Werken met en voor cliënten – Verpleeghuis
Leerdoelen
- De student kent taken en verantwoordelijkheden van de logopedist bij dementie en
palliatieve zorg;
- De student stelt een behandelplan op bij een casus met complexe problematiek;
- De student benoemt en bespreekt ethische aspecten bij een casus met complexe
problematiek;
- De student selecteert en formuleert geschikte informatie voor mantelzorgers van cliënten
met dementie gericht op communicatieadviezen;
- De student kent het belang van goede mondverzorging bij cliënten met kauw- en
slikstoornissen;
- De student voert een multidisciplinair overleg en benoemt daarbij welke informatie van
belang is om over te dragen of te ontvangen;
- De student beschrijft hoe een klinische les kan worden opgebouwd;
- De student stelt een klinische les samen voor verzorgenden in een verpleeghuis, gericht op
het overdragen van informatie rondom een specifieke casus.
,College 1. Dementie en palliatieve zorg: de rol van de logopedist
Dementie – feiten en getallen (www.alzheimer-nederland.nl)
- 260.000 mensen met dementie in NL
- Verwachting 2040: 500.000 mensen met dementie in NL. Dit zouden er zo nog meer kunnen
worden.
- 12.000 mensen < 65 jaar met dementie
Definitie dementie
- Dementie is een spectrum van klinische syndromen
- deze syndromen worden
o veroorzaakt door verschillende hersenziekten
o gekenmerkt door combinaties van meervoudige stoornissen in cognitie, stemming
of gedrag
- de specifieke kenmerken van de verschillende combinaties worden bepaald door de aard
(wat voor soort probleem), distributie (de verspreiding over de hersengebieden) en ernst
van de afwijkingen in de hersenen
Differentiaal diagnostiek
Differentiaal diagnostiek wordt gedaan wanneer twee of meerdere ‘ziekten’ het ziektebeeld kunnen
verklaren en het nog niet mogelijk is tot een definitieve diagnose te komen. Verder onderzoek zal
erop gericht zijn één of meerdere elementen van de differentiële diagnose uit te sluiten tot
uiteindelijk liefst slechts één mogelijkheid overblijft.
- Is er sprake van dementie?
- Óf is er sprake van:
o Mild Cognitive Impairment (MCI)
▪ Lichte klachten maar eigenlijk maar in één domein.
6-25% van deze mensen ontwikkelen uiteindelijk dementie.
o Psychiatrische klachten (depressie, burn-out)
o Onderliggende lichamelijke klachten (o.a. epilepsie)
▪ Delier: Dit kun je behandelen. Het is een tijdelijke stand van verwardheid.
o Subjectieve klachten
▪ Mensen hebben zelf het idee dat ze het niet meer kunnen volgen en het
allemaal teveel wordt. Dit valt meer onder de normale ouderdom.
- Indien er wel sprake is van dementie; welke vorm?
Een neuroloog in samenwerking met een neuropsycholoog bepaald of er sprake is van dementie.
Vormen van dementie (o.a.)
- Ziekte van Alzheimer
- Vasculaire dementie
o Heeft te maken met de aderen, de bloedvaten in hersenen. Als daar troep in zit,
krijgen de hersenen minder zuurstof en dat gaat als het ware verschrompelen.
- Frontotemporale dementie (FTD)
o De voorste hersenkwabben. Daar zitten de executieve functies. Als dat is aangedaan,
krijg je hier een hoop problemen mee.
- Lewy Body dementie
o Bij schommelingen in de achteruitgang van het geestelijk functioneren van de patiënt
in combinatie met Parkinsonsymptomen als tremoren, stijfheid, langzaam bewegen,
een gebogen houding en een afwijkende manier van lopen, kan er sprake zijn van
lewy-body dementie.
2
, Corticaal vs. Subcorticaal
Corticaal: afgeleid van de cortex. Als in die bovenste laag van de hersenen problemen ontstaan, dan
spreek je van een corticale dementie
Subcorticaal: onder de cortex (dieper in de hersenen).
Samenvattend
Corticale dementiesyndromen:
- In het algemeen sprake van stoornissen in o.a. het leervermogen, geheugen, taal,
handelingen (praxis) en visuoperceptuele vaardigheden (ruimtelijk inzicht).
- Gevolg: detecteerbare stoornissen met kenmerken van amnesie, afasie, alexie, agrafie,
apraxie, agnosie en acalculie.
o Detecteerbaar: Op te roepen bij onderzoek. Je kunt de stoornissen diagnosticeren.
o Amnesie: vergeetachtigheid/geheugenproblemen
o Alexie: niet meer kunnen lezen
o Agrafie: niet meer kunnen schrijven
o Agnosie: dingen en mensen niet meer kunnen herkennen
o Acalculie: niet meer kunnen rekenen
- Bijvoorbeeld ziekte van Alzheimer, Lewy-body dementie.
Als iemand dementieverschijnselen krijgt voor of binnen een jaar nadat een persoon Parkinson
kreeg, dan spreek je van een lewy-body dementie.
Stel je krijgt allemaal verschijnselen, zoals geestelijke achteruitgang, sterke schommelingen in
geheugen en/of trillen, maar je hebt nog niet de diagnose Ziekte van Parkinson, dan is de dementie
eigenlijk het probleem en de oorzaak van de Parkinsonverschijnselen. Dan is het geen echte
Parkinson, maar dan is het lewy-body dementie.
Dus voor de diagnose Parkinson of binnen een jaar na de diagnose Parkinson krijgt iemand
dementieverschijnselen.
