Samenvatting ethiekmodule
1. Inleiding
ERB ethics review board
RICDE research institute of child development and education
AVG algemene verordening gegevensbescherming over privacyaspecten
Onderzoek met menselijke deelnemers kan soms leiden tot tegenstrijdige belangen van onderzoekers
en deelnemers. Onderzoekers zijn gefocust op hun onderzoeksdoelen en voordelen van de
resultaten. Bij het ontwerpen van een onderzoeksproject is het belangrijk om rekening te houden
met het welzijn, de individuele rechten en de autonomie van de deelnemers.
2. Geschiedenis van onderzoeksethiek
Respect voor het welzijn en de rechten van de deelnemers zijn de basisingrediëntjes van de relatie
tussen de onderzoeker en de deelnemers aan een onderzoek.
Hieronder worden 3 voorbeelden gegeven van medisch onderzoek dat van invloed is geweest op de
huidige ethische regelgeving voor het uitvoeren van onderzoek.
1. Medische experimenten onder het naziregime in Duitsland tijdens de tweede wereldoorlog.
Voorbeeld van schadelijk onderzoek op onwillige menselijke proefpersonen zonder enige vorm van
toestemming.
Uitgevoerd op duizenden concentratiekampgevangenen, die werden bijvoorbeeld geïnjecteerd met
benzine en levende virussen, gedwongen werden gif in te nemen of met geweld werden
ondergedompeld in ijswater.
In Neurenberg (1946) werden 23 artsen aangeklaagd. 16 schuldig bevonden en gevangengezet, 7
werden ter dood veroordeeld.
Dit resulteerde ook in de eerste internationale ethische code voor onderzoek waarbij mensen
betrokken zijn, namelijk de Code van Neurenberg model staat voor ethische codes.
Het eerste van de 10 punten is de vrijwillige geïnformeerde toestemming = hedendaagse sleutelrol.
2. Willowbrook-studie.
Uitgevoerd op een instituut voor verstandelijk gehandicapte kinderen in New York City. Tussen 1955
en 1970 werden de kinderen besmet met het hepatitusvirus. De onderzoekers wilden meer te weten
komen over de overdracht van infectieuze hepatitis en wilden het effect van gammaglobuline bij het
voorkomen of verbeteren van hepatitis testen.
Wettelijke verzorgers moesten toestemming geven voor deelname, anders werden kinderen niet
toegelaten tot de school. En de informatie die werd gegeven was misleidend positief. Ze zeiden dat
besmetting onvermijdelijk was voor deze populatie, dus ze het vroeg of laat toch wel zouden krijgen.
Er werd duidelijk geen rekening gehouden met de schade die aan de kinderen werd toegebracht.
3. Syfillis onderzoek in Tuskegee, Alabama, VS
Voorbeeld van onderzoek dat de rechten en het welzijn van menselijke proefpersonen schendt.
Uitgevoerd door Amerikaanse volksgezondheidsdienst. Het doel van het onderzoek was om het
natuurlijke proces van onbehandelde syfilis onder Afro-Amerikaanse mannen te bestuderen.
De mannen die deelnamen wisten dat ze ziek waren, zogenoemd hadden ze ‘slecht bloed’. Ze kregen
niet te horen dat ze besmet waren met syfilis; nog volledige informatie over het onderzoek.
Ze zouden gratis medische behandeling en gratis maaltijden krijgen.
Echter kregen ze geen echte medicijnen om syfilis te bestrijden, ook niet nadat ontdekt was dat
, penicilline een goed medicijn was. Onderzoekers wilde namelijk weten hoe syfilis zich ontwikkelde bij
deze mensen.
Bij veel van de deelnemers ontwikkelde zich diabetes, tumoren en hartziekten. Ze werden blind of
stierven als gevolg van onbehandelde syfilis.
Deze studie resulteerde in de publicatie van het Belmont-rapport in 1979.
Belmont-rapport
Hierin werden ethische principes en richtlijnen voor de bescherming van menselijke deelnemers
beschreven. Het is het eerste rapport dat de nadruk legt op het feit dat onderzoekers verplicht zijn
een Institutional review board (IRB) te hebben voor de bescherming van menselijke deelnemers aan
onderzoek.
De drie kernprincipes die in het Belmont-rapport werden geïdentificeerd zijn:
(1) respect voor personen = betekent dat de autonomie van alle mensen die bij een onderzoek
betrokken zijn, beschermd moet worden en dat deelnemers met beleefdheid en respect behandeld
moeten worden. Deelnemers moeten volledig worden geïnformeerd over het doel en de procedure
van een onderzoek door middel van een geïnformeerde toestemmingsprocedure. Onderzoekers
moeten eerlijk zijn en geen bedrog
(2) beneficence / weldadigheid = ‘Doe geen kwaad’. Hoewel onderzoekers de voordelen van hun
onderzoek willen maximaliseren, moeten ze ook de risico's voor de proefpersonen minimaliseren.
(3) Rechtvaardigheid / justice = dat de onderzoekers verantwoordelijk zijn voor het waarborgen van
redelijke, niet-uitbuitende en weloverwogen procedures die eerlijk worden uitgevoerd.
