Onderzoek
Samenwerking wijkverpleging en GGZ
BEROEPSPRODUCT M8.3: INNOVEREN EN ONDERBOUWEN
Naam | Studentnummer | 30-11-23
Aantal woorden: 11.981
,Voorwoord
In dit verslag wordt het onderzoek beschreven dat ik heb uitgevoerd in het kader van het
afstuderen van de studie tot HBO-Verpleegkundige bij de Christelijke hogeschool in Ede
(CHE). Voor mijn werkgever, Zorg- en wooncentrum De Haven in Bunschoten-Spakenburg,
waar ik als leerling-wijkverpleegkundige werk, heb ik onderzocht hoe de afstemming en
samenwerking tussen de zorgprofessionals van de wijkverpleging en die van de geestelijke
gezondheidszorg verbeterd kan worden met betrekking tot cliënten die van beide
zorgdisciplines zorg ontvangen.
Vanuit eigen ervaring weet ik hoe belangrijk het is om door je omgeving gestimuleerd te
worden in het zorgen voor je eigen mentale gezondheid. Ik ben ervan overtuigd dat wij als
verpleegkundigen en verzorgenden van de wijkverpleging een belangrijke bijdrage kunnen
leveren aan de ondersteuning van de interventies die vanuit de geestelijke gezondheidszorg
bij onze cliënten worden ingezet.
In dit onderzoek heb ik, nadat ik me heb verdiept in de succesfactoren van
interprofessionele samenwerking in de zorg, interviews uitgevoerd met zorgprofessionals
van de wijkverpleging en de geestelijke gezondheidszorg, om hun ervaringen en behoeften
ten aanzien van samenwerking in kaart te brengen. Op basis hiervan heb ik een advies
uitgebracht over de invulling van deze samenwerking.
Graag bedank ik alle mensen die ik heb mogen interviewen en uiteraard mijn werkgever
voor de mogelijkheid om het onderzoek daar uit te voeren.
Lucien van Twillert
Bunschoten, 30 november 2023
PAGINA 1
,Samenvatting
De zorgprofessionals van wijkverpleging De Haven in Bunschoten hebben steeds vaker te
maken met cliënten die naast somatische problematiek ook psychiatrische problematiek
hebben en hiervoor geestelijke gezondheidszorg thuis ontvangen. De zorgprofessionals
voelen zich vaak onvoldoende competent in het begeleiden van de psychische klachten,
omdat ze geen informatie en advies vanuit de betrokken ggz-professional krijgen. De
zorgverleners van de wijkverpleging weten niet welke behandeldoelen door de ggz worden
nagestreefd, welke interventies daartoe zijn ingezet en hoe ze hierbij kunnen helpen.
De hoofdvraag van dit onderzoek is: Op welke manier kan de interprofessionele
samenwerking tussen de wijkverpleging van De Haven en ambulante ggz-professionals
worden vormgegeven om de kwaliteit van de zorg aan thuiswonende cliënten met zowel
somatische als psychische problemen te verbeteren?
Om deze hoofdvraag te beantwoorden is kwalitatief literatuur- en praktijkonderzoek
verricht. Er is een literatuurstudie gedaan naar wat nodig is voor effectieve
interprofessionele samenwerking tussen zorginstellingen voor cliënten met zowel
somatische als psychische problemen in de thuissituatie. Ook zijn er focusgroepinterviews
gehouden met zorgprofessionals uit de wijkverpleging en zorgprofessionals uit de ggz om te
onderzoeken wat hun huidige ervaringen zijn met de samenwerking en wat volgens hen
nodig is om invulling te geven aan effectieve samenwerking.
