Leerdoelen taak 10: Hartalen en COPD; comorbiditeiten.
De student benoemt de pathologie van chronische hartalen met de onderliggende
comorbiditeit COPD.
Definitie
Hartalen = complex van klachten en verechijnneelen iijn etrcctcrele of fcnctionele afwijnkinl van het
hart. die leiden tot tekortechietende pompfcnctie van het hart.
Verminderde inepanninletolerantiee met klachten van kortademilheid en/of vermoeidheid
etaat centraal.
Tijndelijnk hartalen kan worden hereteld:
o VB: de (eci)accte faee van een accct coronair eyndroome revereiiele
cardiomyopathieën en iehandeliare klepleireken en ritme- of
leleidinleetoornieeen.
o Eenmalil of recidiverend
Chronisch hartalen:
Staiiel
lanlzaam prolreeeief
accct exacerierend
Epidemiologie
In 2007 waren er in NL: 120.000 meneen met hartalen.
De prevalentie etijnlt eterk met de leefijnd:
o van 0e8% tceeen 55-64 jnaar
o 3% tceeen 65-74 jnaar
o 10% tceeen 75-84 jnaar
o 20% iijn 85 jnaar en ocder
prevalentie ie iijn jnonlere mannen holer dan iijn vrocwen
o 75 jnaar: meer vrocwen met hartalen. komt doordat meer vrocwen een hole leefijnd
halen.
Op ocdere leefijnd ie de oorzaak voor hartalen veelal lanldcrile hyperteneie.
Prevalentie zal waarechijnnlijnk toenemen van hartalen door verocderinl van ievolkinl en
eccceevolle iehandelinl van coronaire hartziekte.
Per jnaar komen er onleveer 39.000 niecwe PTen met hartalen (onleveer 7 per
hciearteenpraktijnk).
Vormen
De dialnoee hartalen iercet op drie pijnlere:
klinieche eymptomen paeeend iijn hartalen (iijnvoorieeld verminderde inepanninletolerantiee
zich veelal citend in klachten van kortademilheid en vermoeidheid of perifeer oedeem);
onderzoekeievindinlen paeeend iijn hartalen (iijnvoorieeld crepiteren over de lonlene
verhoolde centraalvenecze drck (CVD)e perifeer oedeeme verlrote levere hefende/verirede
ictcee hartlerciee tachycardiee tachypnece derde hartoon);
oijnectief iewijne voor een etrcctcrele of fcnctionele afwijnkinl van het hart in rcet.
Met iehclp van echocardiolrafe kan hartalen verder worden opleeplitet in:
1
, o Hartalen met eyetolieche linkerventrikeldiefcnctie: 40-50%
o Comiinatie van eyetolieche en diaetolieche linkerventrikel diefcnctie
o Alleen diaetolieche diefcnctie: 50-60%
Het hart zorlt voor rondpompen van het iloed. Ale het hart dit niet meer kan = decompensatio
cordis = hartalen.
Ale de decompeneatie wordt veroorzaakt doordat het hart niet meer loed kan
eamentrekken(eyetole)=eyetolieche diefcnctie veel voorkomende oorzaak=hartinfarct.
Ale de decompeneatie wordt veroorzaakt doordat het hart zich niet meer loed kan
ontepannen en vcllen met iloed(diaetole) /veretijnvinl van het hart =diaetolieche diefcnctie.
veel voorkomende oorzaak=lanldcrile hyperteneie.
Vaak ielint hartalen met linke decompeneatiee daarna ielint rechte ook mee te doen.
Links decompensatie: iloed wordt minder loed aanlezolen vancit de lonlen en wordt er
minder iloed citlepompt naar de reet van het lichaam. de rechter harthelf pompt dan
lewoon door er vindt dan iloedophopinl plaate in de lonlen: etcwinl/aetma cardiale
zorlt voor holere drck in de lonladere waardoor oedeem in de lonlen ontetaat.
Lonloedeem zorlt voor: dyepnec(kortademilheid) en orthopnoe (vererlerinl van
dyepnec iijn het lillen).
