Wonen in Nederland
1.1 Overstromingen
Bescherming kustgebied
Burgers vertrouwen op overheid als het gaat om bescherming tegen dijkdoorbraken en
overstromingen
- Overstromingsbewustzijn laag
- Velen weten niets over risico’s zeespiegelstijging en bodemdaling
Dijkring: gebied dat wordt beschermd tegen buitenwater door een primaire waterkering/hoge
gronden
- Primaire waterkering: iets dat een dijkring beschermt tegen buitenwater (dijk, dam,
sluis, duin)
- Beheer door waterschappen (regionale overheidsinstantie)
- Beheer, bescherming en onderhoud dijken en duinen
- Beheersing grondwaterpeil en waterkwaliteit
- Onderhouden vaarwegen en landwegen
Hoger risico overstromingen
Kans op overstromingen verkleinen door
- Verhogen dijken/duinen
- Verbreden strand
Risico hangt af van Schade hangt af van
- Kans op overstroming - Oppervlakte dijkring
- Schade - Ligging ten opzichte van het
zeeniveau
- Aantal inwoners
- Investeringen
Grootste overstromingsgevaar komt van zee
- Bij een noordwesterstorm in combinatie met extra hoge waterstanden op zee en in
rivieren is het gevaar groot
Het versterkte broeikaseffect leidt tot klimaatverandering
I. Leidt tot temperatuurstijging
II. IJskappen smelten en zeewater zet uit
III. Leidt tot zeespiegelstijging
Klimaatverandering zorgt ook voor extremer weer
- Meer regen
- Neerslagregiem verandert: zomer droog (tekorten), winter nat
,De Nederlandse kust kan alleen in stand blijven als …
- … de zeebodem over een grote afstand vanaf de kust flauw afloopt
- … de stroming voldoende zand aanvoert
- … het verschil tussen hoog- en laagwater niet te groot is
- … de kust niet geteisterd wordt door zware stormen
- … er geen sprake is van een te snelle stijging van de zeespiegel
Door erosie sprake van kustafslag – duingebied verloren
Door aanslibbing sprake van aangroeiing zand
- Stroming en wind verplaatsen zand
Veiligheid en natuur in zuidwestelijk deltagebied
Na de watersnoodramp werd de Deltacommissie ingesteld, zij voerden de Deltawet in.
- Deltawet: wet die was gericht op de uitvoering van de Deltawerken (afsluiting
zeearmen, versterking hoogwaterkering)
I. Dijken werden op Deltahoogte gebracht
II. Dammen werden aangelegd
III. Wegen en bruggen werden aangelegd
IV. Verschillende zeegaten werden afgesloten
V. Beweegbare stormvloedkering werd opgericht
Doel: vergroten veiligheid
+ Afgesloten zeegaten werden zoetwaterbekkens
+ Nieuwe verbindingen over dammen en dijken hieven isolement op
+ Scheepvaart profiteerde van het wegvallen van grote verschillen tussen hoog- en
laagwater
Plannen afdammen Oosterschelde - weerstand
- Zoutwatermilieu, oesterteelt en visstand zouden worden aangetast
> Doorlaatsluizen; bij extreme waterstanden gaat de sluis dicht
Natuur kan behouden worden
Gefinancierd vanuit Deltafonds
, 1.2 Nederlandse kustgebied
Kenmerken
Waddenkust Gesloten duinenkust Estuariumkust
- Zeegaten en eilanden - Strandwallen en duinen - Zeearmen en eilanden in
- Wadden: buitendijkse mondingsgebied
gronden die alleen bij - Trechtervormige
hoogwater overstromen riviermonding waar zoet
- Aanslibbing > afslag rivierwater en zout zeewater
- Verscheidenheid planten zich vermengen
en dieren groot - Verschil waterstand bij eb
en vloed landinwaarts groter
I. Zachte kust
- Natuurlijke oorsprong (duinen, stranden, zandplaten, wadden, kwelders, schorren)
- Ontstaan duinen:
- Zee legt zand en klei neer
- Op de grens van land en water bleef zand achter (zandbanken)
- Wind verplaatst zand en legt het achter de planten
II. Harde kust
- Door de mens gemaakt (dijken, dammen, sluizen)
- Nadeel: Kust kan niet meer vrij bewegen en kan zich niet herstellen na een
stormseizoen
Opbouw en afbraak
Opbouw en afbraak van de kust door natuurlijke factoren en menselijke ingrepen: dynamisch
systeem (kustprocessen)
Wind:
Aanvoer zand < afvoer = kusterosie
- Stormvloed – duinafslag (duinfront wijkt landinwaarts)
- Afgeslagen zand verplaatst naar strand en vooroever
- Bij diep water golfsnelheid hoger dan bij ondiep water
- Zand uit zee wordt bij de kust gesedimenteerd
- Stranddrift
Getijdenstroming: Waterbeweging die het gevolg is van de afwisseling van eb en vloed
- Hoogtij = maximale waterhoogte
- Laagtij = minimale waterhoogte
- Kentering = ommekeer stroomrichting (geen stroming)
- Springtij = extra hoog water (aantrekkingskracht zon en maan vallen samen)
- Doodtij = verschil tussen hoog- en laagwater minimaal (aantrekkingskrachten haaks)
Hoe breder de kust, hoe kleiner het getijverschil
