Samenvatting ondersteuning aan mensen met een VP
Boek: ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking.
Hoofdstuk 1: hulpverlening aan mensen met een verstandelijke
beperking
Sociale stelsel: hulpverlening aan mensen met een verstandelijke beperking maakt deel uit van het
sociale stelsel in Nederland.
Sociaal domein: veranderingen en wijzigingen in het stelsel.
1.2 hulpverlening
Hulpverlening: de vorm is afankelijk van de ondersteuningsvraag. De ernst van de beperking en
leefijdsfase bepalen dit voor een groot deel. ook de persoonlijke wensen en mogelijkheden spelen
een rol.
Doel: een zo normaal mogelijk en kansrijk leven leiden. Dit ziet er voor iedereen anders uit.
Een normaal leven: zelf heb ik een ‘normaal leven’. opgegroeid in gezin, school, contacten, werk en
studie en vrijetjdsactviteiten. Mensen met een beperking zullen een leven leiden dat sterk afwijkt
van dit ‘normale leven’. Zeker zonder goede hulpverlening. Hulpverlening is erop gericht dat mensen
met een beperking en hun familie een zo normaal mogelijk en kansrijk leven kunnen leiden.
Visie ontwikkeling, van afwijkend naar gewoon: lang geleden hadden mensen met een beperking
weinig kansen. Bijv. als eten schaars was, was dit vooral voor de kansrijken. Bij epidemieën waren zij
de eerste slachtofers. Een eeuw geleden ontstond zorg voor mensen met een verstandelijke
beperking, die toen zwakzinnigen genoemd werden.
3 stappen (belangrijk): ongelijkheid moest uit de weg geruimd worden. dit gebeurde in 3 stappen.
- 1971 VN de Verklaring van de rechten van geestelijk gehandicapten vastgesteld
- 1993 Standaardregels voor gelijke berechtng van mensen met verst. Handicap
- 2007 Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap
In 1970 werd nog gesproken over zwakzinnigen, toen geestelijk gehandicapt naar verstandelijk
gehandicapten naar mensen met een beperking.
Inclusief denken: iedereen maakt deel uit van de samenleving en iedereen heef gelijke kansen. ook
mensen met een verstandelijke beperking.
Hulpverlening gericht op 9 domeinen: ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking
is erop gericht ze een normaal en kansrijk leven te bieden. Bij de ondersteuning worden 9 domeinen
onderscheiden:
- ontwikkeling
- opvoeding/onderwijs
- Huishoudelijke actviteiten
- Leven in lokale samenleving
- Werken
- Veiligheid/gezondheid
- Gedrag
- Sociale actviteiten
- Belangenbehartging belangrijk)
Steeds weer moet bekeken worden binnen welke domeinen extra ondersteuning nodig is. Dus hoe
antwoord gegeven kan worden op de actuele ondersteuningsvraag van de cliënt.
,Ontwikkelingen in hulpverlening: van zorgen voor weinig of geen eigen rol van de persoon met de
handicap) naar ondersteuning support bij de wijze waarop hij zijn leven wil leiden). Je ziet nog
steeds dat instellingen bezig zijn met deze ontwikkeling tussen verzorging en ondersteuning.
Handicap en beperking: er is een verschil tussen een beperking en een handicap. In het woordje
handicap zit ook een omgeving opgenomen. In een op kennis gerichte samenleving lijk je eerder
verstandelijk gehandicapt. In een sociale warme omgeving met een grote tolerante voor mensen die
anders zijn word je minder snel als gehandicapt betteld. Een handicap kan dus het gevolg zijn van
een beperking.
opvattingen over hulpverlening: tot ongeveer een eeuw geleden was alleen opvang bij familie of in
inrichtngen mogelijk, waarin afwijkenden werden opgeborgen. De slechte zorg in deze inrichtngen
leidde tot de krankzinnigenwet. De komst van de leerplicht in 1917 zorgde voor imbecielen en
debielen scholen.
De rol van de samenleving: de samenleving is de laatste jaren sterker gericht geraakt op individuele
behoefen en wensen. De overheid probeert meer over te laten aan mensen zelf en laat meer over
aan instellingen. ook bijvoorbeeld het persoonsgebonden budget, waarbij mensen zelf zorg inkopen.
De manier van kijken: de wijze van kijken naar mensen met een handicap wordt bepaald door de
ervaring die men heef. bijvoorbeeld: hoe meer mensen met een beperking ontmoet, hoe beter
beeld je kan vormen. Als je een keer iemand hebt ontmoet, die bijv. totaal de weg kwijt was, dan heb
je sneller een naar beeld over iemand. of het programma over downies op tv, dit zijn leuke downies,
dus mensen hebben hierbij dan ook een leuk beeld.
