Epidemiologie en biostatstei
Inhoudsopgave
College 1 – 8 januari 2018 – selecte en misclassifcate....................................................................2
College 2 – 9 Januari 2018 – selecte en misclassifcate....................................................................6
College 3 – 10 januari 2018 – validiteit en reproduceerbaarheid.....................................................10
College 4 – 15 januari 2018 - confounding en efectmodifcate......................................................13
College 5 – 16 januari 2018 – beschrijvende statstei.....................................................................17
College 6 – 17 januari 2018 – iansbereiening.................................................................................19
Colleges 7 – 22 januari 2018 - iansmodellen en de centrale limietstelling......................................21
College 8 – 23 januari 2018 - statstsch toetsen..............................................................................25
College 9 -24 januari 2018 – betrouwbaarheidsintervallen.............................................................30
,College 1 – 8 januari 2018 – selectie en misclassifcatie
Verilaren is verband tussen determinant en zieite en de oorzaai van de zieite.
Frequentiematen zeggen iets over vooriomen
- Prevalente het vooriomen van een zieite
- Incidente optreden van nieuwe gevallen
Associatiematen zeggen iets over samenhang van zieite en factoren.
tabai en gezondheid
– Nicotana tabacum: lid van nachtschadefamilie
o Leden van deze familie bevaten allemaal alialoïden (gifige stofenn in delen van
plant
o Nicotne, een zenuwgif, is zonn alialoïde
o Nicotne verhoogt dopamineniveau
o Dopamine geef gevoel van genot
– Eerste gebruii van tabaisrooi inhaleren in 500 B.C door Mayans
o tjdens religieuze dingen door medicijnman
o tabai geneesirachtge weriing
– introducte van tabai in Europa door ppanjaarden en Portugezen voor hun geneesirachtge
weriing. De marit vooral via Ameriiaans-engelse handel. In Groot-Britanie nam gebruii van
tabai snel toe. King James was felle tegenstander belastng op tabaisimport efect:
verhogen eigen teelt
– In Nederland vanaf 17e eeuw werd tabaisgebruii algemene gewoonte. Door veel opposite
belasten van tabai.
– Tabaisconsumpte over de tjd: het gebruii steeg steri na WO1, na WO2 rooite 80% vd
mannen, later pas de vrouwen. Artsen gaven patenten sigareten op ze gerust te stellen.
Begin 20e eeuw iwamen er nieuwe ideeen over het tabaisgebruii:
o Positeve efect op weriing hersenen, maar is wel verslavend
o Vaai in 1 adem met alcohol
o Ant-rooi campagnes vooral uit strenge ierigezindten
In de 20e eeuw ontstand ooi de ant-rooilobby. Uit een engels onderzoei bleei dat er een
groeiachterstand ion optreden rooiverbod <16
Historie van Roien en gezondheid
– 18e eeuw: ‘case studesn patenten met lipcarcinomen op plei waar ze de pijp in mond
doen
– 19e eeuw: ‘herhaalde ilinische observatesn in zg ianierilinieien iwamen sommige
soorten ianier vaier voor bij roiers
– rond 1940: eerste patent-controle studies
, – bijna 20e eeuw: ‘ecologische observatesn in verschillende landen zag men toename
longianier en roien.
– Begin 20e eeuw: ‘experimentele dierstudiesn blootstelling van dieren aan teer leidt vaier
tot huidianier
In de afgelopen eeuw sterie toename van epidemiologisch onderzoei
Ecologische studies: meten op geaggregeerd niveau
Voordelen: snel ilaar, efcicnte, hypothesevormend
Nadelen: ‘ecologische valiuiln uitspraien gebaseerd op waarnemingen aan populates ten
onrechte vertalen naar efecten o individueel niveau
Patiënt-controle studie: door Müller, door vragenlijsten blootstellig irriterende stofen.
Opzet: selecteer patcnten (casesn en controles. Vraag aan alle deelnemers naar determinant.
Eisen: controles moeten representatef zijn voor de basispopulate en de controles hadden patcnten
iunnen worden.
