Samenvatting psychotherapeutische stromingen
H1 boek Psychotherapie Variaties op een thema: wat is echte psychotherapie?
Definitie en verwarring
Onder psychotherapie verstaan we een vorm van hulpverlening die, via het methodisch
toepassen van psychologische middelen door gekwalificeerde personen, beoogt mensen te
helpen hun gezondheid te verbeteren. Psychotherapie omvat dus persoonsgerichte
benaderingen, die moeten beantwoorden aan bepaalde eisen van kwaliteit en effectiviteit en
waarin de hulpvrager een actieve rol speelt. De therapeut moren een functionele relatie
ontwikkelen.
Elke vorm van psychotherapie heeft vier factoren gemeen:
- Relatie, intens en emotioneel geladen, vertrouwelijk en vertrouwenwekkend, en
waarin cliënten een zekere afhankelijkheid ontwikkelen, zodat zij openstaan voor
beïnvloeding.
- Raamwerk, een context of setting die herkenbaar is als therapeutisch, het vertrouwen
van de hulpverlener versterkt en een veilig kader biedt
- Rationale, een verklaring voor de klachten of problemen, een uitleg of theorie die
geloofwaardig past in het wereldbeeld of de levensvisie van de cliënt, en hoop geeft op
verandering.
- Ritueel, een procedure die uit deze verklaring voortvloeit en die een actieve deelname
van cliënt en therapeut vereist, maar ook de verwachting wekt dat deze activiteit tot
verbetering van de klachten of oplossing van de problemen zal leiden.
Omdat het aantal methoden onoverzichtelijk veel is, worden de verschillende vormen van
psychotherapie meestal ingedeeld in twee hoofdkenmerken:
- Clientsysteem (individueel, groep, relatie, gezinstherapie)
- Werkwijze ( cognitief, psychodynamisch enz) Specifieke methode of techniek (
drama, beweging en dans, creatieve expressie).
Historisch en sociaal-culturele achtergronden
Namen: Dr. Van Eeden (praktijk 1887), Freud (psychoanalyse)
Vroeger: vaak voor de hogere sociale lagen, want het is duur.
Psychotherapie is een kind van de tijd en een product van de cultuur.
Psychotherapie hoort tegenwoordig onder de gezondheidszorg.
In de werkwijze worden 3 grote stappen onderscheiden: diagnose, verklaring, behandeling.
Zie figuur 1-2 op blz. 14.
Kenmerken van psychotherapeutische methoden
De verschillende therapievormen kun je ook als volgt indelen:
- Therapeutisch doel: een klacht- of een persoonsgerichte benadering
- Therapeutische werkwijze: de geactiveerde veranderingsprocessen en de therapiestijl
(:meegaand of sturend)
- Therapeutische context: de therapeutische relatie (contact) en de formele
behandelorganisatie (contract).
Onderscheid volgens therapeutisch doel
Klachtgerichte benadering: klachten, symptomen of stroornissen verhelpen/genezen.
Persoonsgerichte benadering: cliënt een betere levenskwaliteit bereikt en leer problemen beter
aan te pakken.
, Let op: een klachtgerichte benadering hoeft nier perse een klachtgerichte interventie te
gebruiken (zelfde geld voor persoonsgerichte benadering).
Onderscheid therapeutische werkwijze
Geactiveerde veranderingsmechanismen: affectieve beleving (ervaren), cognitieve beheersing
(begrijpen), gedragsregulatie (oefenen).
Therapeutische stijl: Meegaand vs sturend.
Onderscheid therapeutische context
Het is niet zozeer de inhoud maar de context die de hulpverlening tot een vorm van
psychotherapie maakt.
De therapeutische relatie (contact): functioneel (doel) en emotioneel (vertrouwen, enz.)
De formele behandelorganisatie (contract): context, intensiteit, vergoeding, enz..
Zie figuur 1-7 blz. 27
Therapiekeuze: een weloverwogen beslissing
Psychotherapie kan gezien worden als een vorm van interactie waarbij verandering op
cognitief, affectief en gedragsmatig niveau kan optreden via de beïnvloeding door de
therapeut.
Therapeuten maken bij de diagnostiek gebruik van de DSM. Dit classificatiesysteem dient
niet alleen voor communicatiemiddel tussen hulpverleners maar ook als erkenning van de
aandoening.
Bij de indicatiestelling wordt besloten over de vragen of psychotherapie voor een bepaalde
cliënt aangewezen is en welke therapeutische methode de meeste kans op succes heeft. Bij de
indicatiestelling is niet zozeer de overeenkomst of het verschil tussen de opvattingen van
cliënt en de therapeut van belang, mar vooral de wederzijdse aanvaardbaarheid van de
opinies. Daarom pleiten sommige ervoor dat de keuze van een bepaalde therapievorm nauw
wordt overlegd met de cliënt.
Therapieontrouw wordt nogal eens geduid als weerstand of gebrek aan motivatie van de
cliënt, maar in plaats van een cliëntkenmerk te zijn, kunnen dergelijke problemen ook wijzen
op een gebrek aan motiverende kwaliteiten van de therapeut zelf.
Het is belangrijk dat de cliënt zo getrouw mogelijk wordt geïnformeerd, zodat hij op basis
daarvan toestemming kan geven voor een bepaalde therapeutische interventie (informed
consent).
De rechten en plichten van de cliënt zijn vastgesteld in de Wet Geneeskundige
Behandelingsovereenkomst (WGBO).