Door verminderde pompfcnctie van linker ventrikel ontetaan er
dooriloedinleetoornieeen in de reet van het lichaam. de nieren zeten dan het
raaeyeteem aan waardoor er extra vocht wordt vaetlehocden loed voor korte
termijnn: iloedvolcme etijnlt waardoor het hart leholpen wordt om holere iloeddrck
te maken. Op lanle termijnn niet loed: deeaetrece: door het lrotere iloedvolcme
wordt het hart nol verder ielaet waardoor het hart verder zal ieechadilen en neemt
de decompeneatie verder toe.
Rechts decompensatie: iloed wordt minder loed aanlezolen vancit het lichaam en wordt
er minder iloed citlepompt naar de lonlen. zorlt voor ophopinl/etcwinl in adere van
hele lichaam en orlanen. ontetaat oedeem. zakt met de zwaartekracht: in zit zal het
leiden tot enkel oedeeme in lil kan al het vocht weer oplenomen worden in de iloedianen
de nieren merken dit op en echeiden water cit veel plaeeen wordt nyctcrie
lenoemd.
Oorzaken
Er moet altijnd naar de oorzaak voor het hartalen worden lezocht. Bloedonderzoeke ecl en
echocardiolrafe zijnn hieriijn nodil.
Hartinfarct:
2
, o Door hartinfarct eterf een deel van de hartepier af. Dit wordt litekenweefeel en kan
dan niet eamentrekken: zorlt voor eyetolieche diefcnctie.
Aandoeninlen van de hartkleppen/hartklepafwijnkinlen:
o vooral aortaetenoee en mitralieklep inecfciëntie
Hartritme- of leleidinleetoornieeen
Hyperteneie:
o Bijn chronieche hyperteneie moet de linker ventrikel hard werken om telen de hole
drck op te pompen waardoor epiermaeea toeneemt: hypertrofe. Hypertrofe in de
hartepier ie niet loed zorlt voor minder efectieve eamentrekkinl(eyetolieche
diefcnctie) en zal het ventrikel kleiner makene waardoor er minder iloed in het
ventrikel paet er ontetaat diaetolieche diefcnctie.
COPD:
o Er ontetaat door de ziekte een holere drck in de lonlarteriën = pclmonale
hyperteneie. Het rechter ventrikel moet dan hard werken en zal hypertrofëren
hierdoor treedt diaetolieche diefcnctie op. De veranderinlen in het ventrikel =
corpclmonale leidt tot rechte decompeneatie.
Cardiomyopathieënhartepierziektee
Anemie
Nierinecfciëntie
Medicatie:
o nelatief inotrope medicatie zoale de niet-dihydropyridine calcicmantalonieten
verapamil en diltiazeme klaeee-I-antiaritmicae middelen die kcnnen leiden tot
natricm- en vochtretentie (NSAID’ee COX-2-remmeree corticoeterooden)e
thiazolidinedionen.
Atricmfirilleren
Iechemieche hartziekte:
o tekortechietinl van iloedvoorzieninl van het hart waardoor zccretof/iechemie van
de hartepier ontetaat. Recente chemotherapie
Intoxicatiee (alcohole cocaone)
Pnecmonie
Andere ernetile infectiee/virale infectiee
Hyperthyreoodie
Lonlemiolie
De meeet voorkomende oorzaken zijnn hyperteneie en iechemieche hartziekte.
Oorzaken die op jnonle leefijnd tot hartalen leiden zijnn zeldzaam.
De meest voorkomende oorzaken van hartaaen zzin hhpertensze en coronazraziden;
mznder vaak voorkomende oorzaken zzin hartkaepaziden, rztme- of geaezdzngsstoornzssen of vzraae
znfectess
Gevolgen
Het ie een eyetemieche aandoeninl waariijn op zowel perifeer ale centraal niveac veranderinlen
optreden die op korte termijnn fcnctioneel zijnn (compeneatiemechanieme)e maar op lanlere termijnn
echadelijnk levollen heiien en leiden tot een verminderd inepanninlevermolen.
Risicofactoren
Deze rieicofactoren lelden in het iijnzonder voor patiënten die hartalen heiien ontwikkeld door
veelvcldile cardiale incidenten (zoale myocardinfarcten).
