Bijeenkomst 1
Taak 1
Eva en Adam zijn al vijf jaren een paar. Eva koestert sinds twee jaar een diepe kinderwens die maar niet in
vervulling wil gaan. Medische onderzoeken bieden geen soelaas. Eva kan niet van het idee af dat het aan de
kwaliteit van het zaad van Adam ligt dat zij niet zwanger raakt. Op haar werk deelt zij haar idee met een
bevriende collega, Damien. Hij wil haar wel helpen: Hij kan zaad aan haar afstaan waarmee zij zich vervolgens
in een kliniek kan laten bevruchten…en zo geschiedde.
De kunstmatge bevruchtng, waarvan Adam trouwens niets weet, leidt tot een zwangerschap. Eva en Adam
zijn dolgelukkig met de zwangerschap! Na enige tjd wordt Kaim geboren. Tot grote schrik van Adam en Eva
heef Kaim een donkere gelaatstnt. Blijkbaar is bij de inseminate het zaad van Damien verwisseld met het zaad
van een andere donor. Eva moet Adam nu wel inlichten over “haar leugen”. Adam is des duivels, hij wil niets
meer met Eva te maken hebben en al helemaal niet met Kaim, het “product van alle bedrog”! Eva is ondanks
alles erg gelukkig met Kaim. Ze vindt wel dat Kaim een vader moet hebben. Ze vraagt zich af of Adam, danwel
Damien, niet in aanmerking komen voor het juridisch vaderschap.
- Wat wordt verstaan onder:
juridisch ouderschap – vader/moeder op basis van artkelen : 97 en : 98 BW.
biologisch ouder – vader: man van wie de zaadcel is gebruikt. Moeder: vrouw die het kind baart.
sociaal ouder – degene die het kind opvoedt. Die naar buiten uit wordt gezien als ouder.
stef ouder – Relate tussen het kind en de nieuwe partner van de juridisch ouder. 6tefouder heef de
plicht om te onderhouden (bij huwelijk/gp met juridisch ouder).
pleeg ouder – iemand die niet zijn eigen kind opvoedt. Geen juridisch ouder. Pleegouders hebben
blokkaderecht als ouders hun kind willen terughalen, dan moeten de ouders eerst naar de rechter
(zie art. :253s en :336a).
genetsch moeder – vrouw van wie de eicel is.
verwekker – man die geslachtsgemeenschap heef met de vrouw waardoor het kind is geboren.
instemmende levensgezel – man met afecteve relate met de moeder en die ermee heef ingestemd
dat er een kind zou kunnen worden geboren.
- Wie is vader en moeder van Kaim?
Moeder is Eva (art. : 98 lid sub a BW).
Adam is geen juridisch ouder want hij is niet getrouwd met/heef gp met Eva.
Adam kan ontkennen op grond van art. :200 sub a BW.
Damien is niet de biologische vader en ook geen instemmende levensgezel. Eva kan hem ook niet
dwingen tot vaderschap.
Taak 2
Via bevriende collega Damien, heef Eva 6arah leren kennen met wie zij sinds enige tjd een relate heef. Eva,
6arah en Kaim zijn gelukkig samen, maar ter vervolmaking van hun geluk willen zij graag nog een kindje. Zij
vragen Damien of hij nog een keer bereid is zaad af te staan. Dit keer ter inseminate van 6arah.
Damien stemt toe onder voorwaarde dat hem een rol toebedeeld zal worden in het leven van het “nieuwe
kindje”. 6arah raakt zwanger en baart na negen maanden zoontje Abel. 6arah en Eva voelen zich allebei op en
top moeder. Ook Damien is trots op “zijn zoon”. Hij past vaak op Abel en Kaim en doet vaker “iets leuks” met
Abel. 6arah en Eva vinden dat Damien zich te veel bemoeit met de opvoeding van Abel en weigeren Damien
nog verder de toegang tot hun huis. Volgens hen was van meet af aan de bedoeling dat “zij de moeders van
Abel zouden zijn en Damiens rol van ondergeschikte betekenis zou zijn”. Damien wil het echter niet bij deze
penibele situate laten en overweegt juridische stappen….
- Kan Damien vader worden? Maak onderscheid tussen Eva en 6arah gehuwd/partnerschap en niet.
En wat als Eva Abel al erkend heef of dat nog niet heef gedaan?
,6arah is juridisch moeder op grond van art. : 98 lid sub a BW.
