Samenvatting Goederenrecht
Hoofdstuk 1 . Inleiding.
Vermogen: het geheel van iemands op geld waardeerbare rechten en verplichtingen, oftewel het
geheel van zijn activa en passiva.
Vermogensrecht bestaat uit objectief en subjectief recht.
- Objectief recht: de regels met betrekking tot de subjectieve rechten en plichten die onderdeel van
een vermogen kunnen vormen.
- Subjectief recht: een aan een bepaalde persoon toekomend recht dat deel uitmaakt van zijn
vermogen, bijv. een eigendomsrecht of een vorderingsrecht. Subjectieve rechten kunnen worden
onderscheiden in rechten met betrekking tot goederen en rechten met betrekking tot personen.
Goederenrecht: heeft betrekking op de rechtsverhouding tussen een persoon en een goed. Het gaat
hier om absolute rechten; rechten op goederen die in beginsel tegenover iedereen kunnen worden
ingeroepen (heet ook wel goederenrechtelijk recht). Absolute rechten worden gekenmerkt door
derdenwerking. Goederenrecht bevat in overgrote mate dwingend recht.
Verbintenissenrecht: heeft betrekking op de rechtsverhouding tussen personen.
Verbintenis: de rechtsverhouding tussen 2 personen krachtens welke de 1 een subjectief recht heeft
jegens de ander en de andere een verplichting heeft jegens de eerste.
Relatieve rechten; kunnen slechts ingeroepen worden tegenover een bepaalde persoon, namelijk
degene met wie men in een verbintenisrechtelijke verhouding staat. Verbintenissenrecht bevat
hoofdzakelijk regelend recht.
Goederenrecht en verbintenissenrecht zijn als onderdelen van het vermogensrecht, onlosmakelijk
met elkaar verbonden.
Het zwaartepunt van de regeling van het vermogensrecht bevindt zich in de boeken 3, 5 en 6.
Gedeelten van het vermogensrecht zijn ook te vinden in de Auteurswet. Het vermogensrecht heeft
een gelaagde structuur en valt uiteen in een algemeen en een bijzonder gedeelte. Het BW bevat ook
een aantal schakelbepalingen.
Hoofdstuk 2. Absolute rechten op goederen.
Eigendom: het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben. BW boek 5.
Kenmerken van eigenaarschap:
1. De eigenaar komt het vrije genot van zijn zaak toe. Art. 5:1 lid 2 bepaalt dat het de eigenaar
vrijstaat met uitsluiting van een ieder van de zaak gebruik te maken. De eigenaar kan ook anderen
het genot van de zaak toestaan.
2. De eigenaar komt de bevoegdheid toe om over zijn zaak te beschikken. De eigenaar is met
uitsluiting van anderen gerechtigd om over de zaak te beschikken. De eigenaar kan het
beschikkingsrecht ook door een ander laten uitoefenen.
Hebben ook anderen tegenover de eigenaar recht op gebruik van de zaak, dan beperkt dit het vrije
gebruik door de eigenaar.
Beperkingen aan het recht van de eigenaar.
1. Het gebruik van eigenaar van de zaak mag niet strijden met rechten van anderen; bijv.
gebruiksrechten die door de eigenaar aan anderen zijn gegeven.
1
, 2. Beperking van recht van eigenaar door de wet; tal van wettelijke regelingen die de eigenaar
beperken in zijn genots- en beschikkingsrecht.
3. Beperking door ongeschreven recht: maatschappelijke aanvaardbaarheid.
4. Misbruik van eigendomsrecht: wanneer eigendomsbevoegdheid op een dusdanige manier wordt
uitgeoefend dat er onevenredig grote schade ontstaat bij een ander. Art. 3:13 BW. Een bevoegdheid
kan worden misbruikt door haar uit te oefenen:
a. met geen ander doel dan een ander te schaden.
b. met een ander doel dan waarvoor zij is verleend. Kan zich niet voordoen bij eigendom omdat dit
geen doelgebonden recht is.
c. wanneer men, in aanmerking nemende de onevenredigheid tussen het belang bij de uitoefening en
het belang dat daardoor wordt geschaad, naar redelijkheid niet tot die uitoefening had kunnen
komen.
5. Hinder. Anderen die een eigenaar verhinderen om eigendomsrecht onbelemmerd uit te oefenen.
Er bestaat een grens tussen wat men van zijn buren moet tolereren en wat onder onrechtmatige
hinder valt; tegen het laatste kunnen stappen ondernomen worden.
Misbruik van eigendomsrecht en hinder kennen dikwijls ook een verbintenisrechtelijk aspect:
verbintenissen uit onrechtmatige daad.