Uit de literatuurstudie blijkt dat effectieve samenwerking tussen zorgorganisaties vraagt
om (1) gedeelde doelen en visie, (2) bewustzijn bij professionals van hun onderlinge
afhankelijkheid, verbondenheid, kennis van elkaars waarden en discipline en wederzijds
vertrouwen, (3) formele procedures die de samenwerking beschrijven en mogelijk maken
en (4) ondersteuning door het management. Uit de focusgroepinterviews blijkt dat op dit
moment nauwelijks sprake is van samenwerking tussen de wijkverpleging en de ggz. Om tot
een effectieve samenwerking te komen, moet er eerst aandacht besteed worden aan het
besef bij de ggz dat samenwerking met de wijkverpleging van meerwaarde is. Er moet meer
onderling begrip en kennis komen van elkaars discipline, zodat helder wordt waar de twee
elkaar kunnen aanvullen. Als dit besef er is, moeten op managementniveau duidelijke
afspraken gemaakt worden over de samenwerking. Het belangrijkste onderdeel van de
samenwerking zal moeten bestaan uit goede informatie-uitwisseling over en weer. Hier
moet een infrastructuur voor worden ingeregeld en duidelijk moet zijn op welk moment
welke informatie via welk kanaal wordt gedeeld. Het moet voor de betrokken zorgverleners
duidelijk en gemakkelijk zijn om contact te leggen met de andere discipline. Het is
belangrijk dat er onderling kennis wordt gedeeld, zodat de twee disciplines elkaar kunnen
aanvullen en helpen.
Naar aanleiding van het onderzoek wordt het management van De Haven aanbevolen om
formele afspraken te maken met de ggz-instellingen in de omgeving over informatie-
uitwisseling, vaste aanspreekpunten voor wederzijds contact bij vragen en/of knelpunten in
de zorg en wederzijdse scholing en trainingsbijeenkomsten. Het management wordt ook
aanbevolen om in de tussentijd per wijkteam een van de zorgverleners op te leiden tot
Gespecialiseerde Verzorgende Geronto Psychiatrie (GVGP) die eerstverantwoordelijke en
aanspreekpunt wordt voor de cliënten met psychiatrische problematiek. Ook wordt
aanbevolen om nu al de huidige EVV-ers te stimuleren om proactief contact te leggen met
de betrokken ggz-professional (met toestemming van de cliënt).
PAGINA 2
, Inhoudsopgave
1. Aanleiding......................................................................................5
1.1 Aanleiding..................................................................................5
1.2 Probleemstelling..........................................................................7
1.3 Vraagstelling..............................................................................7
1.4 Doelstelling................................................................................7
2. Onderzoeksopzet.............................................................................8
2.1 Setting......................................................................................8
2.2 Soort onderzoek..........................................................................8
2.3 Dataverzameling..........................................................................8
2.3.1 Literatuurstudie.....................................................................8
2.3.2 Kwalitatieve focusgroepinterviews.............................................10
2.4 Data-analyse.............................................................................12
2.5 Kwaliteit..................................................................................12
3. Onderzoeksresultaten......................................................................14
3.1 Effectieve interprofessionele samenwerking.......................................14
3.1.1 Gedeelde doelen en visie.........................................................15
3.1.2 Internalisatie.......................................................................15
3.1.3 Formalisering.......................................................................16
3.1.4 Governance.........................................................................17
3.1.5 Conceptueel model................................................................17
3.2 Ervaringen van zorgverleners.........................................................18
3.2.1 Ervaringen wijkverpleging........................................................18
3.2.2 Ervaringen ggz-professionals.....................................................19
3.3 Behoeften van zorgverleners..........................................................20
3.3.1 Behoeften wijkverpleging........................................................20
3.3.2 Behoeften ggz-professionals.....................................................21
4. Conclusie.....................................................................................23
5. Discussie......................................................................................25
5.1 Reflectie op de resultaten.............................................................25
5.2 Sterke en zwakke punten..............................................................26
6. Oplossingen/aanbevelingen...............................................................28
6.1 Oplossingsmogelijkheden..............................................................28
6.2 Aanbevelingen...........................................................................31
PAGINA 3
Samenwerking wijkverpleging en GGZ
BEROEPSPRODUCT M8.3: INNOVEREN EN ONDERBOUWEN
Naam | Studentnummer | 30-11-23
Aantal woorden: 11.981
,Voorwoord
In dit verslag wordt het onderzoek beschreven dat ik heb uitgevoerd in het kader van het
afstuderen van de studie tot HBO-Verpleegkundige bij de Christelijke hogeschool in Ede
(CHE). Voor mijn werkgever, Zorg- en wooncentrum De Haven in Bunschoten-Spakenburg,
waar ik als leerling-wijkverpleegkundige werk, heb ik onderzocht hoe de afstemming en
samenwerking tussen de zorgprofessionals van de wijkverpleging en die van de geestelijke
gezondheidszorg verbeterd kan worden met betrekking tot cliënten die van beide
zorgdisciplines zorg ontvangen.