Ook in de sociale wetenschapen zijn ethische schendingen geweest:
1) Milgram’s studie van gehoorzaamheid.
Hij was geïnteresseerd in de rechtvaardiging voor daden van genocide. Ze testen tot hoever iemand
bevelen opvolgt van superieuren. Tijdens het onderzoek werd gezegd dat het ging over de effecten
van straf op het geheugen. Ze werden niet geïnformeerd over het echte doel, namelijk
gehoorzaamheid.
De deelnemers waren docenten, moeten leerlingen (leerling was lid van onderzoeksteam, maar
deelnemers wisten dat niet) vragen stellen. Bij verkeerde antwoorden kregen de deelnemers
instructie om de leerling een elektrische schok te geven. Ze moesten de intensiteit van de elektrische
schokken verhogen naarmate het experiment vorderde.
De schokken waren nep, maar de leerlingen moesten het uitschreeuwen. Ruim de helft gaf schokken
van 450 volt. Die als meer dan gevaarlijk werden aangegeven, maar in werkelijkheid dodelijk zou zijn.
Kritiek deelnemers waren niet op de hoogte van het eigenlijke doel. En aangezien 65% een
dodelijke schok toediende, is het de vraag of dat schadelijk is voor het zelfbeeld van de deelnemers.
Onderzoekers moeten zich bezighouden met het welzijn van de deelnemers. Omdat ze het werkelijke
doel niet kenden, konden ze de kosten en baten van deelname niet tegen elkaar afwegen.
2) Zimbardo’s Stanford-gevangenisexperiment
Doel was erachter te komen wat de psychologische en gedragsmatige consequenties waren van het
zijn van een gevangene of gevangenebewaker. Studenten werden gerekruteerd en geïnformeerd over
het doel en de procedure van het onderzoek. Ze tekenden een formulier van informed consent en
waren ze zich ervan bewust dat er sprake zou zijn van een “schending van de privacy, verlies van
bepaalde burgerrechten en intimidatie” tijdens het onderzoek. De rol van gevangene en bewaker
werd willekeurig toegewezen.
Het idee was het experiment na 2 weken te beëindigen, maar dat had hij na 6 dagen al moeten doen.
De situatie escaleerde; ‘bewakers’ vielen de ‘gevangenen’ lastig en daardoor verkeerden verschillende
‘gevangenen’ in ernstige nood, waarbij ze ‘ongeorganiseerd denken, oncontroleerbaar huilen’
1. Inleiding
ERB ethics review board
RICDE research institute of child development and education
AVG algemene verordening gegevensbescherming over privacyaspecten
Onderzoek met menselijke deelnemers kan soms leiden tot tegenstrijdige belangen van onderzoekers
en deelnemers. Onderzoekers zijn gefocust op hun onderzoeksdoelen en voordelen van de
resultaten. Bij het ontwerpen van een onderzoeksproject is het belangrijk om rekening te houden
met het welzijn, de individuele rechten en de autonomie van de deelnemers.
2. Geschiedenis van onderzoeksethiek
Respect voor het welzijn en de rechten van de deelnemers zijn de basisingrediëntjes van de relatie
tussen de onderzoeker en de deelnemers aan een onderzoek.
Hieronder worden 3 voorbeelden gegeven van medisch onderzoek dat van invloed is geweest op de
huidige ethische regelgeving voor het uitvoeren van onderzoek.
1. Medische experimenten onder het naziregime in Duitsland tijdens de tweede wereldoorlog.
Voorbeeld van schadelijk onderzoek op onwillige menselijke proefpersonen zonder enige vorm van
toestemming.
Uitgevoerd op duizenden concentratiekampgevangenen, die werden bijvoorbeeld geïnjecteerd met
benzine en levende virussen, gedwongen werden gif in te nemen of met geweld werden
ondergedompeld in ijswater.
In Neurenberg (1946) werden 23 artsen aangeklaagd. 16 schuldig bevonden en gevangengezet, 7
werden ter dood veroordeeld.
Dit resulteerde ook in de eerste internationale ethische code voor onderzoek waarbij mensen
betrokken zijn, namelijk de Code van Neurenberg model staat voor ethische codes.
Het eerste van de 10 punten is de vrijwillige geïnformeerde toestemming = hedendaagse sleutelrol.
2. Willowbrook-studie.
Uitgevoerd op een instituut voor verstandelijk gehandicapte kinderen in New York City. Tussen 1955
en 1970 werden de kinderen besmet met het hepatitusvirus. De onderzoekers wilden meer te weten
komen over de overdracht van infectieuze hepatitis en wilden het effect van gammaglobuline bij het
voorkomen of verbeteren van hepatitis testen.
Wettelijke verzorgers moesten toestemming geven voor deelname, anders werden kinderen niet
toegelaten tot de school. En de informatie die werd gegeven was misleidend positief. Ze zeiden dat
besmetting onvermijdelijk was voor deze populatie, dus ze het vroeg of laat toch wel zouden krijgen.