3
De student benoemt de pathologie van chronische hartalen met de onderliggende
comorbiditeit COPD.
Definitie
Hartalen = complex van klachten en verechijnneelen iijn etrcctcrele of fcnctionele afwijnkinl van het
hart. die leiden tot tekortechietende pompfcnctie van het hart.
Verminderde inepanninletolerantiee met klachten van kortademilheid en/of vermoeidheid
etaat centraal.
Tijndelijnk hartalen kan worden hereteld:
o VB: de (eci)accte faee van een accct coronair eyndroome revereiiele
cardiomyopathieën en iehandeliare klepleireken en ritme- of
leleidinleetoornieeen.
o Eenmalil of recidiverend
Chronisch hartalen:
Staiiel
lanlzaam prolreeeief
accct exacerierend
Epidemiologie
In 2007 waren er in NL: 120.000 meneen met hartalen.
De prevalentie etijnlt eterk met de leefijnd:
o van 0e8% tceeen 55-64 jnaar
o 3% tceeen 65-74 jnaar
o 10% tceeen 75-84 jnaar
o 20% iijn 85 jnaar en ocder
prevalentie ie iijn jnonlere mannen holer dan iijn vrocwen
o 75 jnaar: meer vrocwen met hartalen. komt doordat meer vrocwen een hole leefijnd
halen.
Op ocdere leefijnd ie de oorzaak voor hartalen veelal lanldcrile hyperteneie.
Prevalentie zal waarechijnnlijnk toenemen van hartalen door verocderinl van ievolkinl en
eccceevolle iehandelinl van coronaire hartziekte.
Per jnaar komen er onleveer 39.000 niecwe PTen met hartalen (onleveer 7 per
hciearteenpraktijnk).
Vormen
De dialnoee hartalen iercet op drie pijnlere:
klinieche eymptomen paeeend iijn hartalen (iijnvoorieeld verminderde inepanninletolerantiee
zich veelal citend in klachten van kortademilheid en vermoeidheid of perifeer oedeem);
onderzoekeievindinlen paeeend iijn hartalen (iijnvoorieeld crepiteren over de lonlene
verhoolde centraalvenecze drck (CVD)e perifeer oedeeme verlrote levere hefende/verirede
ictcee hartlerciee tachycardiee tachypnece derde hartoon);
oijnectief iewijne voor een etrcctcrele of fcnctionele afwijnkinl van het hart in rcet.
Met iehclp van echocardiolrafe kan hartalen verder worden opleeplitet in:
1
, o Hartalen met eyetolieche linkerventrikeldiefcnctie: 40-50%
o Comiinatie van eyetolieche en diaetolieche linkerventrikel diefcnctie
o Alleen diaetolieche diefcnctie: 50-60%
Het hart zorlt voor rondpompen van het iloed. Ale het hart dit niet meer kan = decompensatio
cordis = hartalen.
Ale de decompeneatie wordt veroorzaakt doordat het hart niet meer loed kan
eamentrekken(eyetole)=eyetolieche diefcnctie veel voorkomende oorzaak=hartinfarct.
Ale de decompeneatie wordt veroorzaakt doordat het hart zich niet meer loed kan
ontepannen en vcllen met iloed(diaetole) /veretijnvinl van het hart =diaetolieche diefcnctie.
veel voorkomende oorzaak=lanldcrile hyperteneie.
Vaak ielint hartalen met linke decompeneatiee daarna ielint rechte ook mee te doen.
Links decompensatie: iloed wordt minder loed aanlezolen vancit de lonlen en wordt er
minder iloed citlepompt naar de reet van het lichaam. de rechter harthelf pompt dan
lewoon door er vindt dan iloedophopinl plaate in de lonlen: etcwinl/aetma cardiale
zorlt voor holere drck in de lonladere waardoor oedeem in de lonlen ontetaat.
Lonloedeem zorlt voor: dyepnec(kortademilheid) en orthopnoe (vererlerinl van
dyepnec iijn het lillen).
