Leerdoel 1: De student is zich bewust van de diverse gebieden waarop opvoeding buiten het
gezin zich afspeelt.
Pedagogiek: De toegepaste wetenschap die in kaart brengt hoe het proces verloopt dat zich
tussen kinderen en volwassenen (ouders en andere opvoeder) afspeelt en dat kinderen helpt
en stimuleert om zich te ontwikkelen tot volwassenen die verantwoordelijkheid kunnen
nemen voor zichzelf en voor anderen.
- Het gezin is de eerste en belangrijkste opvoedingsplaats (het primaire opvoedingsmilieu)
- Ook in sociale instituties wordt opgevoed (institutionalisering van pedagogiek)
- Verantwoording van handelen als professional binnen de geïnstitutioneerde pedagogiek
- Het belang van een pedagogische visie en het pedagogisch handelen: de pedagogische
kwaliteit
Er gebeurt iets tussen een opvoeder en een kind, wat gebeurd daar nou? Daar helpt een
pedagoog.
Pedagogiek is normatief
Doel: jezelf overbodig maken (zelfverantwoordelijke zelfbepaling creëren)
Sociale instituties: in een gestructureerde vorm wordt er opgevoed, waar professionals
handelen op basis van hun professionaliteit en kunnen dit verantwoorden op basis van hun
kennis.
Opvoeden is…
Diekstra: Iedere invloed die mensen, bedoeld of onbedoeld, uitoefenen op de ontwikkeling
van kinderen.
Malschaert en Traas: Bepaalde vorm van omgang tussen volwassenen en jeugdigen die
erop gericht is steun en richting te geven aan het proces van volwassenwording.
Langeveld: Volwassene oefent invloed uit op het kind met als doel mondigheid
bewerkstellingen.
Hans Jansen: Opvoeding is iedere invloed die mensen, die een opvoedingsrelatie met het
kind hebben en daarmee de intentie om het kind te begeleiden op weg naar volwassenheid,
bedoeld of onbedoeld uitoefenen op de ontwikkeling van het kind.
Er zijn verschillende varianten voor dit rijtje van opvoedstijlen. Zo onderscheidt Angenent in
Opvoeding en persoonlijkheidsontwikkeling vier basisbegrippen:
- Warmte, zou gekoppeld kunnen worden aan de autoritatieve opvoedstijl;
- Dominantie, zou gekoppeld kunnen worden aan de autoritaire opvoedstijl;
- Toegeeflijkheid, zou gekoppeld kunnen worden aan de permissieve of laissez-fairestijl;
- Koelheid, oftewel een afwezige of verwaarlozende opvoedstijl.
Veel betrokkenheid Weinig betrokkenheid
Veel controle Democratisch autoritatief Autoritair
Weinig controle Toegeeflijk, permissief Verwaarlozend
Leefwereld: Verzameling concrete situaties waarin iemand leeft (empirisch waarneembaar).
De context waarin het gebeurt, je kunt dit beschrijven, het is concreet.
Leefwerelden kunnen zijn: gezin, opvang, school, sportclub.
Belevingswereld: De manier waarop het kind die wereld(en) cognitief en emotioneel
tegemoet treedt en verwerkt.
Emoties worden ondersteund door kennis, wanneer iets wordt uitgelegd kan je anders in je
emoties komen. Hier heb je volwassenen voor nodig om van een leefwereld een
belevingswereld te kunnen maken. Zo krijgt het kind alle ruimte voor zijn eigen ontwikkeling.
Veranderingen in de leefwereld: verandering in één (sub)systeem heeft zijn weerslag op
andere systemen dynamische samenhang.
1