Vragen: Uit welie basispopulate zijn de patcnten afomstgg Trei toevalssteeiproef niet-patcnten
uit zelfde populate. Meerdere determinanten in het spel?
Voordelen:
- Efcicnt bij zeldzame uitiomsten
- Oorzaai-gevolg is sterier dan alleen samenhang
Nadelen:
- pelecte van patcnten vaai non-random
- pelecte van controles praitsche moeiliji
- Gevoelig voor misformate (wenselijie antwoorden en herrinneringsproblemenn
- Gevoelig voor verteiening (confoundingn
Verschillende wetenschappers voerden eigen patent-controleonderzoeien uit waarbij de resultaten
overal hetzelfde was en de iwaliteit van de onderzoeien werd beter. Ooi meer inzicht in nadelige
efecten van roien. Toch maar weinig aandacht voor efecten roien
Cohortonderzoek: groep individuen die toetreedt tot studie, eenmaal toegetreden blijf je lid. Een
cohort ian worden gevolgd in de tjd heef een leefijd en prospectef :
Voordelen
- Geen noodzaai van selecte cases en controles
- Nauwieurige informate
- Niet afanieliji van terugrapportage
- Oorzaai gaat voor gevolg (i.t.t. transversaal onderzoein
- Gemaiieliji om meerdere blootstellingen te meten
Nadelen
- Kostbaar
- pelectebias door selecteve uitval
- Minder ians op selectebias dan bij case controlonderzoei, omdat de uitiomst nog moet
optreden. Je verwacht niet dat bij mensen waarbij de uitiomst nog moet optreden vaier of
juist minder vaai zullen deelnemen aan de studie.
Intermezzo (dynamische populaten: een soort cohort, maar mensen iunnen tussentjds lid worden
en uit de groep.
Nazi-Duitsland; Hitler beweerde dat roien Natonalisme verzwait, roien de Duitse zaadbani
beschadigde en dat roien de economie ondermijnt. Hij trof hierdoor maatregelen, nameliji
voorlichtng op school, sigareten met weinig nicotne, rijiinsttuut op gevaar van tabai te bewijzen
en er iwam een conditoneel rooiverbod. Er werd echter steeds meer gerooit.
Toename van longkanker gevallen neemt toe door:
, - Toenemende industrialisering
- Verstedelijiing
- Gebruii autons
- Toename tabaisgebruii
pinds studie van Hill en Doll meer acceptate over efecten roien. Berson ‘er is iets mis met
onderzoeismethode. Fisher ‘is het verband wel causaal, genethische achtergrondgn. Alternateve
benadering dat roien longianier veroozaait ‘Er bestaat een gen dat tegelijiertjd gevoeliger maait
voor tabaisverslaving en voor longianier;
Aanwezigheid van dit gen is de enige verilarende factor voor optreden longianier.n
Ontrafelen causate
- Probleem cohortstudies: mogelijie samenhang tussen determinant en alternateve
verilarende variabelen
- Oplossing: Ken zelf determinant at random toe aan onderzoeispopulate ((RCTn
o Zwai punt: lijit experiment op werielijiheidg
poorten experimenten
– RCT (herhalingn
o Neem steeiproef uit doelpopulate
o Ken at random individuen toe aan een behandeling
– Cross-over trial
o Neem steeiproef uit doelpopulate
o ptel alle individuen aan beide behandelingen bloot
o Randomiseer de volgorde waarin behandelingen worden aangeboden per individu
o Voordeel: ieder is zijn eigen controle
o Nadeel: retente-efecten van behandeling
Mate van iracht:
Toen efecten van roien beiend waren had dat gevolg voor de samenleving. Het had paradigmatsch
besef schadelijiheid tabai en wetgeving en ontmoedigingsbeleid tot gevolg.
Frequentematen
– Prevalente Bestaande gevallen, Uitgedruit als fracte
o Puntprevalente: fracte mensen in toestand X op dit moment
o Periodeprevalente: fracte mensen die tussen t0 en t1 in toestand X zijn geweest.