Eva wordt niet van rechtswege moeder, omdat Eva en 6arah de donor kennen en art. : 98 lid sub
b niet van toepassing is (donor is niet onbekend).
Damien en Eva kunnen beiden ouder worden, maar zij hebben toestemming van 6arah nodig. Het is
aan 6arah om te kiezen wie zij toestemming geef.
Damien kan naar de rechter om vervangende toestemming te vragen (art. : 99 sub d) Voorwaarden
in art. :207.
Damien komt wel in aanmerking voor omgangsregeling (art. :377a BW).
- Wat als de eicel van Eva gebruikt is?
Eva is genetsch moeder. Op het moment dat de eicel van de duomoeder is gebruikt voor de
zwangerschap kan er niet ontkend worden.
Als de erkenning tot stand komt door een gerechtelijke vaststelling, kan het ouderschap niet meer
ontkend worden. Bij een ‘normale’ erkenning kan dat wel.
- (oude toets vraag) Wat als zowel Eva als Damien zich terugtrekken tjdens de zwangerschap van
6arah?
Van Eva kan wel het gerechtelijk ouderschap worden vastgesteld.
Van Damien kan het ouderschap niet gerechtelijk worden vastgesteld, want hij is niet de verwekker.
Taak 3a
Eva’s zus, Belle, leef al zeer lang in de overtuiging dat zij liever als man dan als vrouw door het leven gaat.
Nadat zij haar psychiater hiervan overtuigd heef en haar geslacht bij de burgerlijke stand heef laten wijzigen
en inmiddels Beau heet, blijkt plotseling dat hij zwanger is van vriend David. Een wens van Beau en David gaat
in vervulling als Beau acht maanden later dochtertje Magda baart. De gynaecoloog feliciteert Beau: “Van harte
profciat jonge moeder! “ Beau antwoordt: “lief van u, maar ik ben geen moeder, ik ben vader!”
- Hoe is de problematek rond transgenderisme in Nederland geregeld?
Art. :28 e.v.
- Is Beau nu vader of moeder van het kind geworden?
Art. :28c. Op de geboorteakte staat Beau als moeder.
- Hoe zou de situate zijn als David inmiddels vrouw zou zijn en Beau zou bevruchten? Zou David
vader of moeder van het kind zijn?
David is niet van rechtswege duomoeder omdat het gaat om een bekende donor. David kan wel als
duomoeder erkend worden.
- Art. : 9d BW
Taak 3b
Zo succesvol als Eva, 6arah en Beau uiteindelijk zwanger raakten, zo hopeloos ziet een zwangerschap voor
Esther (een gemeenschappelijke vriendin van allen) uit! Esther en haar partner Max, hebben al een heel traject
van IVF in Nederland en België achter de rug. Helaas zonder succes: het bevruchte ei celletje wil zich niet
innestelen in de baarmoeder van Esther.
Esther en Max wenden zich tot jou, omdat zij via een gemeenschappelijke kennis gehoord hebben dat jij
momenteel familierecht studeert. Nu zij overwegen een kindje te adopteren willen zij graag juridisch advies, zo
willen zij graag weten wat de adopteprocedure inhoudt, aan welke eisen en voorwaarden zij moeten voldoen
om te adopteren en wat de rechtsgevolgen van de adopte zullen zijn.
Art. :227 BW. Door uitspraak van de rechter. Voorwaarden in :228.
, Taak 3c
Naar aanleiding van uw juridisch advies en informate die zij elders hebben ingewonnen, besluiten Esther en
Max af te zien van hun adopteplannen. Als je ziet hoe vreselijk teleurgesteld het koppel is besluit je ‘de
knuppel maar in het hoenderhok te gooien’: “ Hebben jullie nooit overwogen een beroep op een draagmoeder
te doen? Jullie kunnen dan jullie eigen kindje door een andere vrouw laten dragen en baren!”
Het paar is verrukt van dit idee. Esther is goed bevriend met 6arah (uit taak 2) en legt haar het idee voor. 6arah
blijkt graag bereid het kindje van Esther en Max te dragen en te baren.
Na een gecompliceerde zwangerschap van 8 maanden bevalt 6arah uiteindelijk van een tweeling: Max junior en
Lex. 6arah wil uiteindelijk Lex graag voor zichzelf en Eva houden; de bedoeling was immers van meet af aan dat
6arah één kindje voor Esther en Max zou dragen. 6arah geef het paar de keuze: of zij nemen Max junior alleen
of ze krijgen geen van beide kinderen!
- Hoe is draagmoederschap in Nederland geregeld?
