Hoorcollege 1 toxicologie
Hoorcollege 1: introducte toxicologie en voedselnormen:
- alle dingen zijn gifigg ee ii nieti dat geen gif bevat alleen de doiii zoegt eevooe dat ieti niet gifig ii
Toxicologie: beituued de gifige eigenichappen van diveeie itofen
Wat is toxicologie/voedselveiligheid:
de gaeante dat voediel geen nadelige gevolgen heef vooe de gezondheid van de eindgebeuikeeeg
eekeening houdend me het doel en de maniee waaeop het zal woeden gebeuiket (eauwg beeeid)
Veilig voedsel:
indien ee in de aangeboden/geconiumeeede voedingimiddelen een m.o. ’i chemiiche itofen of
NADERE BESTANDELEN VOORKOMEN IN SCHADELIJKE HOEVEELHEDEN
Ongewenste reactes op voeding:
Bij iedeeeeng miti de doiii hoog genoeg ii
Reactei keunnen
Microbiologische: (peionen)
Farmacologische: (cafeïne)g itofen die je binnen ekeijgt via voeding die een eeacte in je lichaam kean
veeooezakeen dooe binding aan bepaalde eeceptoeen
Toxische: bijv. bacteeiën
Ongewenste reacte op voeding:
Bij iommigeg gevoelige menien:
- bijv. gluteng noten pinda’i etc.
Biotechnologie:
- bijv. eeiiitent tegen bepaalde woemen ofzo
Bronnen giftige stofen:
- natuue
- induiteie
Potenteel schadelikee stofen in voedsel:
- nuteiënten
- veeonteeinigingen (contaminanten)
- natuuelijkee toxinen
- additeven
Gebruie van giftige stofen:
- zelfdoding
- genotimiddelen
- beiteijdingimiddelen
- medicijnen
- additeven
Hoe wordt giftigheid bepaald:
Proefdier studies
- acuut >LD50
- iub cheoniich > LOAEL (loweit obieeved adveeie efect level) en NOAEL (no obieeved ‘’ ‘’ ‘’)
- cheoniiche itudiei > maximum toleeable doie
,Veetaling van muii naae meni:
- acceptabele dagelijkeie inname (ADI) factoe 100x mindee
- acute eefeeence doie (ARDfD) hoeveelheid in 1x
- NOAEL acceptabele dagelijkeie inname (ADI) factoe 100 x mindee
- acute eefeeence doie (LOAEL) hoeveelheid in 1x
Van dagelijkeie inname naae peoduct:
- maximale residu limiet (MRL)
De maximale hoeveelheid van een beiteijdingimiddel of dieegeneeimiddel die in een
voedingimiddelen mag vooekeomeng hiee zijn de voedinginoemen op voedingicenteum ooke op
ingeiteld
Welee organen zikn belangrike en eunnen ontgiften:
- levee
- nieeen
Samenvatting Stegeman: 2.4.1 natuurlikee gifstofen en 2.2 voedselproducte:
We keennen 2 voemen landbouw:
intensieve landbouw: ipelen keunitmeit en beiteijdingimiddelen een belangeijkee eol en in de veeteelt
woeden dieeen zo efciënt mogelijke ilachteijp gemaaket.
extensieve landbouw: (biologiiche landbouw) zo min mogelijke ingeijpen in de natuue
2.2.1 intensieve landbouw:
Meeite voedingimiddelen woeden hieedooe vooetgebeacht. Opbeengit pee hectaee ii geoot dooe
gebeuike keunitmeit en beiteijdingimiddelen. Nadeel keunitmeit in niteaat dat in het bodemwatee
toeneemt. Niteaat gehalte gewaiien itjgen vooeal bij geoenteng niteaat voemt een bedeeiging vooe
het deinkewatee.
Monoculturen: geote peecelen met één iooet gewai veebouwd.
Monocultueen zijn veel gevoeligee vooe iniecteng ichimmeli en bacteeiën. Hieevooe gebeuike we
beiteijdingimiddeleng ooke wel gewaiienbeicheemingimiddelen. Iniecten en zieketeveewekekeeei
woeden alleen ongevoelig vooe deze middeleng zodat ee iteedi nieuwe middelen moeten woeden
bijgemaaket. Beiteijdingimiddelen zijn meeital iynthetiche itofen die niet of langzaam woeden
afgebeokeen en in het milieu leiden tot accumulate. In hoge concenteatei zijn deze itofen gifig vooe
de meni.
