- door een rationele afweging te capaciteiten, straf kan dus niet iedereen gelijk zijn.
batenafweging; maken tussen de kosten en de gelijk zijn voor iedereen.
E: wetsovertredingen bate van dit gedrag.
Routine activiteiten theorie Macro O: ieder mens; Delicten vinden plaats wanneer Ervoor zorgen dat de dader meer
(RAT) E: samenkomst van dader, een gemotiveerde dader, een moeite moet doen om een bepaald
doelwit en afwezig passend doelwit en een delict te plegen waardoor de
toezicht door routine afwezigheid van capabel kosten niet meer opwegen tegen
activiteiten; toezicht samenkomen in tijd en de baten.
E: wetsovertredingen plaats. Ieder mens wordt Criminaliteitsaanpak kan door
gezien als potentiele dader. Of middel van natuurlijke strategie,
dit samenkomen gebeurt hangt waarbij mensen zo worden
af van de routineactiviteiten gestuurd dat ze geen kwaad
van slachtofers en daders. Het kunnen doen, door georganiseerde
target moet voldoen aan de strategie door bijvoorbeeld
VIVA-criteria. beveiligers in te zeten en door de
mechanische strategie, het inzeten
van technologie om toezicht te
houden.
Rationele keuzetheorie Micro O: ieder mens; Daders kiezen op basis van een De theorie is eigenlijk te breed, Je zou per delict moeten kijken
(RKT) E: rationele kosten-baten rationele kosten-baten analsse het zou elk gedrag kunnen welke elementen belangrijk zijn
afweging met betrekking voor crimineel gedrag omdat verklaren. Daders zijn ook niet binnen de keuze die wordt
tot crimineel gedrag; het hen voordeel oplevert. Het altijd zo rationeel, bij bounded gemaakt en daarop inspelen.
E: crimineel gedrag. doelwit moet wel voldoen aan rationalits is het zo dat je bijna Harder strafen zodat criminaliteit
de VIVA-criteria nooit alle kosten en baten kan niets meer oplevert zou een
overzien en dus niet alle kennis oplossing zijn maar dit blijkt niet te
hebt die je nodig zou hebben werken. De focus ligt bij situational
1
, voor je afweging. Ook is het vaak crime prevention, het moeilijker
zo dat mensen tevreden zijn maken van crimineel gedrag of het
wanneer de uitkomst voor ervoor zorgen dat het gedrag
henzelf satisfsing is, niet pers minder oplevert.
wanneer deze optimaal is.
Crime patern theory Micro/macro O: daders; Criminaliteit vindt plaats Het analsseren van hoe gebieden
E: doorkruisen van activits wanneer de activits space van worden gebruikt kan helpen bij het
space van een slachtofer/doelwit de voorspellen van waar criminaliteit
slachtofer/doelwit met de activits space van een dader zal plaatsvinden en waarom er in
activits space van dader; doorkruist. De activits space is het ene gebied meer criminaliteit
E: criminaliteit. de omgeving waarin een plaatsvindt dan in het andere
persoon zich ophoudt en deze gebied, waarop beleid kan worden
wordt bepaald door de routine gebaseerd.
activiteiten van een persoon.
De awareness space is de
omgeving waarvan men zich
bewust is.
Evolutionary Micro O: mannen; Een piek van testosteron
Neuroandrogenic theory E: piek van het hormoorn tijdens de zwangerschap is een
(ENA-theory) testosteron vlak voor de voorspeller van crimineel
geboorte en tijdens de gedrag. Deze piek leidt tot drie
puberteit; hersenafwijkingen, de
E: agressief en crimineel hersenactiviteit focust zich in
gedrag. de rechter hemisfeer wat leidt
tot een verlaagde empathie.
Ook ontstaat er een mate van
suboptimale arousal wat leidt
tot een gevoeligheid van
verveling en ongevoeligheid
voor straf. Ook leidt het tot
gevoeligheid voor toevallen
wat emotionele instabiliteit
veroorzaakt. Dit zijn drie
gedragskenmerken die de kans
op het vertonen van crimineel
2
, gedrag verhogen.