Kenmerken eigendom:
- absoluut recht
- droit de suite:
- droit de préférence / separatistenpositie in faillissement.
Het eigendomsrecht is een absoluut recht dat tegenover iedereen gehandhaafd kan worden. Ook
tegenover ieder die de zaak onrechtmatig onder zich verkregen heeft (revindicatie). Het
eigenaarsrecht volgt de zaak ook wanneer de zaak uit de macht van de eigenaar geraakt = droit de
suite, ook wel zaaksgevolg. Ook wanneer een zaak zich onder een failliet bevindt kan eigenaar zaak
opeisen (separatist) = droit de preference.
Het recht van de eigenaar is een absoluut subjectief vermogensrecht op een zaak.
- subjectief; dit in tegenstelling tot het positieve recht dat het op een bepaald moment in een
bepaald gebied geldende (objectieve) recht omvat. Objectief recht geeft eigenaar de bevoegdheid
over een zaak te beschikken. Krachtens objectief recht ontleent schuldeiser subjectief recht aan een
verbintenis; recht op nakoming van prestatie.
- vermogensrecht; op geld waardeerbaar recht of recht dat in de economische sfeer ligt, art. 3:6BW.
Kenmerken van vermogensrechten:
1. overdraagbaarheid.
2. het strekt ertoe de rechthebbende stoffelijk voordeel te verschaffen.
3. het is verkregen in ruil voor verstrekt of in het vooruitzicht gesteld stoffelijk voordeel.
- absoluut recht: het recht van de eigenaar en het recht van de schuldeiser uit een verbintenis zijn
beide subjectieve rechten en bovendien vermogensrechten. Er bestaat een groot verschil tussen
beide rechten. De schuldeiser uit een verbintenis kan zijn daaruit voortkomende vorderingsrecht
uitsluitend uitoefenen tegen een bepaalde persoon, zijn schuldenaar. Het recht van de schuldeiser
heet dan ook een persoonlijk of relatief recht. De eigenaar kan zijn recht niet slechts tegen 1 of meer
bepaalde personen uitoefenen, maar in beginsel tegen iedereen die op 1 of andere wijze met zijn
eigendomsrecht in aanraking komt. Om deze reden heet het recht van de eigenaar een onpersoonlijk
of absoluut recht. Dit blijkt uit het zaaksgevolg (droit de suite) en de separatistpositie.
2
Hoofdstuk 1 . Inleiding.
Vermogen: het geheel van iemands op geld waardeerbare rechten en verplichtingen, oftewel het
geheel van zijn activa en passiva.
Vermogensrecht bestaat uit objectief en subjectief recht.
- Objectief recht: de regels met betrekking tot de subjectieve rechten en plichten die onderdeel van
een vermogen kunnen vormen.
- Subjectief recht: een aan een bepaalde persoon toekomend recht dat deel uitmaakt van zijn
vermogen, bijv. een eigendomsrecht of een vorderingsrecht. Subjectieve rechten kunnen worden
onderscheiden in rechten met betrekking tot goederen en rechten met betrekking tot personen.
Goederenrecht: heeft betrekking op de rechtsverhouding tussen een persoon en een goed. Het gaat
hier om absolute rechten; rechten op goederen die in beginsel tegenover iedereen kunnen worden
ingeroepen (heet ook wel goederenrechtelijk recht). Absolute rechten worden gekenmerkt door
derdenwerking. Goederenrecht bevat in overgrote mate dwingend recht.
Verbintenissenrecht: heeft betrekking op de rechtsverhouding tussen personen.
Verbintenis: de rechtsverhouding tussen 2 personen krachtens welke de 1 een subjectief recht heeft
jegens de ander en de andere een verplichting heeft jegens de eerste.
Relatieve rechten; kunnen slechts ingeroepen worden tegenover een bepaalde persoon, namelijk
degene met wie men in een verbintenisrechtelijke verhouding staat. Verbintenissenrecht bevat
hoofdzakelijk regelend recht.
Goederenrecht en verbintenissenrecht zijn als onderdelen van het vermogensrecht, onlosmakelijk
met elkaar verbonden.
Het zwaartepunt van de regeling van het vermogensrecht bevindt zich in de boeken 3, 5 en 6.
Gedeelten van het vermogensrecht zijn ook te vinden in de Auteurswet. Het vermogensrecht heeft
een gelaagde structuur en valt uiteen in een algemeen en een bijzonder gedeelte. Het BW bevat ook
een aantal schakelbepalingen.
Hoofdstuk 2. Absolute rechten op goederen.
Eigendom: het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben. BW boek 5.
