Juridische kaders periode 2
Recht voor de zorg en welzijnsprofessional 2017-2018
Hoofdstuk 14 Volwassenen en samenlevingsvormen
14.1.1 het huwelijk
- Kan alleen gesloten worden uit vrije wil
- Voorwaarden:
o 1. 18 jaar of ouder
Tot 2015 was er een uitzondering, als kind 16/17 was en kind gebaard had
kon het met toestemming van ouders trouwen
o 2. Bij onder curatele stelling moet curator akkoord geven of de kantonrechter
o 3. Verbod huwelijk bij bloedverwanten
o 4. Beide partners moeten ongehuwd zijn
14.1.1.2 Inhoud huwelijk
- Elkaars achternaam gebruiken naar wens
- Juridische ouders hebben gezag over kinderen
- Men is elkaar getrouwdheid, hulp en bijstand verschuldigd
- Overeenkomsten sluiten in huwelijk is verboden
- Toestemming nodig van echtgenoot bij
o Koop of afetaling
o Overeenkomst tot koop, verkoop, hypotheek etc.
o Doen van buitensporige gifen
Als handeling zocht zonder toestemming van echtgenoot gebeurd, kan het
na 1 jaar nog ongedaan gemaakt worden
- Bij niet regelen automatsch algehele gemeenschap van goederen
o Schuld en bezit worden gemeenschappelijk (die tjdens het huwelijk zijn ontstaan)
- Huwelijkse voorwaarden
o Vermogensrechtelijke gevolgen van huwelijk regelen
- Vanaf 2018: beperkte gemeenschap van goederen
o Bezitngen, schulden, schenkingen etc. die voor het huwelijk van 1 vd partners was
blijven van deze partner
o Bij echtscheiding dus alleen vermogen verdelen wat tjdens huwelijk is opgebouwd
14.1.1.3 Einde van huwelijk
- Ouderschapsplan – beide ouders blijven na scheiding verantwoordelijk voor kinderen
o Hierin worden afspraken gemaakt over
Wijze waarop zorg en opvoedingstaken worden verdeeld
Wijze waarop ouders info verschafen over minderjarige kinderen
Kosten van verzorgen en opvoeden (kinderalimentate)
- Echtscheidingsbemiddeling – partners zoeken zelf naar oplossingen
- Voorwaarden voor scheiden – huwelijk moet duurzaam ontwricht worden
o Wanneer er verweer is moet de rechter beslissen of huwelijk duurzaam ontwricht is
Proces voor scheiding
- 2 procedures
1
, - 1. Gezamenlijk verzoekschrif (convenant)
o Hoofdverblijfplaats kinderen, alimentate, bewonen van huis, opvoedingstaken etc.
Advocaat dient verzoekschrif in
- 2. Verzoekschrif door 1 persoon
- Voorlopige voorziening = spoedmaatregel
o Vaak bij mensen die het niet met elkaar eens zijn
o Regels van rechter over bijv.
Toewijzen woning
Beschikbaar stellen goederen
Vaststellen bedrag levensonderhoud
Wie heef kinderen tjdens procedure
- Verweerschrif = als men het niet eens is met dingen die besloten zijn
- binnen 6 maanden moet echtscheiding beschikking worden ingeschreven bij burgerlijke
stand
Gevolgen echtscheiding
- Echtscheidingsconventant – overeenkomst met gevolgen van scheiding moet een
ouderschapsplan bevaten
- Alimentate
o Vrijheid om overeenkomst te sluiten
o Nihilbeding = overeenkomst voor geen alimentate
o Eerst kinderalimentate daarna partneralimentate
o Allimentateovereenkomst is bindend – alleen door rechter te wijzigen
o 2 uitgangspunten: trema normen
1. Draagkracht betaler – kosten voor levensonderhoud betaler afgetrokken
van overgebleven geld – 70% van dat bedrag is alimentate
2. Behoefe ontvanger – als je niet de mogelijkheid hebt voldoende eigen
inkomsten te verwerven
- Einde & limitering van alimentate
o Plicht vervalt bij huwelijk, geregistreerd partnerschap en concubinaat van ontvanger
(samenwonen met gedeelde inkomsten)
o <5 jaar getrouwd = duur van het huwelijk (alleen zonder kinderen)
o >5 jaar getrouwd = 12 jaar voor partner, voor kinderen tot onderhoudsplicht vervalt
(19 en bij studerende kinderen 21)
- Omgangsregeling, kinderen en gezag
o Gezamenlijk gezag
o Indien in belang van kind 1 gezaghebbende ouder
o Omgangsrecht is het uitgangspunt
Kind heef recht op omgang met beide ouders
Wanneer ouders er zelf niet uitkomen, door rechter bepaald
- Recht op info en consulate voor partner
Echtelijke woning
o Gemeenschap van goederen – helf van overwaarde is voor partner
o Huwelijkse voorwaarden – op wiens naam het staat houdt het geld
14.1.2 Geregistreerd partnerschap
- Sinds 1998 – voor mensen met hetzelfde geslacht in het leven geroepen
2
, - Voorwaarden identek aan dat van huwelijk
- Wordt beëindigd door:
o De dood
o Vermissing
o Of ander huwelijk (in overeenstemming)
- Beëindigen kan zonder rechter
- Akte van beëindigen moet binnen 3 maand ingeschreven worden
14.1.3 Samenwonen
- Criterium is gezamenlijke huishouding niet liefde
- Samenlevingscontract
- Gevolg van samenwonen
o Erkennen van kind is noodzaker
o Geen partneralimentate, wel kinderalimentate
- Scheiding
o Geen wetelijke onderhoudsplicht (kan wel vrijwillig)
