Samenvatting Ziekteleer hoofdstuk 9 Nieren en urinewegen

Ziekteleerboek hoofdstuk 9 Nieren en urinewegen
9.1 inleiding
De nieren zijn vooral van belang voor het handhaven van de homeostase (water en
elektrolyten alsmede de zuur-base balans) en als endocrien (doelwit)orgaan.
De urinewegen omvaten het nierbekken (pyelum), urineleiders (ureteren), urineblaas
(vesica urinaria) en urinebuis (urethra).
Mictie: het proces van urinelozing
Vogels en reptelen hebben geen nierbekken en geen blaas, de ureters monden direct uit op
de cloaca. Schildpadden en hagedissen vormen een uitzondering, deze hebben vaak wel een
blaas.
Pollakisuriie: vaak kleine beetjes plassen
Stranguriie: persen op de urine
9.2 nieren
9.2.1 renale disfuncte
We moeten ons altjd beseeen dat verschillende oorzaken kunnen leiden tot verschijnselen
die wijzen op een renale disfuncte. Deze kunnen zowel in de nier als daarbuiten liggen
(extrarenaal; pre/ postrenaal).
Prierienalie afwijkingien: systemische afwijkingen waardoor een afwijkende samenstelling van
het bloed of een afwijkende bloeddruk ontstaat.
Postrienaal: problemen in de afvoerende urinewegen.
 Extrarenale oorzaken
Inzicht in de oorzaak van het nierfalen bepaald de behandelmogelijkheden en de
prognose. Over het algemeen hebben extrarenale oorzaken bij vroegtjdige detecte
een prima prognose.
 Urineproducte
Het concentrerend volume berust op de doorlaatbaarheid van de tubulaire wand en
het hypertoon zijn van het niermerg (de osmotsche gradiint tussen lumen en merg).
Oorzaken voor disfunctoneren kunnen zowel renaal als extrarenaal liggen.
 Klarend vermogen
De glomerulaire fltrate is a ankelijk van de kwaliteit van de glomerulus maar ook
van de fltratedruk over deze membraan. De fltratedruk is a ankelijk van de
hydrostatsche druk in de capillair en het kapsel van bowman alsmede de colloid
osmotsche druk in beide.
Ook problemen in de urineafvoer kunnen leiden tot een slecht functonerende nier.
 Secundaire veranderingen
Een verstoorde nierfuncte kan leiden tot problemen met de homeostase oa:
hypovolemie, elektrolyten disbalans etc.
Vierschijnsielien van rienalie disfunctie
 PUPD
Veel drinken, veel plassen. Het is belangrijk om polyurie (meer plassen in volume per
dag) te onderscheiden van strangurie (bemoeilijkte micte) en pollakisurie (steeds
kleine beetjes).
PUPD zal eerder opvallen bij GD dan bij LH en ook bij vogels beperkt het zich meestal
tot het verschijnsel van een natere bodembedekking, afwijkende water/voerrato en
evt het herkennen van een afwijkend uraatkapje op de feces.
- Wateropname: is oa a ankelijk van de opname met het voer en de
hoeveelheid waterverlies (temperatuur en actvitetsniveau maar ook

, melkproducte). Voor GD houden we aan dat de opname als bovengrens
100ml water/kg/dag mag hebben. Veel belangrijker is echter of het de
eigenaar is opgevallen dat het dier meer is gaan drinken. Denk ook altjd aan
primaire polydipsie waarbij het dier om onbekende oorzaak meer drinkt dan
nodig is voor het handhaven van de vochtbalans.
- Urineproducte: Dit hangt ook af van waterverlies met andere wegen
bijvoorbeeld diarree of braken. De bovengrens bij de hond is 50ml/kg/etmaal
maar ook hier telt de anamnese sterk mee.
Bij dieren met daadwerkelijk PUPD zal het soortelijk gewicht van de urine doorlopend
laag zijn. Uitzondering zijn dieren met primaire polydipsie waarbij periodiek een hoog
soortelijk gewicht voorkomt (bijv altjd ssmorgens). Nadelen van het Sg zijn wel dat
het over langere tjd gemeten moet worden en dat andere factoren bijv glucosurie de
waarde kunnen beïnvloeden.
- Diurese (urinevorming): We delen dit op in osmotsche diurese en
waterdiurese. Bij osmotsche diurese is er meer urineproducte door een
kleiner osmotsch verschil tussen tubuluslumen en intersttum. Bij
waterdiurese is er minder terugresorpte van water ter hoogte van de
verzamelbuizen.
 Osmotsche diurese: Normaal is het merg hypertoon ten opzichte van
de tubulusvloeistof. De vasa recta diep in het merg hebben een zeer
lage stroomsnelheid om dat ook zo te houden. Door diverse oorzaken
kan dit echter veranderen, hieronder vallen oa:
o Een afwijkende plasma concentrate (en daardoor een hogere
concentrate van bepaalde stoeen in het primaire fltraat)
o Minder mogelijkheid voor transport van stoeen vanuit de
tubulus naar het intersttum (bij bijv ischemie van de
proximale tubulus of diuretcagebruik)
o Ziekten die beschadiging geven van de vasa recta en leiden tot
een afwijkende stroomsnelheid.
 Waterdiurese: Oorzaken hiervoor kunnen liggen in de selecteve
permeabiliteit van de
verschillende tubulusdelen
onder invloed van oa ADH.
Bij hypofysetumoren of
trauma kan een
afwijkende ADH
concentrate worden
afgegeven, maar ook
andere stoeen zoals
cortsol leiden hiertoe.
Daarnaast kunnen we
denken aan nefrogene DI
als oorzaak voor een slechte reacte op ADH en aan een verminderde
hoeveelheid ATP zoals bij hyperthyreoïdie of hypercalciimie.

,  Van verminderd selectef vermogen naar nefrotsch syndroom
Bij beschadiging van de nier kan de glomerulus een hogere doorlaatbaarheid krijgen
voor met name de grote eiwiten. De resorptecapaciteit in de proximale tubulus
schiet dan tekort wat leidt tot proteïnurie en een tekort aan bloedeiwiten (mn
albumine). Dit zorgt vervolgens weer voor een gestoorde fltrate en resorpte in de
capillairen.
- Oedeem: We onderscheiden lokaal (bij ontsteking) en centraal (bij oorzaken
met eeect op het hele lichaam) oedeem. Centraal oedeem kan ook lokaal
ziten maar de oorzaak dus niet (vb hart/ nierfalen). Vocht hoopt zich bij
centraal oedeem vooral op in weefsels met weinig hydrostatsche tegendruk
of in lichaamsholten. Er zijn hier wel diersoortverschillen te onderkennen:
 Paard: buik
 Rund: kossum, buik, kaaktakken
 Hond: ascites
 Kat: liquothorax
Er zijn veel verschillende oorzaken voor oedeem:




Bij een verhoogd eiwitverlies door nieralen zal ook het vaatbed onvervuld
raken wat leidt tot actvate van het RAAS systeem. Hierdoor wordt meer