Kenmerken van eigenaarschap:
1. De eigenaar komt het vrije genot van zijn zaak toe. Art. 5:1 lid 2 bepaalt dat het de eigenaar
vrijstaat met uitsluiting van een ieder van de zaak gebruik te maken. De eigenaar kan ook anderen
het genot van de zaak toestaan.
2. De eigenaar komt de bevoegdheid toe om over zijn zaak te beschikken. De eigenaar is met
uitsluiting van anderen gerechtigd om over de zaak te beschikken. De eigenaar kan het
beschikkingsrecht ook door een ander laten uitoefenen.
Hebben ook anderen tegenover de eigenaar recht op gebruik van de zaak, dan beperkt dit het vrije
gebruik door de eigenaar.
Beperkingen aan het recht van de eigenaar.
1. Het gebruik van eigenaar van de zaak mag niet strijden met rechten van anderen; bijv.
gebruiksrechten die door de eigenaar aan anderen zijn gegeven.
1
, 2. Beperking van recht van eigenaar door de wet; tal van wettelijke regelingen die de eigenaar
beperken in zijn genots- en beschikkingsrecht.
3. Beperking door ongeschreven recht: maatschappelijke aanvaardbaarheid.
4. Misbruik van eigendomsrecht: wanneer eigendomsbevoegdheid op een dusdanige manier wordt
uitgeoefend dat er onevenredig grote schade ontstaat bij een ander. Art. 3:13 BW. Een bevoegdheid
kan worden misbruikt door haar uit te oefenen:
a. met geen ander doel dan een ander te schaden.
b. met een ander doel dan waarvoor zij is verleend. Kan zich niet voordoen bij eigendom omdat dit
geen doelgebonden recht is.
c. wanneer men, in aanmerking nemende de onevenredigheid tussen het belang bij de uitoefening en
het belang dat daardoor wordt geschaad, naar redelijkheid niet tot die uitoefening had kunnen
komen.
5. Hinder. Anderen die een eigenaar verhinderen om eigendomsrecht onbelemmerd uit te oefenen.
Er bestaat een grens tussen wat men van zijn buren moet tolereren en wat onder onrechtmatige
hinder valt; tegen het laatste kunnen stappen ondernomen worden.
Misbruik van eigendomsrecht en hinder kennen dikwijls ook een verbintenisrechtelijk aspect:
verbintenissen uit onrechtmatige daad.
Kenmerken eigendom:
- absoluut recht
- droit de suite:
- droit de préférence / separatistenpositie in faillissement.
Het eigendomsrecht is een absoluut recht dat tegenover iedereen gehandhaafd kan worden. Ook
tegenover ieder die de zaak onrechtmatig onder zich verkregen heeft (revindicatie). Het
eigenaarsrecht volgt de zaak ook wanneer de zaak uit de macht van de eigenaar geraakt = droit de
suite, ook wel zaaksgevolg. Ook wanneer een zaak zich onder een failliet bevindt kan eigenaar zaak
opeisen (separatist) = droit de preference.
Het recht van de eigenaar is een absoluut subjectief vermogensrecht op een zaak.
- subjectief; dit in tegenstelling tot het positieve recht dat het op een bepaald moment in een
bepaald gebied geldende (objectieve) recht omvat. Objectief recht geeft eigenaar de bevoegdheid
over een zaak te beschikken. Krachtens objectief recht ontleent schuldeiser subjectief recht aan een
verbintenis; recht op nakoming van prestatie.
- vermogensrecht; op geld waardeerbaar recht of recht dat in de economische sfeer ligt, art. 3:6BW.
Kenmerken van vermogensrechten:
1. overdraagbaarheid.
2. het strekt ertoe de rechthebbende stoffelijk voordeel te verschaffen.
3. het is verkregen in ruil voor verstrekt of in het vooruitzicht gesteld stoffelijk voordeel.
- absoluut recht: het recht van de eigenaar en het recht van de schuldeiser uit een verbintenis zijn
beide subjectieve rechten en bovendien vermogensrechten. Er bestaat een groot verschil tussen
beide rechten. De schuldeiser uit een verbintenis kan zijn daaruit voortkomende vorderingsrecht
uitsluitend uitoefenen tegen een bepaalde persoon, zijn schuldenaar. Het recht van de schuldeiser
heet dan ook een persoonlijk of relatief recht. De eigenaar kan zijn recht niet slechts tegen 1 of meer
bepaalde personen uitoefenen, maar in beginsel tegen iedereen die op 1 of andere wijze met zijn
eigendomsrecht in aanraking komt. Om deze reden heet het recht van de eigenaar een onpersoonlijk
of absoluut recht. Dit blijkt uit het zaaksgevolg (droit de suite) en de separatistpositie.
2
