Samenvatting Wolkenkrabbers keuzevak les 1 - Hogeschool Rotterdam - '17/18

Hoogbouw in de stad les 1
Definitie

Wolkenkrabber (skyscraper) defintie:
Een bijzonder hoog gebouw met een groot aantal verdiepingen waar
mensen kunnen werken en/of verblijven en/of wonen.


De basis voor deze definitie ligt in de jaren ‘70/’80 van de 19e eeuw: 1870/1880.
Toen werden (in de USA) ‘very high buildings’ voor het eerst ‘skyscrapers’
genoemd.


Uit verschillende artikelen (Chicago Daily, april 1883) die in deze periode over ‘skyscrapers’
verschenen, kunnen nog wat aanvullende conclusies worden getrokken over welke ‘very high
buildings’ wel en niet als ‘skyscrapers’ werden gezien.

Geen ‘skycraper’:
 Kerktorens (en andere torens zonder verdiepingen)

‘Skyscrapers’ kunnen zowel:
 Slank (‘tall’, hoogte is veel groter dan breedte) als
 Groot (‘big’, breedte is relatief groot) zijn.

Dat ook ‘big’ gebouwen als ‘skyscraper’ werden beschouwd blijkt uit verschillende voorbeelden.
New York,
Tellen verdiepingsloze torentjes, koepels, etc. mee in de hoogte van een
USA, 1875,
gebouw? 79 meter
Alleen als minimaal 2/3 van het gebouw bestaat uit verdiepingen waar mensen (incl.
kunnen werken en/of verblijven en/of wonen (als het torentje, etc. maximaal torentje)
1/3 is).


Hoogte
Tot 1950 Minimaal 35 meter
1950 – 1970 Minimaal 70 meter
1970 en daarna Minimaal 150 meter

≥35 meter:
Dat de minimum-hoogte voor wolkenkrabbers vóór 1950 35 meter bedroeg is afgeleid uit de
volgende twee overwegingen:
1. De gebouwen die rond 1880 in Amerikaanse kranten als ‘skyscrapers werden aangeduid
waren allemaal minimaal 35 meter hoog.
2. Tot ongeveer 1950 werden verschillende gebouwen buiten de USA die minimaal 35 meter
hoog waren aan:
a. Aangeduid met een (bij)naam die vertaald in het Engels ‘skyscraper’ betekende;
b. Op prentbriefkaarten aangeduid als wolkenkrabber, Wolkenkratzer, gratte-ciel, etc.
(i.e. als ‘skyscraper’).

Hamburgs De
Wolkenkratzer Grattacieli di Wolkenkrabber
Stella Haus Piazza Amsterdam
Hamburg Piemonte, 1928
Duitsland Milan, Italy,
1923 1923

, Gratte Ciel
Rascacielos, La Drancy
Coruna, Frankrijk 1934
Spanje, 1922


Les Gratte Ciel – de
wolkenkrabbers,
≥70 meter: Antwerpen, 1931
Dat de minimum-hoogte voor wolkenkrabbers tussen 1950 en 1970 70
meter bedroeg is gebaseerd op de volgende twee overwegingen:
1. Het aantal gebouwen dat rond 1950 een hoogte had tussen de 35 en 70
meter was zo groot geworden dat ze zich niet langer door hun hoogte
onderscheidden. Een hoogte tussen de 35 en 70 meter was ‘gewoon’
geworden.

2. Prentbriefkaarten bevestigen dat beeld: nu worden gebouwen hoger dan
Neboticnik, Ljubljana,
70 meter aangeduid als wolkenkrabber, grattacielo, etc. (i.e. als ‘skyscraper’). Slovenië, 1933

Gebouwen met een hoogte tussen de 35 en 70 meter worden in Nederland vanaf ongeveer 1950
aangeduid als ‘flat’.
Grattacielo
Livorno Italië
Wolkenkrabber Flat Zuidplein, 1966
Zuid, Rotterdam,
Rotterdam, 1949
1949




≥150 meter:
Dat de minimum-hoogte voor wolkenkrabbers na 1970 150 meter bedroeg is gebaseerd op de
volgende drie overwegingen:
1. Het aantal gebouwen dat rond 1970 een hoogte had tussen de 70 en 150 meter was zo groot
geworden dat ze zich niet langer door hun hoogte onderscheidden. Een hoogte tussen de 70
en 150 meter was ‘gewoon’ geworden.
2. In vrijwel elk werelddeel waren nu wolkenkrabbers van 150 meter of hoger te vinden.
3. Door technologische vernieuwingen werd het bouwen van gebouwen hoger dan 150 meter
aanrekkelijker.

Doel
Waarom wolkenkrabbers?

Primair doel:
 ‘Vermenigvuldigen’ van vloer-oppervlak, creëren van extra ruimte.

Secundaire doelen:
 Winst: voor ontwikkelaars, eigenaren en/of gebruikers.
 Hoogte: voor ‘uitzicht’, voor ‘zwaartekracht’.
 Symbool: van macht (politiek, economisch, technologisch).

Tertiaire (stedelijke) doelen:
 Vrijhouden van ruimte: openbare ruimte, groen.
 Bakens, landmarks.
 Image, City marketing.

In het verlengde van het doel van een wolkenkrabber ligt het gebruik van een wolkenkrabber:
 Wonen
 Werken
 Verblijven