Voorbeeld:
Prevalente roiers in Nederland 3r0%
Lifetme-prevalente beenbreuien 20%
Maar ooi: prevalente vrouwen 50%
– Incidente nieuwe gevallen
Inhoudsopgave
College 1 – 8 januari 2018 – selecte en misclassifcate....................................................................2
College 2 – 9 Januari 2018 – selecte en misclassifcate....................................................................6
College 3 – 10 januari 2018 – validiteit en reproduceerbaarheid.....................................................10
College 4 – 15 januari 2018 - confounding en efectmodifcate......................................................13
College 5 – 16 januari 2018 – beschrijvende statstei.....................................................................17
College 6 – 17 januari 2018 – iansbereiening.................................................................................19
Colleges 7 – 22 januari 2018 - iansmodellen en de centrale limietstelling......................................21
College 8 – 23 januari 2018 - statstsch toetsen..............................................................................25
College 9 -24 januari 2018 – betrouwbaarheidsintervallen.............................................................30
,College 1 – 8 januari 2018 – selectie en misclassifcatie
Verilaren is verband tussen determinant en zieite en de oorzaai van de zieite.
Frequentiematen zeggen iets over vooriomen
- Prevalente het vooriomen van een zieite
- Incidente optreden van nieuwe gevallen
Associatiematen zeggen iets over samenhang van zieite en factoren.
tabai en gezondheid
– Nicotana tabacum: lid van nachtschadefamilie
o Leden van deze familie bevaten allemaal alialoïden (gifige stofenn in delen van
plant
o Nicotne, een zenuwgif, is zonn alialoïde
o Nicotne verhoogt dopamineniveau
o Dopamine geef gevoel van genot
– Eerste gebruii van tabaisrooi inhaleren in 500 B.C door Mayans
o tjdens religieuze dingen door medicijnman
o tabai geneesirachtge weriing
– introducte van tabai in Europa door ppanjaarden en Portugezen voor hun geneesirachtge
weriing. De marit vooral via Ameriiaans-engelse handel. In Groot-Britanie nam gebruii van
tabai snel toe. King James was felle tegenstander belastng op tabaisimport efect:
verhogen eigen teelt
– In Nederland vanaf 17e eeuw werd tabaisgebruii algemene gewoonte. Door veel opposite
belasten van tabai.
– Tabaisconsumpte over de tjd: het gebruii steeg steri na WO1, na WO2 rooite 80% vd
mannen, later pas de vrouwen. Artsen gaven patenten sigareten op ze gerust te stellen.
Begin 20e eeuw iwamen er nieuwe ideeen over het tabaisgebruii:
o Positeve efect op weriing hersenen, maar is wel verslavend
o Vaai in 1 adem met alcohol
o Ant-rooi campagnes vooral uit strenge ierigezindten
In de 20e eeuw ontstand ooi de ant-rooilobby. Uit een engels onderzoei bleei dat er een
groeiachterstand ion optreden rooiverbod <16
Historie van Roien en gezondheid
– 18e eeuw: ‘case studesn patenten met lipcarcinomen op plei waar ze de pijp in mond
doen
– 19e eeuw: ‘herhaalde ilinische observatesn in zg ianierilinieien iwamen sommige
soorten ianier vaier voor bij roiers
– rond 1940: eerste patent-controle studies
, – bijna 20e eeuw: ‘ecologische observatesn in verschillende landen zag men toename
longianier en roien.
– Begin 20e eeuw: ‘experimentele dierstudiesn blootstelling van dieren aan teer leidt vaier
tot huidianier
In de afgelopen eeuw sterie toename van epidemiologisch onderzoei
Ecologische studies: meten op geaggregeerd niveau
Voordelen: snel ilaar, efcicnte, hypothesevormend
Nadelen: ‘ecologische valiuiln uitspraien gebaseerd op waarnemingen aan populates ten
onrechte vertalen naar efecten o individueel niveau
Patiënt-controle studie: door Müller, door vragenlijsten blootstellig irriterende stofen.
Opzet: selecteer patcnten (casesn en controles. Vraag aan alle deelnemers naar determinant.
Eisen: controles moeten representatef zijn voor de basispopulate en de controles hadden patcnten
iunnen worden.
Vragen: Uit welie basispopulate zijn de patcnten afomstgg Trei toevalssteeiproef niet-patcnten
uit zelfde populate. Meerdere determinanten in het spel?