H1 boek Psychotherapie Variaties op een thema: wat is echte psychotherapie?
Definitie en verwarring
Onder psychotherapie verstaan we een vorm van hulpverlening die, via het methodisch
toepassen van psychologische middelen door gekwalificeerde personen, beoogt mensen te
helpen hun gezondheid te verbeteren. Psychotherapie omvat dus persoonsgerichte
benaderingen, die moeten beantwoorden aan bepaalde eisen van kwaliteit en effectiviteit en
waarin de hulpvrager een actieve rol speelt. De therapeut moren een functionele relatie
ontwikkelen.
Elke vorm van psychotherapie heeft vier factoren gemeen:
- Relatie, intens en emotioneel geladen, vertrouwelijk en vertrouwenwekkend, en
waarin cliënten een zekere afhankelijkheid ontwikkelen, zodat zij openstaan voor
beïnvloeding.
- Raamwerk, een context of setting die herkenbaar is als therapeutisch, het vertrouwen
van de hulpverlener versterkt en een veilig kader biedt
- Rationale, een verklaring voor de klachten of problemen, een uitleg of theorie die
geloofwaardig past in het wereldbeeld of de levensvisie van de cliënt, en hoop geeft op
verandering.
- Ritueel, een procedure die uit deze verklaring voortvloeit en die een actieve deelname
van cliënt en therapeut vereist, maar ook de verwachting wekt dat deze activiteit tot
verbetering van de klachten of oplossing van de problemen zal leiden.
Omdat het aantal methoden onoverzichtelijk veel is, worden de verschillende vormen van
psychotherapie meestal ingedeeld in twee hoofdkenmerken:
- Clientsysteem (individueel, groep, relatie, gezinstherapie)
- Werkwijze ( cognitief, psychodynamisch enz) Specifieke methode of techniek (
drama, beweging en dans, creatieve expressie).
Historisch en sociaal-culturele achtergronden
Namen: Dr. Van Eeden (praktijk 1887), Freud (psychoanalyse)
Vroeger: vaak voor de hogere sociale lagen, want het is duur.
Psychotherapie is een kind van de tijd en een product van de cultuur.
Psychotherapie hoort tegenwoordig onder de gezondheidszorg.
In de werkwijze worden 3 grote stappen onderscheiden: diagnose, verklaring, behandeling.
Zie figuur 1-2 op blz. 14.
Kenmerken van psychotherapeutische methoden
De verschillende therapievormen kun je ook als volgt indelen:
- Therapeutisch doel: een klacht- of een persoonsgerichte benadering
- Therapeutische werkwijze: de geactiveerde veranderingsprocessen en de therapiestijl
(:meegaand of sturend)
- Therapeutische context: de therapeutische relatie (contact) en de formele
behandelorganisatie (contract).
Onderscheid volgens therapeutisch doel
Klachtgerichte benadering: klachten, symptomen of stroornissen verhelpen/genezen.
Persoonsgerichte benadering: cliënt een betere levenskwaliteit bereikt en leer problemen beter
aan te pakken.
, Let op: een klachtgerichte benadering hoeft nier perse een klachtgerichte interventie te
gebruiken (zelfde geld voor persoonsgerichte benadering).
Onderscheid therapeutische werkwijze
Geactiveerde veranderingsmechanismen: affectieve beleving (ervaren), cognitieve beheersing
(begrijpen), gedragsregulatie (oefenen).
Therapeutische stijl: Meegaand vs sturend.
Onderscheid therapeutische context
Het is niet zozeer de inhoud maar de context die de hulpverlening tot een vorm van
psychotherapie maakt.
De therapeutische relatie (contact): functioneel (doel) en emotioneel (vertrouwen, enz.)
De formele behandelorganisatie (contract): context, intensiteit, vergoeding, enz..
Zie figuur 1-7 blz. 27
Therapiekeuze: een weloverwogen beslissing
Psychotherapie kan gezien worden als een vorm van interactie waarbij verandering op
cognitief, affectief en gedragsmatig niveau kan optreden via de beïnvloeding door de
therapeut.
Therapeuten maken bij de diagnostiek gebruik van de DSM. Dit classificatiesysteem dient
niet alleen voor communicatiemiddel tussen hulpverleners maar ook als erkenning van de
aandoening.
Bij de indicatiestelling wordt besloten over de vragen of psychotherapie voor een bepaalde
cliënt aangewezen is en welke therapeutische methode de meeste kans op succes heeft. Bij de
indicatiestelling is niet zozeer de overeenkomst of het verschil tussen de opvattingen van
cliënt en de therapeut van belang, mar vooral de wederzijdse aanvaardbaarheid van de
opinies. Daarom pleiten sommige ervoor dat de keuze van een bepaalde therapievorm nauw
wordt overlegd met de cliënt.
Therapieontrouw wordt nogal eens geduid als weerstand of gebrek aan motivatie van de
cliënt, maar in plaats van een cliëntkenmerk te zijn, kunnen dergelijke problemen ook wijzen
op een gebrek aan motiverende kwaliteiten van de therapeut zelf.
Het is belangrijk dat de cliënt zo getrouw mogelijk wordt geïnformeerd, zodat hij op basis
daarvan toestemming kan geven voor een bepaalde therapeutische interventie (informed
consent).
De rechten en plichten van de cliënt zijn vastgesteld in de Wet Geneeskundige
Behandelingsovereenkomst (WGBO).
