Geneeskunde les 2.8
Hoofdstuk 8: Endocrinologie
Paragraaf 8.1: Inleiding
De endocrinologie omvat aandoeningen van hormoonproducerende klieren die hun producten naar
de bloedbaan afgeven.
Deze hormonen regelen in een complex samenspel de functe van verschillende organen en
processen: groei, puberteit, geslachtelijke ontwikkeling, schildklier, bijnier en glucosehuishouding.
De meeste systemen werken via een centrale aansturing in de hersenen op het niveau van
hypothalamus en hypofyse. De hormoonproducerende klieren geven op aansturen van deze
regelaars hormonen af aan de doelorganen. Vanuit de doelorganen kan dan een negateve
terugkoppeling volgen die de centrale regelaars remt. Hiermee is een fjn uitgebalanceerde sturing
mogelijk.
Figuur 8.1. Algemeen regelprincipe van endocriene klieren
Voor de glucosehuishouding is vooral de pancreas van belang, en wel het endocriene deel, de
eilandjes van Langerhans die insuline afgeven in reacte op hoge bloedsuikerwaarden.
Paragraaf 8.2 Groei
Bij het proces van het bereiken van de volwassen lengte spelen veel factoren een rol: genetsche,
voedings- en gezondheidsomstandigheden, groeihormoonproducte, puberteitshormonen. Groei is in
algemene termen een uitng van de gezondheidstoestand van een kind, soms zelfs van het
psychologisch welzijn.
De regulate van groei is variabel in de verschillende levensfasen; voor de geboorte is insuline de
belangrijkste groeifactor. Groeihormoon overheerst in het postnatale leven. Groeihormoon
stmuleert de lever tot de aanmaak van insuline-achtge groeifactoren IGGF ,, die de uiteindelijke
groei effectueren. De puberteitsgroeispurt ontstaat onder invloed van de dan vrijkomende
, geslachtshormonen. Met name die geslachtshormonen zorgen voor een geleidelijke sluitng van de
groeischijven, enige tjd na de puberteit.
8.2.1 kleine lengte
De evaluate van een kind met een kleine lengte vraagt een zorgvuldige en brede benadering omdat
er zeer veel redenen voor een afwijkend groeipatroon zijn.
Verschillende oorzaken van kleine lengte:
- Erfelijke aanleg
- Syndromen met kleine lengte
- Hormonale afwijkingen
- Skeletdysplasie
- Chronische ziekten
- Voeding gerelateerd
De groei wordt gevolgd aan de hand van de groeicurve , die een weergave is van de gemiddelde groei
van kinderen in de Nederlandse bevolking. Ifg. 8.2, 8.3 en 8.4,. Voor Turkse en Marokkaanse
kinderen zijn aparte groeicurves geconstrueerd.
De O-SD-lijn op de curve is de gemiddelde waarde. De + 2- en -2-SD-lijnen geven aan dat 95% van de
kinderen zich tussen die twee waarden bevindt. Algemeen gesproken is groei buiten deze lijnen
afwijkend. Kinderen volgen in principe een vaste groeilijn die past bij de te verwachten volwassen
lengte, die berekend kan worden uit de lengte van beide ouders. Wanneer de groei afuigt van de
tot dan gevolgde lijn, kan er sprake zijn van een groeistoornis.
Naast het volgen van de lengte is ook het bijhouden van de schedelgroei en het gewicht een
onmisbaar element van elk bezoek aan een arts.
Op basis van de groeigegevens zijn richtlijnen gegeven wanneer er nader onderzoek verricht moet
worden naar de oorzaak van kleine lengte of afuigende groei. Gn de nieuwste consensusafspraken
zijn dit bijvoorbeeld een afuiging van de groei ter groote van meer dan 1 SD bij al kleine kinderen
Idus bijv. een afuiging van -2 naar -3 SD, of een groot verschil tussen de te verwachten volwassen
lengte en de actuele groei.
Bij een afwijkende groei die verwijzing noodzakelijk maakt, zal de kinderarts door een combinate van
anamnese, lichamelijk onderzoek en aanvullend laboratoriumonderzoek een uitspraak kunnen doen
over de reden van de afuigende groei. De lengte van de ouders moet daarbij altjd betrokken
worden.
8.2.2. grote lengte
De Nederlandse bevolking behoort tot de langste van de wereld. Genetsche aanleg en goede
sociaaleconomische omstandigheden spelen daarbij ongetwijfeld een rol. Een aantal kinderen zal
uitkomen boven de +2-SD-lijn van de eindlengte en in sommige gevallen is dat reden voor ouders en
kind om te vragen of beperking van die lengte mogelijk is.
Het onderzoek omvat een evaluate van de groeicurve van het kind en van de ouderlengte en wat
dan de genetsch te bereiken lengte is. Daarnaast is er een lichamelijk onderzoek naar kenmerken
van aandoeningen die van zichzelf met lange lengte gepaard gaan. Verder kan door de botleefijd op
Hoofdstuk 8: Endocrinologie
Paragraaf 8.1: Inleiding
De endocrinologie omvat aandoeningen van hormoonproducerende klieren die hun producten naar
de bloedbaan afgeven.