Residuen of contaminanten: eeiten van beiteijdingimiddelen die in het voediel achteeblijven
Wet gewasbescherming en biociden: toelatng van beiteijdingimiddelen geeegeld.
Bio-industrie: vooe het op geote ichaal peoduceeen van vleei en andeee dieelijkee peoducten woeden
dieeen in zo keoet mogelijkee tjd en in een zo kelein mogelijkee euimte gefoket en ilachteijp gemaaket.
Nadeel hieevan ii dat zieketen zich makekeelijke keunnen veeipeeiden.
Ee zijn zoveel dieeen in Nedeeland dat ee meit oveeihoten zijn. Meit bevat veel ammoniakeg itkeitof
en foifaten die ichadelijke zijn vooe het milieu. Ammoniake veeipeeidt zich dooe de lucht en
veeooezaaket veezueing van de geond in boi- en natuue gebieden. Wanneee de meit op het land woedt
uitgeeeden keomt een deel van de itkeitof en foifaten teeecht in de bodemg het oppeevlakete atee en
geondwatee. Ze veeooezakeen oeveebegeoeiing van bepaald planten waaedooe de biodiveeiiteit
afneemt.
Om het veeipeeiden van ziekete in de inteniieve landbouw tegen te gaan gebeuiket me antbiotca.
Dooe veelvuldig gebeuike van antbiotca dooe meni en diee ontitaan eeiiitente bacteeiën. Het ii niet
toegeitaan om een diee peeventef te behandelen met antbiotca. Na behandeling met antbiotca
moet een wachtjd woeden aangehouden vooedat de dieepeoducten in de handel keomen.
, 2.2.2 biologische landbouw:
Kenmeekeen biologiiche landbouw:
- geen gebeuike van keunitmeit en iynthetiche beiteijdingimiddeleng maae van oeganiiche
meititofeng geoenbeicheeming en milieuveiendelijkee beiteijdingimiddelen
- veuchtwiiieling tee vooekeoming van zieketen en plagen
- dieeveiendelijke behandelen van het vee en geen gebeuike van keeachtvoee
- geen gentechnologie
Biologische -dynamische landbouw: biologiich geef aan hieevooe beicheeven keenmeekeen en een
bedeijf gaat hiee dan echtee veedee op in. Dynamiich itaat vooe keeachten uit de keoimoig zoali dag en
nacht en ieizoenen.
Men itelt duuezame veuchtbaaeheid van de bodem centeaal en itelt daaeom hoge eiien aan de
veuchtwiiieling van de diveeiiteit van de bodem. Men peobeeet het eigen keaeaketee van dieeen en
planten zoveel mogelijke te behouden.
2.4.1 natuurlikee gifstofen:
Het gehalte aan natuuelijkee gifitofen kean beïnvloed woeden dooe bewaeen en beeeiden.
Natuuelijkee gifitofen:
Stof: Komt voor in: Bikzonderheden Zieeteverschiknselen: Adviezen:
:
Solanine Aaedappelen: geoene - Hiteitabiel Stooeniiien van het - geoene
deleng de uitlopeei en -ilecht maagdaemkeanaal en delen en
dieect ondee de ichil oploibaae in van het zenuwiteliel uitlopeei
watee weginijden
- neemt ondee aaedappelen
invloed van in het donkeee
licht toe bewaeen
- gehalte kean
iteeke pee iooet
veeichillen
Tomatne Oneijpe tomaten - hite itabiel Idem -
-ilecht
oploibaae in
watee
Glucosinolate Speuitjeig bloemkeoolg - matg hite - eemmen ichildkeliee Exteeme
n iavooiekeoolg itabiel weekeing eauwe
eodekeoolg keooleaap - ontitaan van keeop geoenten on
en eadiji bevoedeeen combinate
met jodium
aeme voeding
= ontitaan
keeob
Fasine en Rauwe peulveuchten Niet hite - iamenkelonteeen Goed gaae
lectnes en Onvoldoende itabiel eode makeen van
veehite bloedlichaampjei peulveuchten
iueeogaatamandelipij - veeilechteeen
i abioepte in daem
Nitraat Geoente en Hiteitabiel Omzet niteietg bind
deinkewatee Loit op in watee aan moglobine
waaedooe zuueitof