Er werd duidelijk geen rekening gehouden met de schade die aan de kinderen werd toegebracht.
3. Syfillis onderzoek in Tuskegee, Alabama, VS
Voorbeeld van onderzoek dat de rechten en het welzijn van menselijke proefpersonen schendt.
Uitgevoerd door Amerikaanse volksgezondheidsdienst. Het doel van het onderzoek was om het
natuurlijke proces van onbehandelde syfilis onder Afro-Amerikaanse mannen te bestuderen.
De mannen die deelnamen wisten dat ze ziek waren, zogenoemd hadden ze ‘slecht bloed’. Ze kregen
niet te horen dat ze besmet waren met syfilis; nog volledige informatie over het onderzoek.
Ze zouden gratis medische behandeling en gratis maaltijden krijgen.
Echter kregen ze geen echte medicijnen om syfilis te bestrijden, ook niet nadat ontdekt was dat
, penicilline een goed medicijn was. Onderzoekers wilde namelijk weten hoe syfilis zich ontwikkelde bij
deze mensen.
Bij veel van de deelnemers ontwikkelde zich diabetes, tumoren en hartziekten. Ze werden blind of
stierven als gevolg van onbehandelde syfilis.
Deze studie resulteerde in de publicatie van het Belmont-rapport in 1979.
Belmont-rapport
Hierin werden ethische principes en richtlijnen voor de bescherming van menselijke deelnemers
beschreven. Het is het eerste rapport dat de nadruk legt op het feit dat onderzoekers verplicht zijn
een Institutional review board (IRB) te hebben voor de bescherming van menselijke deelnemers aan
onderzoek.
De drie kernprincipes die in het Belmont-rapport werden geïdentificeerd zijn:
(1) respect voor personen = betekent dat de autonomie van alle mensen die bij een onderzoek
betrokken zijn, beschermd moet worden en dat deelnemers met beleefdheid en respect behandeld
moeten worden. Deelnemers moeten volledig worden geïnformeerd over het doel en de procedure
van een onderzoek door middel van een geïnformeerde toestemmingsprocedure. Onderzoekers
moeten eerlijk zijn en geen bedrog
(2) beneficence / weldadigheid = ‘Doe geen kwaad’. Hoewel onderzoekers de voordelen van hun
onderzoek willen maximaliseren, moeten ze ook de risico's voor de proefpersonen minimaliseren.
(3) Rechtvaardigheid / justice = dat de onderzoekers verantwoordelijk zijn voor het waarborgen van
redelijke, niet-uitbuitende en weloverwogen procedures die eerlijk worden uitgevoerd.
Ook in de sociale wetenschapen zijn ethische schendingen geweest:
1) Milgram’s studie van gehoorzaamheid.
Hij was geïnteresseerd in de rechtvaardiging voor daden van genocide. Ze testen tot hoever iemand
bevelen opvolgt van superieuren. Tijdens het onderzoek werd gezegd dat het ging over de effecten
van straf op het geheugen. Ze werden niet geïnformeerd over het echte doel, namelijk
gehoorzaamheid.
De deelnemers waren docenten, moeten leerlingen (leerling was lid van onderzoeksteam, maar
deelnemers wisten dat niet) vragen stellen. Bij verkeerde antwoorden kregen de deelnemers
instructie om de leerling een elektrische schok te geven. Ze moesten de intensiteit van de elektrische
schokken verhogen naarmate het experiment vorderde.
De schokken waren nep, maar de leerlingen moesten het uitschreeuwen. Ruim de helft gaf schokken
van 450 volt. Die als meer dan gevaarlijk werden aangegeven, maar in werkelijkheid dodelijk zou zijn.
Kritiek deelnemers waren niet op de hoogte van het eigenlijke doel. En aangezien 65% een
dodelijke schok toediende, is het de vraag of dat schadelijk is voor het zelfbeeld van de deelnemers.
Onderzoekers moeten zich bezighouden met het welzijn van de deelnemers. Omdat ze het werkelijke
doel niet kenden, konden ze de kosten en baten van deelname niet tegen elkaar afwegen.
2) Zimbardo’s Stanford-gevangenisexperiment
Doel was erachter te komen wat de psychologische en gedragsmatige consequenties waren van het
zijn van een gevangene of gevangenebewaker. Studenten werden gerekruteerd en geïnformeerd over
het doel en de procedure van het onderzoek. Ze tekenden een formulier van informed consent en
waren ze zich ervan bewust dat er sprake zou zijn van een “schending van de privacy, verlies van
bepaalde burgerrechten en intimidatie” tijdens het onderzoek. De rol van gevangene en bewaker
werd willekeurig toegewezen.
Het idee was het experiment na 2 weken te beëindigen, maar dat had hij na 6 dagen al moeten doen.
De situatie escaleerde; ‘bewakers’ vielen de ‘gevangenen’ lastig en daardoor verkeerden verschillende
‘gevangenen’ in ernstige nood, waarbij ze ‘ongeorganiseerd denken, oncontroleerbaar huilen’