Deze hormonen regelen in een complex samenspel de functe van verschillende organen en
processen: groei, puberteit, geslachtelijke ontwikkeling, schildklier, bijnier en glucosehuishouding.
De meeste systemen werken via een centrale aansturing in de hersenen op het niveau van
hypothalamus en hypofyse. De hormoonproducerende klieren geven op aansturen van deze
regelaars hormonen af aan de doelorganen. Vanuit de doelorganen kan dan een negateve
terugkoppeling volgen die de centrale regelaars remt. Hiermee is een fjn uitgebalanceerde sturing
mogelijk.
Figuur 8.1. Algemeen regelprincipe van endocriene klieren
Voor de glucosehuishouding is vooral de pancreas van belang, en wel het endocriene deel, de
eilandjes van Langerhans die insuline afgeven in reacte op hoge bloedsuikerwaarden.
Paragraaf 8.2 Groei
Bij het proces van het bereiken van de volwassen lengte spelen veel factoren een rol: genetsche,
voedings- en gezondheidsomstandigheden, groeihormoonproducte, puberteitshormonen. Groei is in
algemene termen een uitng van de gezondheidstoestand van een kind, soms zelfs van het
psychologisch welzijn.
De regulate van groei is variabel in de verschillende levensfasen; voor de geboorte is insuline de
belangrijkste groeifactor. Groeihormoon overheerst in het postnatale leven. Groeihormoon
stmuleert de lever tot de aanmaak van insuline-achtge groeifactoren IGGF ,, die de uiteindelijke
groei effectueren. De puberteitsgroeispurt ontstaat onder invloed van de dan vrijkomende
, geslachtshormonen. Met name die geslachtshormonen zorgen voor een geleidelijke sluitng van de
groeischijven, enige tjd na de puberteit.
8.2.1 kleine lengte
De evaluate van een kind met een kleine lengte vraagt een zorgvuldige en brede benadering omdat
er zeer veel redenen voor een afwijkend groeipatroon zijn.
Verschillende oorzaken van kleine lengte:
- Erfelijke aanleg
- Syndromen met kleine lengte
- Hormonale afwijkingen
- Skeletdysplasie
- Chronische ziekten
- Voeding gerelateerd
De groei wordt gevolgd aan de hand van de groeicurve , die een weergave is van de gemiddelde groei
van kinderen in de Nederlandse bevolking. Ifg. 8.2, 8.3 en 8.4,. Voor Turkse en Marokkaanse
kinderen zijn aparte groeicurves geconstrueerd.
De O-SD-lijn op de curve is de gemiddelde waarde. De + 2- en -2-SD-lijnen geven aan dat 95% van de
kinderen zich tussen die twee waarden bevindt. Algemeen gesproken is groei buiten deze lijnen
afwijkend. Kinderen volgen in principe een vaste groeilijn die past bij de te verwachten volwassen
lengte, die berekend kan worden uit de lengte van beide ouders. Wanneer de groei afuigt van de
tot dan gevolgde lijn, kan er sprake zijn van een groeistoornis.
Naast het volgen van de lengte is ook het bijhouden van de schedelgroei en het gewicht een
onmisbaar element van elk bezoek aan een arts.
Op basis van de groeigegevens zijn richtlijnen gegeven wanneer er nader onderzoek verricht moet
worden naar de oorzaak van kleine lengte of afuigende groei. Gn de nieuwste consensusafspraken
zijn dit bijvoorbeeld een afuiging van de groei ter groote van meer dan 1 SD bij al kleine kinderen
Idus bijv. een afuiging van -2 naar -3 SD, of een groot verschil tussen de te verwachten volwassen
lengte en de actuele groei.
Bij een afwijkende groei die verwijzing noodzakelijk maakt, zal de kinderarts door een combinate van
anamnese, lichamelijk onderzoek en aanvullend laboratoriumonderzoek een uitspraak kunnen doen
over de reden van de afuigende groei. De lengte van de ouders moet daarbij altjd betrokken
worden.
8.2.2. grote lengte
De Nederlandse bevolking behoort tot de langste van de wereld. Genetsche aanleg en goede
sociaaleconomische omstandigheden spelen daarbij ongetwijfeld een rol. Een aantal kinderen zal
uitkomen boven de +2-SD-lijn van de eindlengte en in sommige gevallen is dat reden voor ouders en
kind om te vragen of beperking van die lengte mogelijk is.
Het onderzoek omvat een evaluate van de groeicurve van het kind en van de ouderlengte en wat
dan de genetsch te bereiken lengte is. Daarnaast is er een lichamelijk onderzoek naar kenmerken
van aandoeningen die van zichzelf met lange lengte gepaard gaan. Verder kan door de botleefijd op