De samenleving en mensen met een beperking: er is een afname van sociale controle en uitstotng
van dat wat afwijkend is. naarmate mensen met een beperking meer zichtbaar zijn in de samenleving
zullen mensen hen kennen en een reëel beeld opbouwen. Men zal zien dat er waardevolle relates
ontstaan tussen mensen met en zonder een handicap.
Vermaatschappelijking: leven als anderen met anderen en te midden van andere burgers. Inclusie:
ingesloten zijn, erbij horen. Inclusief denken betekend dat je met alle bevolkingsgroepen rekening
houdt, dat je rekening houdt met de beperkingen van burgers die niet zo getalenteerd zijn.
Waarden en visie: er veranderd veel. Bijv. gebouwen met mensen met beperking staan meer
middenin de samenleving. Er is ondersteuning die gebaseerd is op de gedachte dat de handicap geen
autonoom, in de cliënt gelegen gegeven is, maar vooral veroorzaakt wordt door de omgeving. De
ondersteuning moet ervoor zorgen dat een beperking een handicap wordt.
Waarden: er zijn een aantal waarden beschreven waaraan de ondersteuning van mensen met een
handicap moet voldoen:
- Zeggenschap: over eigen leven. Ieder kan zich ontwikkelen in een richtng die men wil en
door middel van keuzes, voorkeuren en leefstjl uitdrukking geven aan eigen identteit.
- Inclusie: deel uitmaken van de samenleving.
- Respect en veiligheid: mensen leven in een veilige, gezonde, vertrouwde omgeving.
- Persoonlijke ondersteuning: mensen geven hun leven zelf vorm en inhoud en krijgen hierbij
passende ondersteuning. Zelf regie voeren. En beperking geen handicap laten worden.
John O’Brian: mensen met een beperking hebben recht op: eigen keuze, behoud van relates met
familie en vrienden, ontplooiing, respect en eigenwaarde, leven in en met de samenleving.
Vraag gestuurde zorg: vroeger waren er allerlei voorzieningen en de cliënt moest zich aanpassen op
wat de instelling te bieden had. Nu hebben we meer vraag gestuurde zorg. De behoefe van de cliënt
is leidend voor de ondersteuning. Door het PGB worden zorgaanbieders gedwongen om aan de vraag
te voldoen omdat de cliënt keuzemogelijkheden heef. hij kan ook naar een andere aanbieder gaan.
Geprogrammeerd aanbod en individu bepaald aanbod: het aanbod van zorg is geprogrammeerd in
methoden. Als de verzekering de zorginstelling betaald dan zal de zorg minder vraag gestuurd
geleverd worden. Als de cliënt de zorg zelf inkoopt zal het meer vraag/individu gestuurd zijn.
, Wetten en werkwijze (belangrijk):
Wet langdurige zorg: is de vervanger van de AWBZ algemene wet bijzondere ziektekosten). Mensen
die 24/7 zorg nodig hebben vallen hier onder. Grote verzekeringsorganisates kopen zorg in bij
instellingen.
WMO 2015: voor mensen die geen intramurale 24-uurs zorg nodig hebben. Mensen moeten eerst
familiekring benaderen en komt de WMo kijken. Zij gaan kijken wat voor hulp er nodig is. bijv.
dagbesteding of kortverblijfuizen. Gemeente regelt dit.
Jeugdwet: is ook overgegaan naar gemeenten. Dus de gemeente is verantwoordelijk voor zorg voor
kinderen onder de 18, zowel de laagdrempelige als hoogdrempelige zorg. Bij de jeugdwet heb je zorg
in natura en het PGB.
Sociale teams en jeugdteams: voor complexere zorg en begeleiding die door de persoon met de
handicap of ouders niet zelf gegeven kan worden. vaak zijn deze teams ook verantwoordelijk voor
vaststelling van begeleiding en ondersteuning van gezinnen die onder de jeugdwet vallen. Ze kijken
dus eerst of het binnen familiekring opgelost kan worden, zo niet dan vind er een overleg plaats.
Participatiewet: deze wet gaat erom om meer mensen naar gewone banen te leiden. Mensen die in
Wajong dreigen te komen kunnen dit alleen nog als ze volledig arbeidsongeschikt zijn. er zijn ook
speciale banen voor Wajongers.
Zorgverzekeringswet, nieuwe taken: revalidate en persoonlijke verzorging in de thuissituate is nu
net als thuisverpleging onderdeel van de zorgverzekeringswet.