Frenologie Micro O: ieder mens; Menselijk handelen wordt Dit is erg achterhaald, er was
E: hersenafwijkingen; bepaald door de hersenen, toen deze theorie opkwam veel
E: gedrag, waaronder bepaalde gebieden van de kritiek vanuit de religie op dit
crimineel gedrag. hersenen beïnvloeden denken.
bepaalde vormen van gedrag.
Door het voelen aan de schedel
kan er worden achterhaald of
iemand een hersenafwijking
heeft.
Lombroso’s criminal man Micro O: geboren criminelen; Sommige mensen zijn Het idee van stigmata is Minimale beleidsinterventies, de
E: achterstand in evolutie; achtergebleven in de evolutie achterhaald, maar het natuur doet zijn werk wel. Er is ook
E: criminaliteit. en plegen criminaliteit, dit zijn onderscheiden van verschillende een andere stroming die stelt dat
atavisten. Lombroso tspen criminelen is daarentegen er wel aandacht moet zijn voor
onderscheidde de geboren wel vooruitstrevend. rehabilitatie.
criminelen, de gestoorden, de
gelegenheidscriminelen en de
daders van crime passionel.
Deze geboren criminelen
kunnen worden herkend door
stigmata.
Somatotypen Micro O: ieder mens; Mensen met een bepaald tspe Deze indeling is niet makkelijk te
E: lichaamstspe; lichaamsbouw hebben het maken. En deze theorie is ook
E: plegen van criminaliteit. meeste risico op het plegen van niet bewezen.
crimineel gedrag. Sheldon
onderscheidde drie soorten
somatotspen: endomorf,
mesomorf en ectomorf. De
endomorf zijn de wat dikkere
personen die zich weinig met
criminaliteit bezighouden en
hoogstens met
gelegenheidscriminaliteit.
Mesomorf zijn de mensen met
weinig vet en veel spieren, dit
3
Theorie: Verklarings- Object, explanans, Samenvatting Kritiek Beleidsimplicaties
niveau explanandum
Klassieke theorie Micro O: ieder mens, Mensen hebben een vrije wil Het menselijke beslissingsproces Speciale preventie, het gaat om
uitgezonderd van kinderen en kiest ervoor om de wet te werkt anders. Mensen verschillen deterrence, straf moet snel, zeker
en geesteszieken; gehoorzamen of te overtreden in hun eigenschappen en en zwaar zijn. Straf moet voor
E: rationele kosten- door een rationele afweging te capaciteiten, straf kan dus niet iedereen gelijk zijn.
batenafweging; maken tussen de kosten en de gelijk zijn voor iedereen.
E: wetsovertredingen bate van dit gedrag.
Routine activiteiten theorie Macro O: ieder mens; Delicten vinden plaats wanneer Ervoor zorgen dat de dader meer
(RAT) E: samenkomst van dader, een gemotiveerde dader, een moeite moet doen om een bepaald
doelwit en afwezig passend doelwit en een delict te plegen waardoor de
toezicht door routine afwezigheid van capabel kosten niet meer opwegen tegen
activiteiten; toezicht samenkomen in tijd en de baten.
E: wetsovertredingen plaats. Ieder mens wordt Criminaliteitsaanpak kan door
gezien als potentiele dader. Of middel van natuurlijke strategie,
dit samenkomen gebeurt hangt waarbij mensen zo worden
af van de routineactiviteiten gestuurd dat ze geen kwaad
van slachtofers en daders. Het kunnen doen, door georganiseerde
target moet voldoen aan de strategie door bijvoorbeeld
VIVA-criteria. beveiligers in te zeten en door de
mechanische strategie, het inzeten
van technologie om toezicht te
houden.
Rationele keuzetheorie Micro O: ieder mens; Daders kiezen op basis van een De theorie is eigenlijk te breed, Je zou per delict moeten kijken
(RKT) E: rationele kosten-baten rationele kosten-baten analsse het zou elk gedrag kunnen welke elementen belangrijk zijn
afweging met betrekking voor crimineel gedrag omdat verklaren. Daders zijn ook niet binnen de keuze die wordt
tot crimineel gedrag; het hen voordeel oplevert. Het altijd zo rationeel, bij bounded gemaakt en daarop inspelen.