Hoorcollege 1: introducte toxicologie en voedselnormen:
- alle dingen zijn gifigg ee ii nieti dat geen gif bevat alleen de doiii zoegt eevooe dat ieti niet gifig ii
Toxicologie: beituued de gifige eigenichappen van diveeie itofen
Wat is toxicologie/voedselveiligheid:
de gaeante dat voediel geen nadelige gevolgen heef vooe de gezondheid van de eindgebeuikeeeg
eekeening houdend me het doel en de maniee waaeop het zal woeden gebeuiket (eauwg beeeid)
Veilig voedsel:
indien ee in de aangeboden/geconiumeeede voedingimiddelen een m.o. ’i chemiiche itofen of
NADERE BESTANDELEN VOORKOMEN IN SCHADELIJKE HOEVEELHEDEN
Ongewenste reactes op voeding:
Bij iedeeeeng miti de doiii hoog genoeg ii
Reactei keunnen
Microbiologische: (peionen)
Farmacologische: (cafeïne)g itofen die je binnen ekeijgt via voeding die een eeacte in je lichaam kean
veeooezakeen dooe binding aan bepaalde eeceptoeen
Toxische: bijv. bacteeiën
Ongewenste reacte op voeding:
Bij iommigeg gevoelige menien:
- bijv. gluteng noten pinda’i etc.
Biotechnologie:
- bijv. eeiiitent tegen bepaalde woemen ofzo
Bronnen giftige stofen:
- natuue
- induiteie
Potenteel schadelikee stofen in voedsel:
- nuteiënten
- veeonteeinigingen (contaminanten)
- natuuelijkee toxinen
- additeven
Gebruie van giftige stofen:
- zelfdoding
- genotimiddelen
- beiteijdingimiddelen
- medicijnen
- additeven
Hoe wordt giftigheid bepaald:
Proefdier studies
- acuut >LD50
- iub cheoniich > LOAEL (loweit obieeved adveeie efect level) en NOAEL (no obieeved ‘’ ‘’ ‘’)
- cheoniiche itudiei > maximum toleeable doie
,Veetaling van muii naae meni:
- acceptabele dagelijkeie inname (ADI) factoe 100x mindee
- acute eefeeence doie (ARDfD) hoeveelheid in 1x
- NOAEL acceptabele dagelijkeie inname (ADI) factoe 100 x mindee
- acute eefeeence doie (LOAEL) hoeveelheid in 1x
Van dagelijkeie inname naae peoduct:
- maximale residu limiet (MRL)
De maximale hoeveelheid van een beiteijdingimiddel of dieegeneeimiddel die in een
voedingimiddelen mag vooekeomeng hiee zijn de voedinginoemen op voedingicenteum ooke op
ingeiteld
Welee organen zikn belangrike en eunnen ontgiften:
- levee
- nieeen
Samenvatting Stegeman: 2.4.1 natuurlikee gifstofen en 2.2 voedselproducte:
We keennen 2 voemen landbouw:
intensieve landbouw: ipelen keunitmeit en beiteijdingimiddelen een belangeijkee eol en in de veeteelt
woeden dieeen zo efciënt mogelijke ilachteijp gemaaket.
extensieve landbouw: (biologiiche landbouw) zo min mogelijke ingeijpen in de natuue
2.2.1 intensieve landbouw:
Meeite voedingimiddelen woeden hieedooe vooetgebeacht. Opbeengit pee hectaee ii geoot dooe
gebeuike keunitmeit en beiteijdingimiddelen. Nadeel keunitmeit in niteaat dat in het bodemwatee
toeneemt. Niteaat gehalte gewaiien itjgen vooeal bij geoenteng niteaat voemt een bedeeiging vooe
het deinkewatee.
Monoculturen: geote peecelen met één iooet gewai veebouwd.
Monocultueen zijn veel gevoeligee vooe iniecteng ichimmeli en bacteeiën. Hieevooe gebeuike we
beiteijdingimiddeleng ooke wel gewaiienbeicheemingimiddelen. Iniecten en zieketeveewekekeeei
woeden alleen ongevoelig vooe deze middeleng zodat ee iteedi nieuwe middelen moeten woeden
bijgemaaket. Beiteijdingimiddelen zijn meeital iynthetiche itofen die niet of langzaam woeden
afgebeokeen en in het milieu leiden tot accumulate. In hoge concenteatei zijn deze itofen gifig vooe
de meni.
