STEMSTOORNISSEN, STEMMISBRUIK & VERKEERD
STEMGEBRUIK
Stes
HOOFDSTUK 2: AFWIJKEND STEMGEDRAG
2. GEDRAGSASPECTEN: STEMMISBRUIK EN VERKEERD STEMGEBRUIK
Verkeerd stemgebruik zijn gedragingen die afwijken van een optimale stemproductie.
Stemmisbruik en/of verkeerd stemgebruik moet nauwkeurig nagegaan worden bij
stemklachten.
2.1 STEMMISBRUIK
2.1.1 Roepen, krijsen en gillen
– Roepen: Extreem luid stemgebruik dat een intensiteit van 90 – 100 dB kan
bereiken
– Krijsen: Een plotse, scherpe en luide schreeuw, waarbij hoge, ruwe tonen
geproduceerd worden die meestal een opjagend effect hebben op de
toehoorders
– Gillen: Juichende of triomfantelijke uitroep
Hierbij ontstaat een overdreven laryngeale constrictie die geleidelijk een irritatie van
de stembanden met secundaire organische veranderingen zal veroorzaken.
2.1.2 Overspannen vocaliseren
Typisch stemgebruik waarbij kinderen voertuigen imiteren, de stem klinkt dan
geknepen en ruw.
2.1.3 Overdreven veel praten
Vooral erg nadelig als dit samen met andere vormen van stemmisbruik optreedt.
Kinderen met stembandknobbels zouden driemaal meer tijd spenderen aan praten
dan kinderen met een normale stem.
2.1.4 Revers foneren
Dit is een omgekeerde fonatie en dat betekend dat iemand vocaliseert tijdens het
inademen.
2.1.5 Explosief vocaliseren en het gebruik van glottisslagen
De hyperfunctie die hierbij nodig is, kan leiden tot een verzwakking van de laryngeale
spieren met een hypofunctie.
2.1.6 Hoesten en keelschrapen
Veelvuldig en krachtig keelschrapen is waarschijnlijk één van de meest voorkomende
vormen van stemmisbruik.
1
, 2.1.7 Spreken in lawaai
Spreken in lawaaierige situaties is een vorm van stemmisbruik wat dikwijls optreedt.
2.2 VERKEERD STEMGEBRUIK
Foutief gebruik van de productie-gedragingen: Toonhoogte, luidheid en kwaliteit.
Iemand gebruikt de stem verkeerd wanneer:
– Toonhoogte te hoog of te laag is
– De luidheid te zacht of te sterk
– De stemkwaliteit hees, ruw of met wilde lucht te verwijten is aan:
– Ademspanning die te veel of te weinig subglottisdruk veroorzaakt
– Teveel of te weinig stemgeving
– Habitueel gebruik van een pulsatiestem of lichte stem
– Ongelijkmatigheden
– De stemkwaliteit is kelig, nasaal is door een gestoorde balans in de resonantie
2.2.1 Toonhoogte
De optimale toonhoogte kan met bepalen als het habitueel gebruik van de natuurlijke
toonhoogte. Dit is een reeks van tonen waarop men een optimale stemkwaliteit en de
grootste luidheidsdynamiek bereikt.
Toonhoogte – Luidheid
Wanneer iemand in een lawaaierige omgeving spreekt betekent dit vaak dat iemand
niet alleen luider maar ook hoger gaat spreken. Het spreken gaat dan niet alleen met
luider spreken, maar ook met een stijging van het habitueel spreken boven de
natuurlijke toonhoogte.
Toonhoogte – Constrictie
Bij het stijgen of het sterk dalen van de toonhoogte ontstaat bij niet getrainde
stemmen een sterke toename van de constrictie.
Lage toonhoogte >> hees + ruw
Hoge toonhoogte >> scherp + schril
2.2.2 Luidheid
Bij het aanhouden van een toon, vertonen de stembanden en lichte variatie in
amplitude van de ene cyclus naar de andere.
Als men gedurende lange tijd luid moet spreken ontstaat vermoeidheid. De
vatbaarheid voor deze vermoeidheid verschilt per individu.
2.2.3 Kwaliteit
Stemgeving
Bij habitueel fluisteren of gespannen fluisteren (afonie) is er wel een approximatie
van de stembanden, maar achteraanblijft ter hoogte van de kraakbenige glottis een
driehoekige ruimte, de fluisterdriehoek. Bij krachtig fluisteren is er zelfs een sterke
adductie van het spierig deel van de stembanden.
Wilde lucht: Hierbij is er onvoldoende sluiting tijdens de gesloten fase van de trilling
cyclus. Er ontsnapt dan voortdurend lucht doorheen de glottis die niet aan het trillen
gebracht is.