E: crimineel gedrag. doelwit moet wel voldoen aan rationalits is het zo dat je bijna Harder strafen zodat criminaliteit
de VIVA-criteria nooit alle kosten en baten kan niets meer oplevert zou een
overzien en dus niet alle kennis oplossing zijn maar dit blijkt niet te
hebt die je nodig zou hebben werken. De focus ligt bij situational
1
, voor je afweging. Ook is het vaak crime prevention, het moeilijker
zo dat mensen tevreden zijn maken van crimineel gedrag of het
wanneer de uitkomst voor ervoor zorgen dat het gedrag
henzelf satisfsing is, niet pers minder oplevert.
wanneer deze optimaal is.
Crime patern theory Micro/macro O: daders; Criminaliteit vindt plaats Het analsseren van hoe gebieden
E: doorkruisen van activits wanneer de activits space van worden gebruikt kan helpen bij het
space van een slachtofer/doelwit de voorspellen van waar criminaliteit
slachtofer/doelwit met de activits space van een dader zal plaatsvinden en waarom er in
activits space van dader; doorkruist. De activits space is het ene gebied meer criminaliteit
E: criminaliteit. de omgeving waarin een plaatsvindt dan in het andere
persoon zich ophoudt en deze gebied, waarop beleid kan worden
wordt bepaald door de routine gebaseerd.
activiteiten van een persoon.
De awareness space is de
omgeving waarvan men zich
bewust is.
Evolutionary Micro O: mannen; Een piek van testosteron
Neuroandrogenic theory E: piek van het hormoorn tijdens de zwangerschap is een
(ENA-theory) testosteron vlak voor de voorspeller van crimineel
geboorte en tijdens de gedrag. Deze piek leidt tot drie
puberteit; hersenafwijkingen, de
E: agressief en crimineel hersenactiviteit focust zich in
gedrag. de rechter hemisfeer wat leidt
tot een verlaagde empathie.
Ook ontstaat er een mate van
suboptimale arousal wat leidt
tot een gevoeligheid van
verveling en ongevoeligheid
voor straf. Ook leidt het tot
gevoeligheid voor toevallen
wat emotionele instabiliteit
veroorzaakt. Dit zijn drie
gedragskenmerken die de kans
op het vertonen van crimineel
2
, gedrag verhogen.
Frenologie Micro O: ieder mens; Menselijk handelen wordt Dit is erg achterhaald, er was
E: hersenafwijkingen; bepaald door de hersenen, toen deze theorie opkwam veel
E: gedrag, waaronder bepaalde gebieden van de kritiek vanuit de religie op dit
crimineel gedrag. hersenen beïnvloeden denken.
bepaalde vormen van gedrag.
Door het voelen aan de schedel
kan er worden achterhaald of
iemand een hersenafwijking
heeft.
Lombroso’s criminal man Micro O: geboren criminelen; Sommige mensen zijn Het idee van stigmata is Minimale beleidsinterventies, de
E: achterstand in evolutie; achtergebleven in de evolutie achterhaald, maar het natuur doet zijn werk wel. Er is ook
E: criminaliteit. en plegen criminaliteit, dit zijn onderscheiden van verschillende een andere stroming die stelt dat
atavisten. Lombroso tspen criminelen is daarentegen er wel aandacht moet zijn voor
onderscheidde de geboren wel vooruitstrevend. rehabilitatie.
criminelen, de gestoorden, de
gelegenheidscriminelen en de
daders van crime passionel.
Deze geboren criminelen
kunnen worden herkend door
stigmata.
Somatotypen Micro O: ieder mens; Mensen met een bepaald tspe Deze indeling is niet makkelijk te
E: lichaamstspe; lichaamsbouw hebben het maken. En deze theorie is ook
E: plegen van criminaliteit. meeste risico op het plegen van niet bewezen.
crimineel gedrag. Sheldon
onderscheidde drie soorten
somatotspen: endomorf,
mesomorf en ectomorf. De
endomorf zijn de wat dikkere
personen die zich weinig met
criminaliteit bezighouden en
hoogstens met
gelegenheidscriminaliteit.
Mesomorf zijn de mensen met
weinig vet en veel spieren, dit
3