Niet.
- Wie is juridisch ouder van de kinderen?
6arah. Zij baart de kinderen ( : 98).
- Hoe kunnen de wensouders juridisch ouder worden?
Geen sprake van anonieme donor. Eva kan de kinderen erkennen om moeder te worden.
Eva krijgt wel gezag van rechtswege.
Art. :266. Eva kan het gezag over Max junior laten beëindigen en door Max senior laten erkennen.
Esther kan na een jaar ( :228) Max junior laten adopteren.
Taak 3d
. Beoordeel de volgende stelling: “De geschiktheid van wensouders bij draagmoederschap zou strikt moeten
worden getoetst”.
De commissie stelt voor dat de rechter de geschiktheid toetst. Het zou echter een beter idee zijn om
dat te laten doen door een aparte instante die bestaat uit juristen en psychologen. Rechters ziten er
niet op te wachten om de geschiktheid van wensouders te toetsen.
A. Welke belangen worden gediend bij het bieden van een wetelijke regeling voor draagmoederschap?
6tel: twee homo’s naar Californië die een baby via een draagmoeder krijgen. Op de geboorteakte
komen de namen van de twee vaders te staan. Wanneer zij naar Nederland komen wordt dit niet
erkend. Dit is in strijd met het ‘mater semper certa est’ beginsel.
Goed initatef zou een stchtng onder toezicht van de overheid zijn. Zo kunnen de draagmoeder en
de wensouders worden gescreend.
Het voorstel van de commissie heef een aantal haken en ogen, bijv.: maximaal 3000 euro per maand
is te weinig.
Rechtspraak:
- HR 6 november 20 5, ECLI: NL: HR: 20 5:3244
In het onderhavige geding verzoekt [verweerder] , voor zover in cassate nog van belang, vernietging
van de door [verzoeker 2] gedane erkenning, alsmede vervangende toestemming tot erkenning van
[A] als bedoeld in art. :204 lid 3 BW. [verweerder] legt hieraan ten grondslag dat hij de verwekker
van [A] is en dat [de vrouw] misbruik heef gemaakt van haar bevoegdheid om [A] door [verzoeker 2]
te laten erkennen, terwijl zij ervan op de hoogte was dat [verweerder] [A] wilde erkennen.
Taak 1
Eva en Adam zijn al vijf jaren een paar. Eva koestert sinds twee jaar een diepe kinderwens die maar niet in
vervulling wil gaan. Medische onderzoeken bieden geen soelaas. Eva kan niet van het idee af dat het aan de
kwaliteit van het zaad van Adam ligt dat zij niet zwanger raakt. Op haar werk deelt zij haar idee met een
bevriende collega, Damien. Hij wil haar wel helpen: Hij kan zaad aan haar afstaan waarmee zij zich vervolgens
in een kliniek kan laten bevruchten…en zo geschiedde.
De kunstmatge bevruchtng, waarvan Adam trouwens niets weet, leidt tot een zwangerschap. Eva en Adam
zijn dolgelukkig met de zwangerschap! Na enige tjd wordt Kaim geboren. Tot grote schrik van Adam en Eva
heef Kaim een donkere gelaatstnt. Blijkbaar is bij de inseminate het zaad van Damien verwisseld met het zaad
van een andere donor. Eva moet Adam nu wel inlichten over “haar leugen”. Adam is des duivels, hij wil niets
meer met Eva te maken hebben en al helemaal niet met Kaim, het “product van alle bedrog”! Eva is ondanks
alles erg gelukkig met Kaim. Ze vindt wel dat Kaim een vader moet hebben. Ze vraagt zich af of Adam, danwel
Damien, niet in aanmerking komen voor het juridisch vaderschap.
- Wat wordt verstaan onder:
juridisch ouderschap – vader/moeder op basis van artkelen : 97 en : 98 BW.
biologisch ouder – vader: man van wie de zaadcel is gebruikt. Moeder: vrouw die het kind baart.
sociaal ouder – degene die het kind opvoedt. Die naar buiten uit wordt gezien als ouder.
stef ouder – Relate tussen het kind en de nieuwe partner van de juridisch ouder. 6tefouder heef de
plicht om te onderhouden (bij huwelijk/gp met juridisch ouder).
pleeg ouder – iemand die niet zijn eigen kind opvoedt. Geen juridisch ouder. Pleegouders hebben
blokkaderecht als ouders hun kind willen terughalen, dan moeten de ouders eerst naar de rechter
(zie art. :253s en :336a).
genetsch moeder – vrouw van wie de eicel is.
verwekker – man die geslachtsgemeenschap heef met de vrouw waardoor het kind is geboren.
instemmende levensgezel – man met afecteve relate met de moeder en die ermee heef ingestemd
dat er een kind zou kunnen worden geboren.