1.1 Overstromingen
Bescherming kustgebied
Burgers vertrouwen op overheid als het gaat om bescherming tegen dijkdoorbraken en
overstromingen
- Overstromingsbewustzijn laag
- Velen weten niets over risico’s zeespiegelstijging en bodemdaling
Dijkring: gebied dat wordt beschermd tegen buitenwater door een primaire waterkering/hoge
gronden
- Primaire waterkering: iets dat een dijkring beschermt tegen buitenwater (dijk, dam,
sluis, duin)
- Beheer door waterschappen (regionale overheidsinstantie)
- Beheer, bescherming en onderhoud dijken en duinen
- Beheersing grondwaterpeil en waterkwaliteit
- Onderhouden vaarwegen en landwegen
Hoger risico overstromingen
Kans op overstromingen verkleinen door
- Verhogen dijken/duinen
- Verbreden strand
Risico hangt af van Schade hangt af van
- Kans op overstroming - Oppervlakte dijkring
- Schade - Ligging ten opzichte van het
zeeniveau
- Aantal inwoners
- Investeringen
Grootste overstromingsgevaar komt van zee
- Bij een noordwesterstorm in combinatie met extra hoge waterstanden op zee en in
rivieren is het gevaar groot
Het versterkte broeikaseffect leidt tot klimaatverandering
I. Leidt tot temperatuurstijging
II. IJskappen smelten en zeewater zet uit
III. Leidt tot zeespiegelstijging
Klimaatverandering zorgt ook voor extremer weer
- Meer regen
- Neerslagregiem verandert: zomer droog (tekorten), winter nat
,De Nederlandse kust kan alleen in stand blijven als …
- … de zeebodem over een grote afstand vanaf de kust flauw afloopt
- … de stroming voldoende zand aanvoert
- … het verschil tussen hoog- en laagwater niet te groot is
- … de kust niet geteisterd wordt door zware stormen
- … er geen sprake is van een te snelle stijging van de zeespiegel
Door erosie sprake van kustafslag – duingebied verloren
Door aanslibbing sprake van aangroeiing zand
- Stroming en wind verplaatsen zand
Veiligheid en natuur in zuidwestelijk deltagebied
Na de watersnoodramp werd de Deltacommissie ingesteld, zij voerden de Deltawet in.
- Deltawet: wet die was gericht op de uitvoering van de Deltawerken (afsluiting
zeearmen, versterking hoogwaterkering)
I. Dijken werden op Deltahoogte gebracht
II. Dammen werden aangelegd
III. Wegen en bruggen werden aangelegd
IV. Verschillende zeegaten werden afgesloten
V. Beweegbare stormvloedkering werd opgericht
Doel: vergroten veiligheid
+ Afgesloten zeegaten werden zoetwaterbekkens
+ Nieuwe verbindingen over dammen en dijken hieven isolement op
+ Scheepvaart profiteerde van het wegvallen van grote verschillen tussen hoog- en
laagwater
Plannen afdammen Oosterschelde - weerstand
- Zoutwatermilieu, oesterteelt en visstand zouden worden aangetast
> Doorlaatsluizen; bij extreme waterstanden gaat de sluis dicht
Natuur kan behouden worden
Gefinancierd vanuit Deltafonds
, 1.2 Nederlandse kustgebied
Kenmerken
Waddenkust Gesloten duinenkust Estuariumkust
- Zeegaten en eilanden - Strandwallen en duinen - Zeearmen en eilanden in
- Wadden: buitendijkse mondingsgebied
gronden die alleen bij - Trechtervormige
hoogwater overstromen riviermonding waar zoet
- Aanslibbing > afslag rivierwater en zout zeewater
- Verscheidenheid planten zich vermengen
en dieren groot - Verschil waterstand bij eb
en vloed landinwaarts groter
I. Zachte kust
- Natuurlijke oorsprong (duinen, stranden, zandplaten, wadden, kwelders, schorren)
- Ontstaan duinen:
- Zee legt zand en klei neer
- Op de grens van land en water bleef zand achter (zandbanken)
- Wind verplaatst zand en legt het achter de planten
II. Harde kust
- Door de mens gemaakt (dijken, dammen, sluizen)
- Nadeel: Kust kan niet meer vrij bewegen en kan zich niet herstellen na een
stormseizoen
Opbouw en afbraak
Opbouw en afbraak van de kust door natuurlijke factoren en menselijke ingrepen: dynamisch
systeem (kustprocessen)
Wind:
Aanvoer zand < afvoer = kusterosie
- Stormvloed – duinafslag (duinfront wijkt landinwaarts)
- Afgeslagen zand verplaatst naar strand en vooroever
- Bij diep water golfsnelheid hoger dan bij ondiep water
- Zand uit zee wordt bij de kust gesedimenteerd
- Stranddrift
Getijdenstroming: Waterbeweging die het gevolg is van de afwisseling van eb en vloed
- Hoogtij = maximale waterhoogte
- Laagtij = minimale waterhoogte
- Kentering = ommekeer stroomrichting (geen stroming)
- Springtij = extra hoog water (aantrekkingskracht zon en maan vallen samen)
- Doodtij = verschil tussen hoog- en laagwater minimaal (aantrekkingskrachten haaks)
Hoe breder de kust, hoe kleiner het getijverschil