Vanuit eigen ervaring weet ik hoe belangrijk het is om door je omgeving gestimuleerd te
worden in het zorgen voor je eigen mentale gezondheid. Ik ben ervan overtuigd dat wij als
verpleegkundigen en verzorgenden van de wijkverpleging een belangrijke bijdrage kunnen
leveren aan de ondersteuning van de interventies die vanuit de geestelijke gezondheidszorg
bij onze cliënten worden ingezet.
In dit onderzoek heb ik, nadat ik me heb verdiept in de succesfactoren van
interprofessionele samenwerking in de zorg, interviews uitgevoerd met zorgprofessionals
van de wijkverpleging en de geestelijke gezondheidszorg, om hun ervaringen en behoeften
ten aanzien van samenwerking in kaart te brengen. Op basis hiervan heb ik een advies
uitgebracht over de invulling van deze samenwerking.
Graag bedank ik alle mensen die ik heb mogen interviewen en uiteraard mijn werkgever
voor de mogelijkheid om het onderzoek daar uit te voeren.
Lucien van Twillert
Bunschoten, 30 november 2023
PAGINA 1
,Samenvatting
De zorgprofessionals van wijkverpleging De Haven in Bunschoten hebben steeds vaker te
maken met cliënten die naast somatische problematiek ook psychiatrische problematiek
hebben en hiervoor geestelijke gezondheidszorg thuis ontvangen. De zorgprofessionals
voelen zich vaak onvoldoende competent in het begeleiden van de psychische klachten,
omdat ze geen informatie en advies vanuit de betrokken ggz-professional krijgen. De
zorgverleners van de wijkverpleging weten niet welke behandeldoelen door de ggz worden
nagestreefd, welke interventies daartoe zijn ingezet en hoe ze hierbij kunnen helpen.
De hoofdvraag van dit onderzoek is: Op welke manier kan de interprofessionele
samenwerking tussen de wijkverpleging van De Haven en ambulante ggz-professionals
worden vormgegeven om de kwaliteit van de zorg aan thuiswonende cliënten met zowel
somatische als psychische problemen te verbeteren?
Om deze hoofdvraag te beantwoorden is kwalitatief literatuur- en praktijkonderzoek
verricht. Er is een literatuurstudie gedaan naar wat nodig is voor effectieve
interprofessionele samenwerking tussen zorginstellingen voor cliënten met zowel
somatische als psychische problemen in de thuissituatie. Ook zijn er focusgroepinterviews
gehouden met zorgprofessionals uit de wijkverpleging en zorgprofessionals uit de ggz om te
onderzoeken wat hun huidige ervaringen zijn met de samenwerking en wat volgens hen
nodig is om invulling te geven aan effectieve samenwerking.