Voordelen:
- Efcicnt bij zeldzame uitiomsten
- Oorzaai-gevolg is sterier dan alleen samenhang
Nadelen:
- pelecte van patcnten vaai non-random
- pelecte van controles praitsche moeiliji
- Gevoelig voor misformate (wenselijie antwoorden en herrinneringsproblemenn
- Gevoelig voor verteiening (confoundingn
Verschillende wetenschappers voerden eigen patent-controleonderzoeien uit waarbij de resultaten
overal hetzelfde was en de iwaliteit van de onderzoeien werd beter. Ooi meer inzicht in nadelige
efecten van roien. Toch maar weinig aandacht voor efecten roien
Cohortonderzoek: groep individuen die toetreedt tot studie, eenmaal toegetreden blijf je lid. Een
cohort ian worden gevolgd in de tjd heef een leefijd en prospectef :
Voordelen
- Geen noodzaai van selecte cases en controles
- Nauwieurige informate
- Niet afanieliji van terugrapportage
- Oorzaai gaat voor gevolg (i.t.t. transversaal onderzoein
- Gemaiieliji om meerdere blootstellingen te meten
Nadelen
- Kostbaar
- pelectebias door selecteve uitval
- Minder ians op selectebias dan bij case controlonderzoei, omdat de uitiomst nog moet
optreden. Je verwacht niet dat bij mensen waarbij de uitiomst nog moet optreden vaier of
juist minder vaai zullen deelnemen aan de studie.
Intermezzo (dynamische populaten: een soort cohort, maar mensen iunnen tussentjds lid worden
en uit de groep.
Nazi-Duitsland; Hitler beweerde dat roien Natonalisme verzwait, roien de Duitse zaadbani
beschadigde en dat roien de economie ondermijnt. Hij trof hierdoor maatregelen, nameliji
voorlichtng op school, sigareten met weinig nicotne, rijiinsttuut op gevaar van tabai te bewijzen
en er iwam een conditoneel rooiverbod. Er werd echter steeds meer gerooit.
Toename van longkanker gevallen neemt toe door:
, - Toenemende industrialisering
- Verstedelijiing
- Gebruii autons
- Toename tabaisgebruii
pinds studie van Hill en Doll meer acceptate over efecten roien. Berson ‘er is iets mis met
onderzoeismethode. Fisher ‘is het verband wel causaal, genethische achtergrondgn. Alternateve
benadering dat roien longianier veroozaait ‘Er bestaat een gen dat tegelijiertjd gevoeliger maait
voor tabaisverslaving en voor longianier;
Aanwezigheid van dit gen is de enige verilarende factor voor optreden longianier.n
Ontrafelen causate
- Probleem cohortstudies: mogelijie samenhang tussen determinant en alternateve
verilarende variabelen
- Oplossing: Ken zelf determinant at random toe aan onderzoeispopulate ((RCTn
o Zwai punt: lijit experiment op werielijiheidg
poorten experimenten
– RCT (herhalingn
o Neem steeiproef uit doelpopulate
o Ken at random individuen toe aan een behandeling
– Cross-over trial
o Neem steeiproef uit doelpopulate
o ptel alle individuen aan beide behandelingen bloot
o Randomiseer de volgorde waarin behandelingen worden aangeboden per individu
o Voordeel: ieder is zijn eigen controle
o Nadeel: retente-efecten van behandeling
Mate van iracht:
Toen efecten van roien beiend waren had dat gevolg voor de samenleving. Het had paradigmatsch
besef schadelijiheid tabai en wetgeving en ontmoedigingsbeleid tot gevolg.
Frequentematen
– Prevalente Bestaande gevallen, Uitgedruit als fracte
o Puntprevalente: fracte mensen in toestand X op dit moment
o Periodeprevalente: fracte mensen die tussen t0 en t1 in toestand X zijn geweest.
Voorbeeld:
Prevalente roiers in Nederland 3r0%
Lifetme-prevalente beenbreuien 20%
Maar ooi: prevalente vrouwen 50%
– Incidente nieuwe gevallen