Hoofdstuk 2: wie zijn mensen met een verstandelijke beperking
Wat is een verstandelijke beperking:
Intelligentie: Intelligente is een algemeen begrip voor het cogniteve of mentale vermogen. Dit
bestaat uit verschillende aspecten. Intelligente kan worden uitgedrukt in een IQ-score. Deze score is
genormeerd, dat wil zeggen dat een IQ aangeef hoe hoog je scoort vergeleken met een deel van de
bevolking met jouw leefijd. De groep mensen op wie de testscore is gebaseerd heef een
gemiddelde score van 100. Iemand met een VP heef een score onder de 70 .
Verstandelijke leefijd: dit geef aan op welk leefijdsequivalent iemand functoneert. Hierbij moeten
we rekening houden dat de lichamelijke ontwikkeling en levenservaring veel verder zijn.
De defniiëring: een aangeboren of in een prille jeugd verkregen stoornis van de geestelijke functes
en hun ontwikkelingsmogelijkheid, waarbij het verstandelijk tekort het meest opvallend en de sociale
aanpassing bemoeilijkt of onmogelijk is.
DSM: stelt dat er bij een combinate van de volgende criteria sprake is van een verstandelijke
beperking:
- Verstandelijke onder het gemiddelde functoneren IQ van 70 of minder).
- Gelijktjdige tekortkomingen in aanpassingsgedrag. Dat wil zeggen of de betrokkende er in
slaagt te voldoen aan de normen die horen bij de leefijd of in vergelijking tot zijn culturele
achtergrond, zoals sociale vaardigheden, communicate en ADL.
- De achterstand is zichtbaar voor het 18 e levensjaar belangrijk).
In de DSM worden geen IQ-scores meer gebruikt omdat de score weinig zegt over de mate van
beperking die iemand ondervindt.
Vijf aandachtspunten bij de omschrijving van een verstandelijke beperking: er bestaat een
internatonale standaard die beschrijf wanneer je gehandicapt genoemd mag worden. Dit is de ICF
internatonal clissifcaton of functons). De AAIDD is een Amerikaanse organisate die zich
bezighoudt met de verbetering van mogelijkheden voor mensen met een VP. Ze hebben een
internatonaal erkend model gemaakt van menselijk functoneren. In deze beschrijving zijn 5 punten
bepalend:
Boek: ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking.
Hoofdstuk 1: hulpverlening aan mensen met een verstandelijke
beperking
Sociale stelsel: hulpverlening aan mensen met een verstandelijke beperking maakt deel uit van het
sociale stelsel in Nederland.
Sociaal domein: veranderingen en wijzigingen in het stelsel.
1.2 hulpverlening
Hulpverlening: de vorm is afankelijk van de ondersteuningsvraag. De ernst van de beperking en
leefijdsfase bepalen dit voor een groot deel. ook de persoonlijke wensen en mogelijkheden spelen
een rol.
Doel: een zo normaal mogelijk en kansrijk leven leiden. Dit ziet er voor iedereen anders uit.
Een normaal leven: zelf heb ik een ‘normaal leven’. opgegroeid in gezin, school, contacten, werk en
studie en vrijetjdsactviteiten. Mensen met een beperking zullen een leven leiden dat sterk afwijkt
van dit ‘normale leven’. Zeker zonder goede hulpverlening. Hulpverlening is erop gericht dat mensen
met een beperking en hun familie een zo normaal mogelijk en kansrijk leven kunnen leiden.
Visie ontwikkeling, van afwijkend naar gewoon: lang geleden hadden mensen met een beperking
weinig kansen. Bijv. als eten schaars was, was dit vooral voor de kansrijken. Bij epidemieën waren zij
de eerste slachtofers. Een eeuw geleden ontstond zorg voor mensen met een verstandelijke
beperking, die toen zwakzinnigen genoemd werden.
3 stappen (belangrijk): ongelijkheid moest uit de weg geruimd worden. dit gebeurde in 3 stappen.
- 1971 VN de Verklaring van de rechten van geestelijk gehandicapten vastgesteld
- 1993 Standaardregels voor gelijke berechtng van mensen met verst. Handicap
- 2007 Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap
In 1970 werd nog gesproken over zwakzinnigen, toen geestelijk gehandicapt naar verstandelijk
gehandicapten naar mensen met een beperking.
Inclusief denken: iedereen maakt deel uit van de samenleving en iedereen heef gelijke kansen. ook
mensen met een verstandelijke beperking.