2
STEMGEBRUIK
Stes
HOOFDSTUK 2: AFWIJKEND STEMGEDRAG
2. GEDRAGSASPECTEN: STEMMISBRUIK EN VERKEERD STEMGEBRUIK
Verkeerd stemgebruik zijn gedragingen die afwijken van een optimale stemproductie.
Stemmisbruik en/of verkeerd stemgebruik moet nauwkeurig nagegaan worden bij
stemklachten.
2.1 STEMMISBRUIK
2.1.1 Roepen, krijsen en gillen
– Roepen: Extreem luid stemgebruik dat een intensiteit van 90 – 100 dB kan
bereiken
– Krijsen: Een plotse, scherpe en luide schreeuw, waarbij hoge, ruwe tonen
geproduceerd worden die meestal een opjagend effect hebben op de
toehoorders
– Gillen: Juichende of triomfantelijke uitroep
Hierbij ontstaat een overdreven laryngeale constrictie die geleidelijk een irritatie van
de stembanden met secundaire organische veranderingen zal veroorzaken.
2.1.2 Overspannen vocaliseren
Typisch stemgebruik waarbij kinderen voertuigen imiteren, de stem klinkt dan
geknepen en ruw.
2.1.3 Overdreven veel praten
Vooral erg nadelig als dit samen met andere vormen van stemmisbruik optreedt.
Kinderen met stembandknobbels zouden driemaal meer tijd spenderen aan praten
dan kinderen met een normale stem.
2.1.4 Revers foneren
Dit is een omgekeerde fonatie en dat betekend dat iemand vocaliseert tijdens het
inademen.
2.1.5 Explosief vocaliseren en het gebruik van glottisslagen
De hyperfunctie die hierbij nodig is, kan leiden tot een verzwakking van de laryngeale
spieren met een hypofunctie.
2.1.6 Hoesten en keelschrapen
Veelvuldig en krachtig keelschrapen is waarschijnlijk één van de meest voorkomende
vormen van stemmisbruik.
1
, 2.1.7 Spreken in lawaai
Spreken in lawaaierige situaties is een vorm van stemmisbruik wat dikwijls optreedt.
2.2 VERKEERD STEMGEBRUIK
Foutief gebruik van de productie-gedragingen: Toonhoogte, luidheid en kwaliteit.
Iemand gebruikt de stem verkeerd wanneer:
– Toonhoogte te hoog of te laag is
– De luidheid te zacht of te sterk
– De stemkwaliteit hees, ruw of met wilde lucht te verwijten is aan:
– Ademspanning die te veel of te weinig subglottisdruk veroorzaakt
– Teveel of te weinig stemgeving
– Habitueel gebruik van een pulsatiestem of lichte stem
– Ongelijkmatigheden
– De stemkwaliteit is kelig, nasaal is door een gestoorde balans in de resonantie
2.2.1 Toonhoogte
De optimale toonhoogte kan met bepalen als het habitueel gebruik van de natuurlijke
toonhoogte. Dit is een reeks van tonen waarop men een optimale stemkwaliteit en de
grootste luidheidsdynamiek bereikt.
Toonhoogte – Luidheid
Wanneer iemand in een lawaaierige omgeving spreekt betekent dit vaak dat iemand
niet alleen luider maar ook hoger gaat spreken. Het spreken gaat dan niet alleen met
luider spreken, maar ook met een stijging van het habitueel spreken boven de
natuurlijke toonhoogte.
Toonhoogte – Constrictie
Bij het stijgen of het sterk dalen van de toonhoogte ontstaat bij niet getrainde
stemmen een sterke toename van de constrictie.
Lage toonhoogte >> hees + ruw
Hoge toonhoogte >> scherp + schril
2.2.2 Luidheid
Bij het aanhouden van een toon, vertonen de stembanden en lichte variatie in
amplitude van de ene cyclus naar de andere.
Als men gedurende lange tijd luid moet spreken ontstaat vermoeidheid. De
vatbaarheid voor deze vermoeidheid verschilt per individu.
2.2.3 Kwaliteit
Stemgeving
Bij habitueel fluisteren of gespannen fluisteren (afonie) is er wel een approximatie
van de stembanden, maar achteraanblijft ter hoogte van de kraakbenige glottis een
driehoekige ruimte, de fluisterdriehoek. Bij krachtig fluisteren is er zelfs een sterke
adductie van het spierig deel van de stembanden.
Wilde lucht: Hierbij is er onvoldoende sluiting tijdens de gesloten fase van de trilling
cyclus. Er ontsnapt dan voortdurend lucht doorheen de glottis die niet aan het trillen
gebracht is.
2