3
Leerdoelen
- De student kent taken en verantwoordelijkheden van de logopedist bij dementie en
palliatieve zorg;
- De student stelt een behandelplan op bij een casus met complexe problematiek;
- De student benoemt en bespreekt ethische aspecten bij een casus met complexe
problematiek;
- De student selecteert en formuleert geschikte informatie voor mantelzorgers van cliënten
met dementie gericht op communicatieadviezen;
- De student kent het belang van goede mondverzorging bij cliënten met kauw- en
slikstoornissen;
- De student voert een multidisciplinair overleg en benoemt daarbij welke informatie van
belang is om over te dragen of te ontvangen;
- De student beschrijft hoe een klinische les kan worden opgebouwd;
- De student stelt een klinische les samen voor verzorgenden in een verpleeghuis, gericht op
het overdragen van informatie rondom een specifieke casus.
,College 1. Dementie en palliatieve zorg: de rol van de logopedist
Dementie – feiten en getallen (www.alzheimer-nederland.nl)
- 260.000 mensen met dementie in NL
- Verwachting 2040: 500.000 mensen met dementie in NL. Dit zouden er zo nog meer kunnen
worden.
- 12.000 mensen < 65 jaar met dementie
Definitie dementie
- Dementie is een spectrum van klinische syndromen
- deze syndromen worden
o veroorzaakt door verschillende hersenziekten
o gekenmerkt door combinaties van meervoudige stoornissen in cognitie, stemming
of gedrag
- de specifieke kenmerken van de verschillende combinaties worden bepaald door de aard
(wat voor soort probleem), distributie (de verspreiding over de hersengebieden) en ernst
van de afwijkingen in de hersenen
Differentiaal diagnostiek
Differentiaal diagnostiek wordt gedaan wanneer twee of meerdere ‘ziekten’ het ziektebeeld kunnen
verklaren en het nog niet mogelijk is tot een definitieve diagnose te komen. Verder onderzoek zal
erop gericht zijn één of meerdere elementen van de differentiële diagnose uit te sluiten tot
uiteindelijk liefst slechts één mogelijkheid overblijft.
- Is er sprake van dementie?
- Óf is er sprake van:
o Mild Cognitive Impairment (MCI)
▪ Lichte klachten maar eigenlijk maar in één domein.
6-25% van deze mensen ontwikkelen uiteindelijk dementie.
o Psychiatrische klachten (depressie, burn-out)
o Onderliggende lichamelijke klachten (o.a. epilepsie)
▪ Delier: Dit kun je behandelen. Het is een tijdelijke stand van verwardheid.
o Subjectieve klachten
▪ Mensen hebben zelf het idee dat ze het niet meer kunnen volgen en het
allemaal teveel wordt. Dit valt meer onder de normale ouderdom.
- Indien er wel sprake is van dementie; welke vorm?
Een neuroloog in samenwerking met een neuropsycholoog bepaald of er sprake is van dementie.
Vormen van dementie (o.a.)
- Ziekte van Alzheimer
- Vasculaire dementie
o Heeft te maken met de aderen, de bloedvaten in hersenen. Als daar troep in zit,
krijgen de hersenen minder zuurstof en dat gaat als het ware verschrompelen.
- Frontotemporale dementie (FTD)
o De voorste hersenkwabben. Daar zitten de executieve functies. Als dat is aangedaan,
krijg je hier een hoop problemen mee.
- Lewy Body dementie
o Bij schommelingen in de achteruitgang van het geestelijk functioneren van de patiënt
in combinatie met Parkinsonsymptomen als tremoren, stijfheid, langzaam bewegen,
een gebogen houding en een afwijkende manier van lopen, kan er sprake zijn van
lewy-body dementie.
2
, Corticaal vs. Subcorticaal
Corticaal: afgeleid van de cortex. Als in die bovenste laag van de hersenen problemen ontstaan, dan
spreek je van een corticale dementie
Subcorticaal: onder de cortex (dieper in de hersenen).
Samenvattend
Corticale dementiesyndromen:
- In het algemeen sprake van stoornissen in o.a. het leervermogen, geheugen, taal,
handelingen (praxis) en visuoperceptuele vaardigheden (ruimtelijk inzicht).
- Gevolg: detecteerbare stoornissen met kenmerken van amnesie, afasie, alexie, agrafie,
apraxie, agnosie en acalculie.
o Detecteerbaar: Op te roepen bij onderzoek. Je kunt de stoornissen diagnosticeren.
o Amnesie: vergeetachtigheid/geheugenproblemen
o Alexie: niet meer kunnen lezen
o Agrafie: niet meer kunnen schrijven
o Agnosie: dingen en mensen niet meer kunnen herkennen
o Acalculie: niet meer kunnen rekenen
- Bijvoorbeeld ziekte van Alzheimer, Lewy-body dementie.
Als iemand dementieverschijnselen krijgt voor of binnen een jaar nadat een persoon Parkinson
kreeg, dan spreek je van een lewy-body dementie.
Stel je krijgt allemaal verschijnselen, zoals geestelijke achteruitgang, sterke schommelingen in
geheugen en/of trillen, maar je hebt nog niet de diagnose Ziekte van Parkinson, dan is de dementie
eigenlijk het probleem en de oorzaak van de Parkinsonverschijnselen. Dan is het geen echte
Parkinson, maar dan is het lewy-body dementie.
Dus voor de diagnose Parkinson of binnen een jaar na de diagnose Parkinson krijgt iemand
dementieverschijnselen.
3