Hulpverlening gericht op 9 domeinen: ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking
is erop gericht ze een normaal en kansrijk leven te bieden. Bij de ondersteuning worden 9 domeinen
onderscheiden:
- ontwikkeling
- opvoeding/onderwijs
- Huishoudelijke actviteiten
- Leven in lokale samenleving
- Werken
- Veiligheid/gezondheid
- Gedrag
- Sociale actviteiten
- Belangenbehartging belangrijk)
Steeds weer moet bekeken worden binnen welke domeinen extra ondersteuning nodig is. Dus hoe
antwoord gegeven kan worden op de actuele ondersteuningsvraag van de cliënt.
,Ontwikkelingen in hulpverlening: van zorgen voor weinig of geen eigen rol van de persoon met de
handicap) naar ondersteuning support bij de wijze waarop hij zijn leven wil leiden). Je ziet nog
steeds dat instellingen bezig zijn met deze ontwikkeling tussen verzorging en ondersteuning.
Handicap en beperking: er is een verschil tussen een beperking en een handicap. In het woordje
handicap zit ook een omgeving opgenomen. In een op kennis gerichte samenleving lijk je eerder
verstandelijk gehandicapt. In een sociale warme omgeving met een grote tolerante voor mensen die
anders zijn word je minder snel als gehandicapt betteld. Een handicap kan dus het gevolg zijn van
een beperking.
opvattingen over hulpverlening: tot ongeveer een eeuw geleden was alleen opvang bij familie of in
inrichtngen mogelijk, waarin afwijkenden werden opgeborgen. De slechte zorg in deze inrichtngen
leidde tot de krankzinnigenwet. De komst van de leerplicht in 1917 zorgde voor imbecielen en
debielen scholen.
De rol van de samenleving: de samenleving is de laatste jaren sterker gericht geraakt op individuele
behoefen en wensen. De overheid probeert meer over te laten aan mensen zelf en laat meer over
aan instellingen. ook bijvoorbeeld het persoonsgebonden budget, waarbij mensen zelf zorg inkopen.
De manier van kijken: de wijze van kijken naar mensen met een handicap wordt bepaald door de
ervaring die men heef. bijvoorbeeld: hoe meer mensen met een beperking ontmoet, hoe beter
beeld je kan vormen. Als je een keer iemand hebt ontmoet, die bijv. totaal de weg kwijt was, dan heb
je sneller een naar beeld over iemand. of het programma over downies op tv, dit zijn leuke downies,
dus mensen hebben hierbij dan ook een leuk beeld.
De samenleving en mensen met een beperking: er is een afname van sociale controle en uitstotng
van dat wat afwijkend is. naarmate mensen met een beperking meer zichtbaar zijn in de samenleving
zullen mensen hen kennen en een reëel beeld opbouwen. Men zal zien dat er waardevolle relates
ontstaan tussen mensen met en zonder een handicap.
Vermaatschappelijking: leven als anderen met anderen en te midden van andere burgers. Inclusie:
ingesloten zijn, erbij horen. Inclusief denken betekend dat je met alle bevolkingsgroepen rekening
houdt, dat je rekening houdt met de beperkingen van burgers die niet zo getalenteerd zijn.
Waarden en visie: er veranderd veel. Bijv. gebouwen met mensen met beperking staan meer
middenin de samenleving. Er is ondersteuning die gebaseerd is op de gedachte dat de handicap geen
autonoom, in de cliënt gelegen gegeven is, maar vooral veroorzaakt wordt door de omgeving. De
ondersteuning moet ervoor zorgen dat een beperking een handicap wordt.
Waarden: er zijn een aantal waarden beschreven waaraan de ondersteuning van mensen met een
handicap moet voldoen:
- Zeggenschap: over eigen leven. Ieder kan zich ontwikkelen in een richtng die men wil en
door middel van keuzes, voorkeuren en leefstjl uitdrukking geven aan eigen identteit.
- Inclusie: deel uitmaken van de samenleving.
- Respect en veiligheid: mensen leven in een veilige, gezonde, vertrouwde omgeving.
- Persoonlijke ondersteuning: mensen geven hun leven zelf vorm en inhoud en krijgen hierbij
passende ondersteuning. Zelf regie voeren. En beperking geen handicap laten worden.
John O’Brian: mensen met een beperking hebben recht op: eigen keuze, behoud van relates met
familie en vrienden, ontplooiing, respect en eigenwaarde, leven in en met de samenleving.
Vraag gestuurde zorg: vroeger waren er allerlei voorzieningen en de cliënt moest zich aanpassen op
wat de instelling te bieden had. Nu hebben we meer vraag gestuurde zorg. De behoefe van de cliënt
is leidend voor de ondersteuning. Door het PGB worden zorgaanbieders gedwongen om aan de vraag
te voldoen omdat de cliënt keuzemogelijkheden heef. hij kan ook naar een andere aanbieder gaan.
