Samenvatting Geloof je het zelf

Geloof je het zelf?!
Levensbeschouwelijk leren in het primair onderwijs
H7, 8, 9, 10, 12(14), 15(16)
Bert van den Berg


H7: Leren symboliseren
Symbool = iets wat verwijst van een buitenkant naar een betekenis die er binnenin zit, van
namaak naar echt

Kinderen kunnen de betekenis van een symbool niet zomaar overnemen, maar moeten het
symbool eerst goed waarnemen, zien horen en voelen

Symbolen meer dan taal  symbolen moet je laten bezinken + voelen

Ieder kind ervaart leven op unieke manier  Taak leerkracht: kind zodanig benaderen zodat
er betrokkenheid ontstaat

Benoemen is de basis voor grip krijgen op de wereld

In het boek wordt het leren van symbolen uitgelegd d.m.v. ‘een reis door de Archipel der
symbolen’: op elk eiland leg je aan en je haalt een stukje kennis binnen. Dan vaar je verder
naar het volgende eilandje (Heesen)
 Zee van hart en zin = dagelijkse gang van leven en leren
 Fase 1: Eiland van vertrek
Kind leert dingen zien, nog niet symboliseren
 Fase 2: Eiland van de woordenschat
Woorden krijgen betekenis, je kunt communiceren
 Fase 3: Zandbank
Symbolen die heel belangrijk lijken, maar eigenlijk geen waarde hebben (vb. de M
van MacDonald’s)
 Fase 4: Eiland van je lichaam
Bewustwording van functes lichaam + zintuigen/waarnemingen
 Fase 5: Eiland van belangrijke personen
Mens wordt sociaal wezen, kind ontdekt verschillende leefsituates
 Fase 6: Schiereiland van de grote namen
Kennis van mensen uit de geschiedenis die grote waarde hebben gehad (bijv. Jezus,
Martn Luther King)
 Fase 7: Eiland van de universele symbolen
Inzicht in verschillen/overeenkomsten culturen/levensbeschouwingen
 Fase 8: Eiland van de religieuze symbolen
Inzicht in grote herkenbare symbolen van diverse godsdiensten en
levensbeschouwingen (vb. God, Allah, Eeuwige, Licht)

,  Fase 9: Eiland van de religieuze voorwerpen
Voorwerpen die in veel religies een krachtge rol spelen als aandachtspunt en
verbinding tussen hand en hoofd, tussen zin(tuig) en hart
- Geur: wierook
- Geluid: kerkklok
- Meditate: klankschalen
- Rituele kleding: gebedsmantels, kaarsen
 Fase 10: Eiland van handelingen en rituelen
Zelf invullen van leven met handelingen en rituelen om gebeurtenissen te vieren
 Fase 11: Je eigen symbolische eiland
Je eigen ruimte, waar je alleen wilt zijn of waar anderen welkom zijn

Functes symboliek (Kuindersma)
 Evocerende functe  Symbolen kunnen ervaringen oproepen, actualiseren en
intensiveren door fantasie, verbeelding en creatviteit
 Oriënterende functe  Symbolen confronteren met zin of een zingeheel. De eigen
ervaringen en de wereld van godsdienst en geloof worden op elkaar betrokken.
 Ontsluitngsfuncte  Door één symbool te begrijpen, krijg je toegang tot een groter
geheel, een symboolfamilie.
 Brugfuncte/bemiddelingsfuncte  Door een uiterlijke betekenis die begrepen kan
worden, kan een symbool ook naar de innerlijke betekenis vertaald worden.
Religieuze symbolen verenigen dat wat buiten en binnen de mens is, verenigen
grondervaringen en eigen ervaringen, verhaal en mens, men sen religie of tradite.
Symbolen bemiddelen en verwijzen ook naar dat wat in de toekomst zin of betekenis
kan geven.
 Therapeutsche functe  Symbolen kunnen helpen om innerlijke conficten en
levensvragen aan de orde te stellen en te verwerken




H8: Leren flosoferen met kinderen
Als leerkracht moet je een ‘houding van verwondering’ hebben om het spel van vraag en
antwoord met leerlingen te kunnen spelen. Kinderen bekijken de wereld vanuit andere
perspecteven.

In een flosofsch gesprek vullen denken + emotes elkaar aan
- Emote = gevoelige gedachte  helpen bij het in beeld krijgen wat echt waardevol is
voor ons
- Denken = logische gedachte

Thecla Rondhuis (1994)  “interacte tussen kinderen en olwdassenen die orij is oan macht
en daarbij niemand de dijsheid in pacht heeft  kinderen + volwassenen gelijkwaardig in
flosofsch gesprek