- Wie is vader en moeder van Kaim?
Moeder is Eva (art. : 98 lid sub a BW).
Adam is geen juridisch ouder want hij is niet getrouwd met/heef gp met Eva.
Adam kan ontkennen op grond van art. :200 sub a BW.
Damien is niet de biologische vader en ook geen instemmende levensgezel. Eva kan hem ook niet
dwingen tot vaderschap.
Taak 2
Via bevriende collega Damien, heef Eva 6arah leren kennen met wie zij sinds enige tjd een relate heef. Eva,
6arah en Kaim zijn gelukkig samen, maar ter vervolmaking van hun geluk willen zij graag nog een kindje. Zij
vragen Damien of hij nog een keer bereid is zaad af te staan. Dit keer ter inseminate van 6arah.
Damien stemt toe onder voorwaarde dat hem een rol toebedeeld zal worden in het leven van het “nieuwe
kindje”. 6arah raakt zwanger en baart na negen maanden zoontje Abel. 6arah en Eva voelen zich allebei op en
top moeder. Ook Damien is trots op “zijn zoon”. Hij past vaak op Abel en Kaim en doet vaker “iets leuks” met
Abel. 6arah en Eva vinden dat Damien zich te veel bemoeit met de opvoeding van Abel en weigeren Damien
nog verder de toegang tot hun huis. Volgens hen was van meet af aan de bedoeling dat “zij de moeders van
Abel zouden zijn en Damiens rol van ondergeschikte betekenis zou zijn”. Damien wil het echter niet bij deze
penibele situate laten en overweegt juridische stappen….
- Kan Damien vader worden? Maak onderscheid tussen Eva en 6arah gehuwd/partnerschap en niet.
En wat als Eva Abel al erkend heef of dat nog niet heef gedaan?
,6arah is juridisch moeder op grond van art. : 98 lid sub a BW.
Eva wordt niet van rechtswege moeder, omdat Eva en 6arah de donor kennen en art. : 98 lid sub
b niet van toepassing is (donor is niet onbekend).
Damien en Eva kunnen beiden ouder worden, maar zij hebben toestemming van 6arah nodig. Het is
aan 6arah om te kiezen wie zij toestemming geef.
Damien kan naar de rechter om vervangende toestemming te vragen (art. : 99 sub d) Voorwaarden
in art. :207.
Damien komt wel in aanmerking voor omgangsregeling (art. :377a BW).
- Wat als de eicel van Eva gebruikt is?
Eva is genetsch moeder. Op het moment dat de eicel van de duomoeder is gebruikt voor de
zwangerschap kan er niet ontkend worden.
Als de erkenning tot stand komt door een gerechtelijke vaststelling, kan het ouderschap niet meer
ontkend worden. Bij een ‘normale’ erkenning kan dat wel.
- (oude toets vraag) Wat als zowel Eva als Damien zich terugtrekken tjdens de zwangerschap van
6arah?
Van Eva kan wel het gerechtelijk ouderschap worden vastgesteld.
Van Damien kan het ouderschap niet gerechtelijk worden vastgesteld, want hij is niet de verwekker.
Taak 3a
Eva’s zus, Belle, leef al zeer lang in de overtuiging dat zij liever als man dan als vrouw door het leven gaat.
Nadat zij haar psychiater hiervan overtuigd heef en haar geslacht bij de burgerlijke stand heef laten wijzigen
en inmiddels Beau heet, blijkt plotseling dat hij zwanger is van vriend David. Een wens van Beau en David gaat
in vervulling als Beau acht maanden later dochtertje Magda baart. De gynaecoloog feliciteert Beau: “Van harte
profciat jonge moeder! “ Beau antwoordt: “lief van u, maar ik ben geen moeder, ik ben vader!”
- Hoe is de problematek rond transgenderisme in Nederland geregeld?
Art. :28 e.v.
- Is Beau nu vader of moeder van het kind geworden?
Art. :28c. Op de geboorteakte staat Beau als moeder.
- Hoe zou de situate zijn als David inmiddels vrouw zou zijn en Beau zou bevruchten? Zou David
vader of moeder van het kind zijn?