Geprogrammeerd aanbod en individu bepaald aanbod: het aanbod van zorg is geprogrammeerd in
methoden. Als de verzekering de zorginstelling betaald dan zal de zorg minder vraag gestuurd
geleverd worden. Als de cliënt de zorg zelf inkoopt zal het meer vraag/individu gestuurd zijn.
, Wetten en werkwijze (belangrijk):
Wet langdurige zorg: is de vervanger van de AWBZ algemene wet bijzondere ziektekosten). Mensen
die 24/7 zorg nodig hebben vallen hier onder. Grote verzekeringsorganisates kopen zorg in bij
instellingen.
WMO 2015: voor mensen die geen intramurale 24-uurs zorg nodig hebben. Mensen moeten eerst
familiekring benaderen en komt de WMo kijken. Zij gaan kijken wat voor hulp er nodig is. bijv.
dagbesteding of kortverblijfuizen. Gemeente regelt dit.
Jeugdwet: is ook overgegaan naar gemeenten. Dus de gemeente is verantwoordelijk voor zorg voor
kinderen onder de 18, zowel de laagdrempelige als hoogdrempelige zorg. Bij de jeugdwet heb je zorg
in natura en het PGB.
Sociale teams en jeugdteams: voor complexere zorg en begeleiding die door de persoon met de
handicap of ouders niet zelf gegeven kan worden. vaak zijn deze teams ook verantwoordelijk voor
vaststelling van begeleiding en ondersteuning van gezinnen die onder de jeugdwet vallen. Ze kijken
dus eerst of het binnen familiekring opgelost kan worden, zo niet dan vind er een overleg plaats.
Participatiewet: deze wet gaat erom om meer mensen naar gewone banen te leiden. Mensen die in
Wajong dreigen te komen kunnen dit alleen nog als ze volledig arbeidsongeschikt zijn. er zijn ook
speciale banen voor Wajongers.
Zorgverzekeringswet, nieuwe taken: revalidate en persoonlijke verzorging in de thuissituate is nu
net als thuisverpleging onderdeel van de zorgverzekeringswet.
Hoofdstuk 2: wie zijn mensen met een verstandelijke beperking
Wat is een verstandelijke beperking:
Intelligentie: Intelligente is een algemeen begrip voor het cogniteve of mentale vermogen. Dit
bestaat uit verschillende aspecten. Intelligente kan worden uitgedrukt in een IQ-score. Deze score is
genormeerd, dat wil zeggen dat een IQ aangeef hoe hoog je scoort vergeleken met een deel van de
bevolking met jouw leefijd. De groep mensen op wie de testscore is gebaseerd heef een
gemiddelde score van 100. Iemand met een VP heef een score onder de 70 .
Verstandelijke leefijd: dit geef aan op welk leefijdsequivalent iemand functoneert. Hierbij moeten
we rekening houden dat de lichamelijke ontwikkeling en levenservaring veel verder zijn.
De defniiëring: een aangeboren of in een prille jeugd verkregen stoornis van de geestelijke functes
en hun ontwikkelingsmogelijkheid, waarbij het verstandelijk tekort het meest opvallend en de sociale
aanpassing bemoeilijkt of onmogelijk is.
DSM: stelt dat er bij een combinate van de volgende criteria sprake is van een verstandelijke
beperking:
- Verstandelijke onder het gemiddelde functoneren IQ van 70 of minder).
- Gelijktjdige tekortkomingen in aanpassingsgedrag. Dat wil zeggen of de betrokkende er in
slaagt te voldoen aan de normen die horen bij de leefijd of in vergelijking tot zijn culturele
achtergrond, zoals sociale vaardigheden, communicate en ADL.
- De achterstand is zichtbaar voor het 18 e levensjaar belangrijk).
In de DSM worden geen IQ-scores meer gebruikt omdat de score weinig zegt over de mate van
beperking die iemand ondervindt.
Vijf aandachtspunten bij de omschrijving van een verstandelijke beperking: er bestaat een
internatonale standaard die beschrijf wanneer je gehandicapt genoemd mag worden. Dit is de ICF
internatonal clissifcaton of functons). De AAIDD is een Amerikaanse organisate die zich
bezighoudt met de verbetering van mogelijkheden voor mensen met een VP. Ze hebben een
internatonaal erkend model gemaakt van menselijk functoneren. In deze beschrijving zijn 5 punten
bepalend:
