Alle hoorcolleges Europees recht
Inhoudsopgave
Europees economisch recht hoorcollege 1, de interne markt en het vrij verkeer van goederen I (tarifaire belemmeringen)......4
Algemene aspecten van de interne markt.......................................................................................................................................4
Grensoverschrijdend element: gaat iets of iemand de grens over?...........................................................................................4
Puur interne situates en omgekeerde discriminate..................................................................................................................5
Belemmeringen van de fundamentele vrijheden........................................................................................................................5
Harmonisate...............................................................................................................................................................................5
Vrij verkeer van goederen I: tarifaire belemmeringen.....................................................................................................................5
Art. 30 VWEU...............................................................................................................................................................................6
Art. 110 VWEU: binnenlandse belastng.....................................................................................................................................6
Opdracht..........................................................................................................................................................................................8
Europees recht hoorcollege 2, vrij verkeer van goederen II, non-tarifaire belemmeringen........................................................9
Non-tarifair:.....................................................................................................................................................................................9
Rechtvaardigingsgronden uit verdrag...........................................................................................................................................10
Rule of reason (r.o. 8).....................................................................................................................................................................10
Casus:.............................................................................................................................................................................................12
Europees recht hoorcollege 3, vrij verkeer van personen en economisch inacteve burgers van de unie..................................13
Burgers van de Unie.......................................................................................................................................................................13
Economisch acteve personen:..................................................................................................................................................13
Economisch niet-acteve personen...........................................................................................................................................14
Belangrijkste rechten van Burgers van de Unie.............................................................................................................................15
Migratierechten en voorwaarden..................................................................................................................................................15
Familieleden...................................................................................................................................................................................16
Beperkingen van de migratierechten en hun voorwaarden..........................................................................................................16
Duur van verblijf........................................................................................................................................................................17
Marktoegangsrechten ofwel recht op gelijke behandeling..........................................................................................................17
Markttoegangsrechten: recht op gelijke behandeling..............................................................................................................17
Rechtvaardigingsgronden..........................................................................................................................................................18
Rule of reason, voorwaarden....................................................................................................................................................18
Casus..............................................................................................................................................................................................18
Stappenplan vrij verkeer van personen..........................................................................................................................................21
Europees recht hoorcollege 4, vrij verkeer van werknemers................................................................................................... 23
Voorwaarden voor toepassing van art. 45 VWEU.........................................................................................................................23
Rechtstreekse werking van artikel 45 VWEU.................................................................................................................................23
Belangrijkste rechten van werknemers..........................................................................................................................................24
Migraterechten werknemers (rrichtlijn 2004/38/EG)...............................................................................................................24
Verblijfsrecht (rrichtlijn 2004/38/EG).........................................................................................................................................24
...................................................................................................................................................................................................24
Voormalige werknemers die de status van werknemer behouden art. 7 lid 3 richtlijn 2004/38/EG.......................................25
Voorwaarden voor toepassing van art. 27 richtlijn 2004/38/EG..............................................................................................25
Voorwaarden voor de toepassing van artkel 29 richtlijn 2004/38/EG.....................................................................................26
Marktoegangsrechten..................................................................................................................................................................26
, Marktoegangsrechten翶 recht op gelijke behandeling..................................................................................................................27
Rechtvaardigingsgronden..............................................................................................................................................................27
Openbare orde, openbare veiligheid & volksgezondheid Voorwaarden art. 45 lid 3 en art. 52 VWEU........................................28
De Rule of reason Voorwaarden....................................................................................................................................................28
Betrekkingen in overheidsdienst翶 werk ter uitoefening van het openbaar gezag.........................................................................28
Casus..............................................................................................................................................................................................29
Europees recht hoorcollege 5, vrijheid van vestging en diensten........................................................................................... 31
Opzet van het college.....................................................................................................................................................................31
Begrippen:......................................................................................................................................................................................31
Vier situaties van grensoverschrijdende diensten..........................................................................................................................31
Begunstigden van de vrijheid van vestiging en het vrije verkeer van diensten.............................................................................32
Rechten verleend door art. 49 en 56 VWEU..................................................................................................................................32
Rechtstreekse werking...................................................................................................................................................................33
Oplossen van de casus college 4...............................................................................................................................................33
Rechten verleend door art. 49 en 56 VWEU II................................................................................................................................33
Beperkingen op vestiging en diensten: rechtvaardigingsgronden.................................................................................................34
Doelstellingen van Richtlijn 2006翶123翶EG dienstenrichtlijn (ook voor vestiging).........................................................................34
Casus..............................................................................................................................................................................................35
Vrijheid van vestging.................................................................................................................................................................35
Europees economisch recht hoorcollege 6, de dienstenrichtlijn.............................................................................................. 37
Defnitie van het begrip diensten...................................................................................................................................................37
Hoofdstuk IV Vrij verkeer van Diensten afdeling 1........................................................................................................................38
Puur interne situaties en de dienstenrichtlijn................................................................................................................................42
Verschillen tussen H3 en H4...........................................................................................................................................................42
Europees economisch recht hoorcollege 7, algemeen systeem van het Europees mededingingsrecht en art. 101 (1) VWEU....45
Mededingingsrecht?......................................................................................................................................................................45
Doelen:...........................................................................................................................................................................................46
Territoriale werkingssfeer..............................................................................................................................................................47
Mededingingsrechtelijke begrippen: relevante markt...................................................................................................................47
Mededingingsrechtelijke begrippen: onderneming.......................................................................................................................47
Art. 101 lid 1 VWEU: het kartelverbod...........................................................................................................................................48
Europees en economisch recht hoorcollege 8, art. 101 VWEU................................................................................................. 50
Samenvatting vorige week: art. 101 lid 1 VWEU, kartelverbod.....................................................................................................50
Artikel 101 lid 2 VWEU...................................................................................................................................................................51
Uitzonderingen kartelverbod art. 101 lid 3 VWEU.........................................................................................................................52
Groepsvrijstellingen...................................................................................................................................................................52
Ontheffing art. 101 lid 3............................................................................................................................................................53
Handhavingsniveaus van het kartelverbod....................................................................................................................................54
Verkort stappenplan......................................................................................................................................................................54
Casus..............................................................................................................................................................................................55
Europees economisch recht hoorcollege 9, art. 102 VWEU misbruik van machtsposite..........................................................56
Art. 102 VWEU...............................................................................................................................................................................57
, 1. Onderneming.........................................................................................................................................................................57
2. Economische machtsposite/dominante posite...................................................................................................................57
3. Op de interne markt of een wezenlijke deel daarvan...........................................................................................................58
4. Misbruik.................................................................................................................................................................................59
5 Effect tussenstaatse handel....................................................................................................................................................61
Rechtvaardiging art. 102 VWEU....................................................................................................................................................61
Casus..............................................................................................................................................................................................62
Europees economisch recht hoorcollege 10, publiekrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht.................................63
Bevoegdheden: de besluiten van de Commissie in Vo. 1翶2003.....................................................................................................63
1 Onderzoeksbevoegdheden van de Commissie............................................................................................................................65
Inspectie bedrijfsruimten...............................................................................................................................................................65
Rechtswaarborgen bij inspecties van bedrijfsruimtes...................................................................................................................66
Bestreden woonruimten: de voorwaarden (art. 21 lid 1 Vo. 1翶2003): in welke omstandigheden?..............................................66
Betreden woonruimten: de modaliteiten (waarborgen)...............................................................................................................66
Legal privilege................................................................................................................................................................................67
Hoogte geldboeten: rechterlijke beoordeling................................................................................................................................67
Hoogte geldboeten bij materiële overtredingen............................................................................................................................67
Richtsnoeren berekening geldboeten............................................................................................................................................68
Casus..............................................................................................................................................................................................68
Clementie: klikken loont.................................................................................................................................................................69
Rechtsbescherming in het Europees mededingingsrecht..............................................................................................................69
Europees en economisch recht hoorcollege 11, privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht............................70
Opzet..............................................................................................................................................................................................70
1. Clementie: klikken loont (publiekrechtelijke handhaving).........................................................................................................70
Rechtsbescherming in het Europees mededingingsrecht.........................................................................................................71
2. Uitgangspunten van de privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht................................................................71
Ontwikkelingen in de rechtspraak van het HvJEU.....................................................................................................................72
Follow-up van de Commissie en de Uniewetgever...................................................................................................................72
3. Richtlijn schadevergoedingen in het mededingingsrecht..........................................................................................................73
Onderwerpen van de richtlijn schadevergoedingen in het mededingingsrecht.......................................................................73
Verhouding schadevergoedingsactes en clementebeleid: twee mechanismen.....................................................................74
Europees en economisch recht hoorcollege 12, concentratetoeeicht en Verordening 139/2004.............................................75
Opzet van het college.....................................................................................................................................................................75
Jurisdictie........................................................................................................................................................................................75
Procedurele regels..........................................................................................................................................................................77
Materiële regels.............................................................................................................................................................................77
, Europees economisch recht hoorcollege 1, de interne markt en
het vrij verkeer van goederen I (tarifaire belemmeringen)
Algemene aspecten van de interne markt
Interne markt: art. 26 lid 2 VWEU, de interne markt bevat een ruimte zonder binnengrenzen waarin het
vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd volgens de bepalingen van de
Verdragen.
Twee soorten verbodsbepalingen
Vrij verkeersbepalingen
Mededingingsbepalingen
(r2 van de mededingingsbepalingen zijn gericht aan bedrijven art. 101 & 102 VWEU)
Wordt veroorzaakt dor ondernemingen, niet door lidstaten.
Negateve integrate: verplichtng om iets niet te doen.
Positeve integrate: de verplichtng om iets te doen.
Grensoverschrijdend element: gaat iets of iemand de grens over?
Het grensoverschrijdende element is nodig om het EU-recht van toepassing te laten zijn. Iets of iemand
moet de grens over gaan. Die vraag moet je altjd eerst stellen.
Goed? defnite van een ggoed( (rzie Zaak C-2/90 Commissie/België))
Vrij verkeer van goederen
Persoon of vennootschap?
vrij verkeer van personen (reconomisch niet acteve burgers, werknemers, vrijheid van vestging
(rzelfstandigen))
Dienst? Defnite van een gdienst( (rart. 57 VWEU)
Vrij verkeer van diensten
- Dienstverlener gaat de grens over
- Dienstontvanger gaat de grens over.
- Dienst gaat de grens over (rgeen persoon)
Kapitaal? zie defnite van kapitaalbewegingen Richtlijn 88/361/EEG
Vrij verkeer van kapitaal
Gaan we niet behandelen
Inhoudsopgave
Europees economisch recht hoorcollege 1, de interne markt en het vrij verkeer van goederen I (tarifaire belemmeringen)......4
Algemene aspecten van de interne markt.......................................................................................................................................4
Grensoverschrijdend element: gaat iets of iemand de grens over?...........................................................................................4
Puur interne situates en omgekeerde discriminate..................................................................................................................5
Belemmeringen van de fundamentele vrijheden........................................................................................................................5
Harmonisate...............................................................................................................................................................................5
Vrij verkeer van goederen I: tarifaire belemmeringen.....................................................................................................................5
Art. 30 VWEU...............................................................................................................................................................................6
Art. 110 VWEU: binnenlandse belastng.....................................................................................................................................6
Opdracht..........................................................................................................................................................................................8
Europees recht hoorcollege 2, vrij verkeer van goederen II, non-tarifaire belemmeringen........................................................9
Non-tarifair:.....................................................................................................................................................................................9
Rechtvaardigingsgronden uit verdrag...........................................................................................................................................10
Rule of reason (r.o. 8).....................................................................................................................................................................10
Casus:.............................................................................................................................................................................................12
Europees recht hoorcollege 3, vrij verkeer van personen en economisch inacteve burgers van de unie..................................13
Burgers van de Unie.......................................................................................................................................................................13
Economisch acteve personen:..................................................................................................................................................13
Economisch niet-acteve personen...........................................................................................................................................14
Belangrijkste rechten van Burgers van de Unie.............................................................................................................................15
Migratierechten en voorwaarden..................................................................................................................................................15
Familieleden...................................................................................................................................................................................16
Beperkingen van de migratierechten en hun voorwaarden..........................................................................................................16
Duur van verblijf........................................................................................................................................................................17
Marktoegangsrechten ofwel recht op gelijke behandeling..........................................................................................................17
Markttoegangsrechten: recht op gelijke behandeling..............................................................................................................17
Rechtvaardigingsgronden..........................................................................................................................................................18
Rule of reason, voorwaarden....................................................................................................................................................18
Casus..............................................................................................................................................................................................18
Stappenplan vrij verkeer van personen..........................................................................................................................................21
Europees recht hoorcollege 4, vrij verkeer van werknemers................................................................................................... 23
Voorwaarden voor toepassing van art. 45 VWEU.........................................................................................................................23
Rechtstreekse werking van artikel 45 VWEU.................................................................................................................................23
Belangrijkste rechten van werknemers..........................................................................................................................................24
Migraterechten werknemers (rrichtlijn 2004/38/EG)...............................................................................................................24
Verblijfsrecht (rrichtlijn 2004/38/EG).........................................................................................................................................24
...................................................................................................................................................................................................24
Voormalige werknemers die de status van werknemer behouden art. 7 lid 3 richtlijn 2004/38/EG.......................................25
Voorwaarden voor toepassing van art. 27 richtlijn 2004/38/EG..............................................................................................25
Voorwaarden voor de toepassing van artkel 29 richtlijn 2004/38/EG.....................................................................................26
Marktoegangsrechten..................................................................................................................................................................26
, Marktoegangsrechten翶 recht op gelijke behandeling..................................................................................................................27
Rechtvaardigingsgronden..............................................................................................................................................................27
Openbare orde, openbare veiligheid & volksgezondheid Voorwaarden art. 45 lid 3 en art. 52 VWEU........................................28
De Rule of reason Voorwaarden....................................................................................................................................................28
Betrekkingen in overheidsdienst翶 werk ter uitoefening van het openbaar gezag.........................................................................28
Casus..............................................................................................................................................................................................29
Europees recht hoorcollege 5, vrijheid van vestging en diensten........................................................................................... 31
Opzet van het college.....................................................................................................................................................................31
Begrippen:......................................................................................................................................................................................31
Vier situaties van grensoverschrijdende diensten..........................................................................................................................31
Begunstigden van de vrijheid van vestiging en het vrije verkeer van diensten.............................................................................32
Rechten verleend door art. 49 en 56 VWEU..................................................................................................................................32
Rechtstreekse werking...................................................................................................................................................................33
Oplossen van de casus college 4...............................................................................................................................................33
Rechten verleend door art. 49 en 56 VWEU II................................................................................................................................33
Beperkingen op vestiging en diensten: rechtvaardigingsgronden.................................................................................................34
Doelstellingen van Richtlijn 2006翶123翶EG dienstenrichtlijn (ook voor vestiging).........................................................................34
Casus..............................................................................................................................................................................................35
Vrijheid van vestging.................................................................................................................................................................35
Europees economisch recht hoorcollege 6, de dienstenrichtlijn.............................................................................................. 37
Defnitie van het begrip diensten...................................................................................................................................................37
Hoofdstuk IV Vrij verkeer van Diensten afdeling 1........................................................................................................................38
Puur interne situaties en de dienstenrichtlijn................................................................................................................................42
Verschillen tussen H3 en H4...........................................................................................................................................................42
Europees economisch recht hoorcollege 7, algemeen systeem van het Europees mededingingsrecht en art. 101 (1) VWEU....45
Mededingingsrecht?......................................................................................................................................................................45
Doelen:...........................................................................................................................................................................................46
Territoriale werkingssfeer..............................................................................................................................................................47
Mededingingsrechtelijke begrippen: relevante markt...................................................................................................................47
Mededingingsrechtelijke begrippen: onderneming.......................................................................................................................47
Art. 101 lid 1 VWEU: het kartelverbod...........................................................................................................................................48
Europees en economisch recht hoorcollege 8, art. 101 VWEU................................................................................................. 50
Samenvatting vorige week: art. 101 lid 1 VWEU, kartelverbod.....................................................................................................50
Artikel 101 lid 2 VWEU...................................................................................................................................................................51
Uitzonderingen kartelverbod art. 101 lid 3 VWEU.........................................................................................................................52
Groepsvrijstellingen...................................................................................................................................................................52
Ontheffing art. 101 lid 3............................................................................................................................................................53
Handhavingsniveaus van het kartelverbod....................................................................................................................................54
Verkort stappenplan......................................................................................................................................................................54
Casus..............................................................................................................................................................................................55
Europees economisch recht hoorcollege 9, art. 102 VWEU misbruik van machtsposite..........................................................56
Art. 102 VWEU...............................................................................................................................................................................57
, 1. Onderneming.........................................................................................................................................................................57
2. Economische machtsposite/dominante posite...................................................................................................................57
3. Op de interne markt of een wezenlijke deel daarvan...........................................................................................................58
4. Misbruik.................................................................................................................................................................................59
5 Effect tussenstaatse handel....................................................................................................................................................61
Rechtvaardiging art. 102 VWEU....................................................................................................................................................61
Casus..............................................................................................................................................................................................62
Europees economisch recht hoorcollege 10, publiekrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht.................................63
Bevoegdheden: de besluiten van de Commissie in Vo. 1翶2003.....................................................................................................63
1 Onderzoeksbevoegdheden van de Commissie............................................................................................................................65
Inspectie bedrijfsruimten...............................................................................................................................................................65
Rechtswaarborgen bij inspecties van bedrijfsruimtes...................................................................................................................66
Bestreden woonruimten: de voorwaarden (art. 21 lid 1 Vo. 1翶2003): in welke omstandigheden?..............................................66
Betreden woonruimten: de modaliteiten (waarborgen)...............................................................................................................66
Legal privilege................................................................................................................................................................................67
Hoogte geldboeten: rechterlijke beoordeling................................................................................................................................67
Hoogte geldboeten bij materiële overtredingen............................................................................................................................67
Richtsnoeren berekening geldboeten............................................................................................................................................68
Casus..............................................................................................................................................................................................68
Clementie: klikken loont.................................................................................................................................................................69
Rechtsbescherming in het Europees mededingingsrecht..............................................................................................................69
Europees en economisch recht hoorcollege 11, privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht............................70
Opzet..............................................................................................................................................................................................70
1. Clementie: klikken loont (publiekrechtelijke handhaving).........................................................................................................70
Rechtsbescherming in het Europees mededingingsrecht.........................................................................................................71
2. Uitgangspunten van de privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht................................................................71
Ontwikkelingen in de rechtspraak van het HvJEU.....................................................................................................................72
Follow-up van de Commissie en de Uniewetgever...................................................................................................................72
3. Richtlijn schadevergoedingen in het mededingingsrecht..........................................................................................................73
Onderwerpen van de richtlijn schadevergoedingen in het mededingingsrecht.......................................................................73
Verhouding schadevergoedingsactes en clementebeleid: twee mechanismen.....................................................................74
Europees en economisch recht hoorcollege 12, concentratetoeeicht en Verordening 139/2004.............................................75
Opzet van het college.....................................................................................................................................................................75
Jurisdictie........................................................................................................................................................................................75
Procedurele regels..........................................................................................................................................................................77
Materiële regels.............................................................................................................................................................................77
, Europees economisch recht hoorcollege 1, de interne markt en
het vrij verkeer van goederen I (tarifaire belemmeringen)
Algemene aspecten van de interne markt
Interne markt: art. 26 lid 2 VWEU, de interne markt bevat een ruimte zonder binnengrenzen waarin het
vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd volgens de bepalingen van de
Verdragen.
Twee soorten verbodsbepalingen
Vrij verkeersbepalingen
Mededingingsbepalingen
(r2 van de mededingingsbepalingen zijn gericht aan bedrijven art. 101 & 102 VWEU)
Wordt veroorzaakt dor ondernemingen, niet door lidstaten.
Negateve integrate: verplichtng om iets niet te doen.
Positeve integrate: de verplichtng om iets te doen.
Grensoverschrijdend element: gaat iets of iemand de grens over?
Het grensoverschrijdende element is nodig om het EU-recht van toepassing te laten zijn. Iets of iemand
moet de grens over gaan. Die vraag moet je altjd eerst stellen.
Goed? defnite van een ggoed( (rzie Zaak C-2/90 Commissie/België))
Vrij verkeer van goederen
Persoon of vennootschap?
vrij verkeer van personen (reconomisch niet acteve burgers, werknemers, vrijheid van vestging
(rzelfstandigen))
Dienst? Defnite van een gdienst( (rart. 57 VWEU)
Vrij verkeer van diensten
- Dienstverlener gaat de grens over
- Dienstontvanger gaat de grens over.
- Dienst gaat de grens over (rgeen persoon)
Kapitaal? zie defnite van kapitaalbewegingen Richtlijn 88/361/EEG
Vrij verkeer van kapitaal
Gaan we niet behandelen