David is niet van rechtswege duomoeder omdat het gaat om een bekende donor. David kan wel als
duomoeder erkend worden.
- Art. : 9d BW
Taak 3b
Zo succesvol als Eva, 6arah en Beau uiteindelijk zwanger raakten, zo hopeloos ziet een zwangerschap voor
Esther (een gemeenschappelijke vriendin van allen) uit! Esther en haar partner Max, hebben al een heel traject
van IVF in Nederland en België achter de rug. Helaas zonder succes: het bevruchte ei celletje wil zich niet
innestelen in de baarmoeder van Esther.
Esther en Max wenden zich tot jou, omdat zij via een gemeenschappelijke kennis gehoord hebben dat jij
momenteel familierecht studeert. Nu zij overwegen een kindje te adopteren willen zij graag juridisch advies, zo
willen zij graag weten wat de adopteprocedure inhoudt, aan welke eisen en voorwaarden zij moeten voldoen
om te adopteren en wat de rechtsgevolgen van de adopte zullen zijn.
Art. :227 BW. Door uitspraak van de rechter. Voorwaarden in :228.
, Taak 3c
Naar aanleiding van uw juridisch advies en informate die zij elders hebben ingewonnen, besluiten Esther en
Max af te zien van hun adopteplannen. Als je ziet hoe vreselijk teleurgesteld het koppel is besluit je ‘de
knuppel maar in het hoenderhok te gooien’: “ Hebben jullie nooit overwogen een beroep op een draagmoeder
te doen? Jullie kunnen dan jullie eigen kindje door een andere vrouw laten dragen en baren!”
Het paar is verrukt van dit idee. Esther is goed bevriend met 6arah (uit taak 2) en legt haar het idee voor. 6arah
blijkt graag bereid het kindje van Esther en Max te dragen en te baren.
Na een gecompliceerde zwangerschap van 8 maanden bevalt 6arah uiteindelijk van een tweeling: Max junior en
Lex. 6arah wil uiteindelijk Lex graag voor zichzelf en Eva houden; de bedoeling was immers van meet af aan dat
6arah één kindje voor Esther en Max zou dragen. 6arah geef het paar de keuze: of zij nemen Max junior alleen
of ze krijgen geen van beide kinderen!
- Hoe is draagmoederschap in Nederland geregeld?
Niet.
- Wie is juridisch ouder van de kinderen?
6arah. Zij baart de kinderen ( : 98).
- Hoe kunnen de wensouders juridisch ouder worden?
Geen sprake van anonieme donor. Eva kan de kinderen erkennen om moeder te worden.
Eva krijgt wel gezag van rechtswege.
Art. :266. Eva kan het gezag over Max junior laten beëindigen en door Max senior laten erkennen.
Esther kan na een jaar ( :228) Max junior laten adopteren.
Taak 3d
. Beoordeel de volgende stelling: “De geschiktheid van wensouders bij draagmoederschap zou strikt moeten
worden getoetst”.
De commissie stelt voor dat de rechter de geschiktheid toetst. Het zou echter een beter idee zijn om
dat te laten doen door een aparte instante die bestaat uit juristen en psychologen. Rechters ziten er
niet op te wachten om de geschiktheid van wensouders te toetsen.
A. Welke belangen worden gediend bij het bieden van een wetelijke regeling voor draagmoederschap?
6tel: twee homo’s naar Californië die een baby via een draagmoeder krijgen. Op de geboorteakte
komen de namen van de twee vaders te staan. Wanneer zij naar Nederland komen wordt dit niet
erkend. Dit is in strijd met het ‘mater semper certa est’ beginsel.
Goed initatef zou een stchtng onder toezicht van de overheid zijn. Zo kunnen de draagmoeder en
de wensouders worden gescreend.
Het voorstel van de commissie heef een aantal haken en ogen, bijv.: maximaal 3000 euro per maand
is te weinig.
Rechtspraak:
- HR 6 november 20 5, ECLI: NL: HR: 20 5:3244
In het onderhavige geding verzoekt [verweerder] , voor zover in cassate nog van belang, vernietging
van de door [verzoeker 2] gedane erkenning, alsmede vervangende toestemming tot erkenning van
[A] als bedoeld in art. :204 lid 3 BW. [verweerder] legt hieraan ten grondslag dat hij de verwekker
van [A] is en dat [de vrouw] misbruik heef gemaakt van haar bevoegdheid om [A] door [verzoeker 2]
te laten erkennen, terwijl zij ervan op de hoogte was dat [verweerder] [A] wilde erkennen.