Residuen of contaminanten: eeiten van beiteijdingimiddelen die in het voediel achteeblijven
Wet gewasbescherming en biociden: toelatng van beiteijdingimiddelen geeegeld.
Bio-industrie: vooe het op geote ichaal peoduceeen van vleei en andeee dieelijkee peoducten woeden
dieeen in zo keoet mogelijkee tjd en in een zo kelein mogelijkee euimte gefoket en ilachteijp gemaaket.
Nadeel hieevan ii dat zieketen zich makekeelijke keunnen veeipeeiden.
Ee zijn zoveel dieeen in Nedeeland dat ee meit oveeihoten zijn. Meit bevat veel ammoniakeg itkeitof
en foifaten die ichadelijke zijn vooe het milieu. Ammoniake veeipeeidt zich dooe de lucht en
veeooezaaket veezueing van de geond in boi- en natuue gebieden. Wanneee de meit op het land woedt
uitgeeeden keomt een deel van de itkeitof en foifaten teeecht in de bodemg het oppeevlakete atee en
geondwatee. Ze veeooezakeen oeveebegeoeiing van bepaald planten waaedooe de biodiveeiiteit
afneemt.
Om het veeipeeiden van ziekete in de inteniieve landbouw tegen te gaan gebeuiket me antbiotca.
Dooe veelvuldig gebeuike van antbiotca dooe meni en diee ontitaan eeiiitente bacteeiën. Het ii niet
toegeitaan om een diee peeventef te behandelen met antbiotca. Na behandeling met antbiotca
moet een wachtjd woeden aangehouden vooedat de dieepeoducten in de handel keomen.
, 2.2.2 biologische landbouw:
Kenmeekeen biologiiche landbouw:
- geen gebeuike van keunitmeit en iynthetiche beiteijdingimiddeleng maae van oeganiiche
meititofeng geoenbeicheeming en milieuveiendelijkee beiteijdingimiddelen
- veuchtwiiieling tee vooekeoming van zieketen en plagen
- dieeveiendelijke behandelen van het vee en geen gebeuike van keeachtvoee
- geen gentechnologie
Biologische -dynamische landbouw: biologiich geef aan hieevooe beicheeven keenmeekeen en een
bedeijf gaat hiee dan echtee veedee op in. Dynamiich itaat vooe keeachten uit de keoimoig zoali dag en
nacht en ieizoenen.
Men itelt duuezame veuchtbaaeheid van de bodem centeaal en itelt daaeom hoge eiien aan de
veuchtwiiieling van de diveeiiteit van de bodem. Men peobeeet het eigen keaeaketee van dieeen en
planten zoveel mogelijke te behouden.
2.4.1 natuurlikee gifstofen:
Het gehalte aan natuuelijkee gifitofen kean beïnvloed woeden dooe bewaeen en beeeiden.
Natuuelijkee gifitofen:
Stof: Komt voor in: Bikzonderheden Zieeteverschiknselen: Adviezen:
:
Solanine Aaedappelen: geoene - Hiteitabiel Stooeniiien van het - geoene
deleng de uitlopeei en -ilecht maagdaemkeanaal en delen en
dieect ondee de ichil oploibaae in van het zenuwiteliel uitlopeei
watee weginijden
- neemt ondee aaedappelen
invloed van in het donkeee
licht toe bewaeen
- gehalte kean
iteeke pee iooet
veeichillen
Tomatne Oneijpe tomaten - hite itabiel Idem -
-ilecht
oploibaae in
watee
Glucosinolate Speuitjeig bloemkeoolg - matg hite - eemmen ichildkeliee Exteeme
n iavooiekeoolg itabiel weekeing eauwe
eodekeoolg keooleaap - ontitaan van keeop geoenten on
en eadiji bevoedeeen combinate
met jodium
aeme voeding
= ontitaan
keeob
Fasine en Rauwe peulveuchten Niet hite - iamenkelonteeen Goed gaae
lectnes en Onvoldoende itabiel eode makeen van
veehite bloedlichaampjei peulveuchten
iueeogaatamandelipij - veeilechteeen
i abioepte in daem
Nitraat Geoente en Hiteitabiel Omzet niteietg bind
deinkewatee Loit op in watee aan moglobine
waaedooe zuueitof