Uit de literatuurstudie blijkt dat effectieve samenwerking tussen zorgorganisaties vraagt
om (1) gedeelde doelen en visie, (2) bewustzijn bij professionals van hun onderlinge
afhankelijkheid, verbondenheid, kennis van elkaars waarden en discipline en wederzijds
vertrouwen, (3) formele procedures die de samenwerking beschrijven en mogelijk maken
en (4) ondersteuning door het management. Uit de focusgroepinterviews blijkt dat op dit
moment nauwelijks sprake is van samenwerking tussen de wijkverpleging en de ggz. Om tot
een effectieve samenwerking te komen, moet er eerst aandacht besteed worden aan het
besef bij de ggz dat samenwerking met de wijkverpleging van meerwaarde is. Er moet meer
onderling begrip en kennis komen van elkaars discipline, zodat helder wordt waar de twee
elkaar kunnen aanvullen. Als dit besef er is, moeten op managementniveau duidelijke
afspraken gemaakt worden over de samenwerking. Het belangrijkste onderdeel van de
samenwerking zal moeten bestaan uit goede informatie-uitwisseling over en weer. Hier
moet een infrastructuur voor worden ingeregeld en duidelijk moet zijn op welk moment
welke informatie via welk kanaal wordt gedeeld. Het moet voor de betrokken zorgverleners
duidelijk en gemakkelijk zijn om contact te leggen met de andere discipline. Het is
belangrijk dat er onderling kennis wordt gedeeld, zodat de twee disciplines elkaar kunnen
aanvullen en helpen.
Naar aanleiding van het onderzoek wordt het management van De Haven aanbevolen om
formele afspraken te maken met de ggz-instellingen in de omgeving over informatie-
uitwisseling, vaste aanspreekpunten voor wederzijds contact bij vragen en/of knelpunten in
de zorg en wederzijdse scholing en trainingsbijeenkomsten. Het management wordt ook
aanbevolen om in de tussentijd per wijkteam een van de zorgverleners op te leiden tot
Gespecialiseerde Verzorgende Geronto Psychiatrie (GVGP) die eerstverantwoordelijke en
aanspreekpunt wordt voor de cliënten met psychiatrische problematiek. Ook wordt
aanbevolen om nu al de huidige EVV-ers te stimuleren om proactief contact te leggen met
de betrokken ggz-professional (met toestemming van de cliënt).
PAGINA 2
, Inhoudsopgave
1. Aanleiding......................................................................................5
1.1 Aanleiding..................................................................................5
1.2 Probleemstelling..........................................................................7
1.3 Vraagstelling..............................................................................7
1.4 Doelstelling................................................................................7
2. Onderzoeksopzet.............................................................................8
2.1 Setting......................................................................................8
2.2 Soort onderzoek..........................................................................8
2.3 Dataverzameling..........................................................................8
2.3.1 Literatuurstudie.....................................................................8
2.3.2 Kwalitatieve focusgroepinterviews.............................................10
2.4 Data-analyse.............................................................................12
2.5 Kwaliteit..................................................................................12
3. Onderzoeksresultaten......................................................................14
3.1 Effectieve interprofessionele samenwerking.......................................14
3.1.1 Gedeelde doelen en visie.........................................................15
3.1.2 Internalisatie.......................................................................15
3.1.3 Formalisering.......................................................................16
3.1.4 Governance.........................................................................17
3.1.5 Conceptueel model................................................................17
3.2 Ervaringen van zorgverleners.........................................................18
3.2.1 Ervaringen wijkverpleging........................................................18
3.2.2 Ervaringen ggz-professionals.....................................................19
3.3 Behoeften van zorgverleners..........................................................20
3.3.1 Behoeften wijkverpleging........................................................20
3.3.2 Behoeften ggz-professionals.....................................................21
4. Conclusie.....................................................................................23
5. Discussie......................................................................................25
5.1 Reflectie op de resultaten.............................................................25
5.2 Sterke en zwakke punten..............................................................26
6. Oplossingen/aanbevelingen...............................................................28
6.1 Oplossingsmogelijkheden..............................................................28
6.2 Aanbevelingen...........................................................................31
PAGINA 3
