aantekeningen colleges blok 1.4

Aantekeningen colleges blok 1.4
College 1)
Drie grote thema’s dit blok:
1. Persoonlijkheid
2. Intelligentie
3. Etnische identiteit
Op basis hiervan kun je uitspraken doen over kinderen.

Abnormale verschillen worden benaderd met de orthopedagogiek.

Je wil iets over deze thema’s weten, om:
1. De verschillen tussen kinderen te verklaren
2. Toekomstig gedrag voorspellen (hoe gaat het kind het doen in het middelbare
onderwijs)

De drie thema’s uitgediept:
Persoonlijkheid(1)
 Geschiedenis: er werd ingedeeld in vier temperamenten, op basis van je
lichaamssappen(humores).
o Sanguinicusbloed overheerst, in verbinding met lucht, opgewekt maar
oppervlakkig en snel afgeleid
o Flegmaticusslijm overheerst, in verbinding met water, rustig, wel kil
o Cholericusgele gal overheerst, in verbinding met vuur, actief en creatief,
maar opvliegend
o Melancholicuszwarte gal overheerst, verbonden met de aarde, lief en
zorgzaam, maar zwaarmoedig, somber

Sigmund Freud en zijn psychoanalytische benadering:
- Gedrag wordt gestuurd door onbewuste processen
- Onbewuste verlangens zijn te traceren (bv. Freudiaanse verspreking)
- Kritiek: weinig empirisch bewijs voor deze theorie

Erik Erikson en zijn psychosociale theorie
- Gaat verder op Freud
- Je persoonlijkheid ontwikkelt in een aantal fasen, die ontwikkeling duurt het hele
leven lang(Freud zegt: stopt)
- Wordt een fase niet goed afgesloten, ondervind je mogelijk in het latere leven
problemen

Dispositionele benadering(eind 19e eeuw, Alfred Binet):
- Uitgangspunt: persoonlijkheid is stabiel, het gedrag is ondanks de situatie hetzelfde
- Raymond Catell: 16 trekken waarop je persoonlijkheid beschreven kan worden
o Later bleek dat er overlap is tussen de 16 trekken, ze zijn niet onafhankelijk,
zoals hij dacht
- Big Five: de 5 belangrijkste trekken:
o Extraversiehoe ben je naar de buitenwereld
o Conscientieusheidnauwkeurigheid
o Vriendelijkheidaardig
o Emotionele stabiliteitkan je tegen stress’
o Openheid/intellect/openness to experience/autonomiecorrelleert met de
intelligentie, mate waarin je openstaat voor andere culturen/spannende
ervaringen

, Situationisme
- Tegenhanger dispositionele benadering(stabiel vs. instabiel)
- Persoonlijkheid is instabiel: gedrag wordt bepaald door de situatie(bij vrienden
gedraag je je anders dan bij collega’s)
-

Interactionisme:
- Zowel een beetje dispositioneel als situationeel

Biologische benadering:
- Basis voor persoonlijkheid ligt in de hersenen
- Biologische kijk
- Gekeken naar:
o Affectieve stijl’
o Emotionele stabiliteit
o Extraversie-introversie
- Gedragsgenetica belangrijk hierbij: in hoeverre is persoonlijkheid erfelijk bepaald?

Het is niet dat de ene benadering beter is dan de andere, maar je moet ze met elkaar
vergelijkenovereenkomsten en verschillen bekijken


Intelligentie (2)
 Het vermogen op adequate wijze te reageren op de eisen die een situatie stelt

Vier benaderingen:
1. Psychometrischhet begrip operationaliseren(hoe ga je het meten) en met dat
gemeten concept ga je gedrag verklaren en voorspellen
 Intelligentie is wat je meet met een intelligentietest
 Deze kijk is dit blok het belangrijkste !
2. Cognitief-psychologischde mentale processen, gepaard met problemen oplossen,
blootleggen(hier leg je de processen die helpen bij het oplossen van een probleem
bloot, met bijvoorbeeld reactietijden)
3. Neurologischgekeken naar zuurstofverbruik, bloedtoevoer, vorm van het EEG
(hersenfilmpje)
4. Beschrijvendverschillende manifestaties van intelligentie met elkaar in verband
gebracht (de verschillende kijken in verband brengen)

Het gebruik van een intelligentietest is populair, want:
 Efficiëntje kunt veel mensen tegelijk testen
 Gestandaardiseerde procedureiedereen beantwoordt dezelfde vragen, en de
uitkomstmaat is hetzelfde dus je kunt kinderen goed vergelijken
 Waardevrijinvloed van taal of cultuur is minimaal(niet iedereen mee eens)

Issues rondom intelligentie:
- Speelt ervaring een rol of is het alleen het abstractievermogen ?
- Waar bestaat intelligentie uit? Is er 1 algemene factor of 2 factoren(bv. taal en
abstract redeneren) of zijn er 21 of 120 factoren?

Etnische identiteit (3)
- Psychosociale theorie (Erik Erikson) je verliest jezelf en je vind je terug in een
ander’
- Identiteit wordt steeds belangrijker in een complexer wordende maatschappij