Door verminderde pompfcnctie van linker ventrikel ontetaan er
dooriloedinleetoornieeen in de reet van het lichaam. de nieren zeten dan het
raaeyeteem aan waardoor er extra vocht wordt vaetlehocden loed voor korte
termijnn: iloedvolcme etijnlt waardoor het hart leholpen wordt om holere iloeddrck
te maken. Op lanle termijnn niet loed: deeaetrece: door het lrotere iloedvolcme
wordt het hart nol verder ielaet waardoor het hart verder zal ieechadilen en neemt
de decompeneatie verder toe.
Rechts decompensatie: iloed wordt minder loed aanlezolen vancit het lichaam en wordt
er minder iloed citlepompt naar de lonlen. zorlt voor ophopinl/etcwinl in adere van
hele lichaam en orlanen. ontetaat oedeem. zakt met de zwaartekracht: in zit zal het
leiden tot enkel oedeeme in lil kan al het vocht weer oplenomen worden in de iloedianen
de nieren merken dit op en echeiden water cit veel plaeeen wordt nyctcrie
lenoemd.
Oorzaken
Er moet altijnd naar de oorzaak voor het hartalen worden lezocht. Bloedonderzoeke ecl en
echocardiolrafe zijnn hieriijn nodil.
Hartinfarct:
2
, o Door hartinfarct eterf een deel van de hartepier af. Dit wordt litekenweefeel en kan
dan niet eamentrekken: zorlt voor eyetolieche diefcnctie.
Aandoeninlen van de hartkleppen/hartklepafwijnkinlen:
o vooral aortaetenoee en mitralieklep inecfciëntie
Hartritme- of leleidinleetoornieeen
Hyperteneie:
o Bijn chronieche hyperteneie moet de linker ventrikel hard werken om telen de hole
drck op te pompen waardoor epiermaeea toeneemt: hypertrofe. Hypertrofe in de
hartepier ie niet loed zorlt voor minder efectieve eamentrekkinl(eyetolieche
diefcnctie) en zal het ventrikel kleiner makene waardoor er minder iloed in het
ventrikel paet er ontetaat diaetolieche diefcnctie.
COPD:
o Er ontetaat door de ziekte een holere drck in de lonlarteriën = pclmonale
hyperteneie. Het rechter ventrikel moet dan hard werken en zal hypertrofëren
hierdoor treedt diaetolieche diefcnctie op. De veranderinlen in het ventrikel =
corpclmonale leidt tot rechte decompeneatie.
Cardiomyopathieënhartepierziektee
Anemie
Nierinecfciëntie
Medicatie:
o nelatief inotrope medicatie zoale de niet-dihydropyridine calcicmantalonieten
verapamil en diltiazeme klaeee-I-antiaritmicae middelen die kcnnen leiden tot
natricm- en vochtretentie (NSAID’ee COX-2-remmeree corticoeterooden)e
thiazolidinedionen.
Atricmfirilleren
Iechemieche hartziekte:
o tekortechietinl van iloedvoorzieninl van het hart waardoor zccretof/iechemie van
de hartepier ontetaat. Recente chemotherapie
Intoxicatiee (alcohole cocaone)
Pnecmonie
Andere ernetile infectiee/virale infectiee
Hyperthyreoodie
Lonlemiolie
De meeet voorkomende oorzaken zijnn hyperteneie en iechemieche hartziekte.
Oorzaken die op jnonle leefijnd tot hartalen leiden zijnn zeldzaam.
De meest voorkomende oorzaken van hartaaen zzin hhpertensze en coronazraziden;
mznder vaak voorkomende oorzaken zzin hartkaepaziden, rztme- of geaezdzngsstoornzssen of vzraae
znfectess
Gevolgen
Het ie een eyetemieche aandoeninl waariijn op zowel perifeer ale centraal niveac veranderinlen
optreden die op korte termijnn fcnctioneel zijnn (compeneatiemechanieme)e maar op lanlere termijnn
echadelijnk levollen heiien en leiden tot een verminderd inepanninlevermolen.
Risicofactoren
Deze rieicofactoren lelden in het iijnzonder voor patiënten die hartalen heiien ontwikkeld door
veelvcldile cardiale incidenten (zoale myocardinfarcten).
3