Hoofdstuk 13
13.1.1 Afstamming
- Afstammingsrecht = bepaalt welke personen een familierechtelijke betrekking hebben
- Bestaat tussen kind, ouders en bloedverwanten
- Mogelijkheid tot ontkennen van ouderschap
- 2 ouders van hetzelfde geslacht kunnen juridisch ouder zijn
13.1.1.1 Geboorte: moeder- en vaderschap
- Moederschap ontstaat door:
o Geboorte
o Adopte
o Bij huwelijk van 2 vrouwen – 2 moeders (alleen bij onbekende zaaddonor)
o Erkenning
o Gerechtelijke vaststelling
- Vaderschap ontstaat door:
o Als je gehuwd bent met de moeder van het kind op het moment van de geboorte
o Wiens huwelijk met vrouw 306 dagen voor geboorte van kind door zijn dood is
ontbonden
o Bij adopte
o Bij erkenning
13.1.1.2 Ontkennen van moeder- en vaderschap
- Wanneer man niet de biologische vader is van het kind kan het door huwelijk ontstane
vaderschap worden ontkend
o Mogelijk door vader, moeder en het kind
o Kan alleen wanneer vader bewijs heef dat hij tjdens het huwelijk niet de verwekker
is van het kind
o Termijn van 1 jaar
o Verzoek van ontkenning wordt ingediend binnen 3 jaar nadat het kind ervan op de
hoogte is
3
, Wanneer minderjarig is, kan hij bij meerderjarigheid het verzoek uiterlijk 3
jaar na meerderjarig worden nog indienen
- Bij duo moederschap ontkennen
o Kan door moeder, duomoeder en kind
Niet mogelijk wanneer duomoeder voor het huwelijk op de hoogte was van
zwangerschap of heef ingestemd met de donorbevruchtng
o Aanvragen binnen 1 jaar na geboorte van kind
o Kind kan nog uiterlijk aanvragen 3 jaar na meerderjarig worden
13.1.1.3 Erkenning
- Erkenning = het aanvaarden van ouderschap door man/vrouw over kind dat nog geen 2
ouders heeft
- Gebeurt bij akte van erkenning of notariële akte
- Kan niet door overledene worden gedaan
- Toestemming nodig van moeder en kind van 12 jaar of ouder
- Door erkenning ontstaat familierechtelijke betrekking
- Wanneer erkenner niet biologische ouder is van kind kan op verzoek van kind de erkenning
vernietgd worden
o Tenzij het kind bij erkenning meerderjarig was
- Verwekker = diegene die op natuurlijke wijze kind heef laten ontstaan
- Biologische vader = kan ook de donor (niet verwerkker) zijn
13.1.1.5 Vaderschapsactie
= bijdragen in levensonderhoud van kind
- Wanneer er geen erkenning/gerechtelijke vaststelling was
o Op verzoek van moeder bij rechter
o Gevolg: alimentateplicht en geen vaderschap
o Kan niet wanneer vader donori is
o Wel als levenspartner heef ingestemd met donorzaad
13.1.1.6 Adoptie
- Kan zowel bij Nederlandse als buitenlandse kinderen
- Aspirant adoptef gezin = adopte in pleeggezin
- Bij adopte van buitenlandse kinderen (Wet opneming buitenlandse kinderen ter adopte)
o Banden met biologische ouders worden verbroken
o Kind krijgt nieuwe juridische ouders
- Twee vaders/moeders is mogelijk
- Draagmoederschap is in NL de enige legale manier van adopte
o Draagmoeder moet ontzegd worden door kinderrechter en RvdK moet ouderlijk
gezag toekennen aan wensouders
- Voorwaarden adopte
o 1. Kind moet bij eerste aanvraag minderjarig zijn
o 2. Mag geen kleinkind zijn van adoptanten
o 3. Kind mag vanaf 12 jaar adopte weigeren
o 4. Kind moet minimaal 18 jaar jonger zijn dan adoptanten
o 5. Biologische ouders mogen geen bezwaar en gezag hebben
- Procedure
o Schrifelijk verzoek indienen bij RvdK
4
Recht voor de zorg en welzijnsprofessional 2017-2018
Hoofdstuk 14 Volwassenen en samenlevingsvormen
14.1.1 het huwelijk
- Kan alleen gesloten worden uit vrije wil
- Voorwaarden:
o 1. 18 jaar of ouder
Tot 2015 was er een uitzondering, als kind 16/17 was en kind gebaard had
kon het met toestemming van ouders trouwen
o 2. Bij onder curatele stelling moet curator akkoord geven of de kantonrechter
o 3. Verbod huwelijk bij bloedverwanten
o 4. Beide partners moeten ongehuwd zijn
14.1.1.2 Inhoud huwelijk
- Elkaars achternaam gebruiken naar wens
- Juridische ouders hebben gezag over kinderen
- Men is elkaar getrouwdheid, hulp en bijstand verschuldigd
- Overeenkomsten sluiten in huwelijk is verboden
- Toestemming nodig van echtgenoot bij
o Koop of afetaling
o Overeenkomst tot koop, verkoop, hypotheek etc.
o Doen van buitensporige gifen
Als handeling zocht zonder toestemming van echtgenoot gebeurd, kan het
na 1 jaar nog ongedaan gemaakt worden
- Bij niet regelen automatsch algehele gemeenschap van goederen
o Schuld en bezit worden gemeenschappelijk (die tjdens het huwelijk zijn ontstaan)
- Huwelijkse voorwaarden
o Vermogensrechtelijke gevolgen van huwelijk regelen
- Vanaf 2018: beperkte gemeenschap van goederen
o Bezitngen, schulden, schenkingen etc. die voor het huwelijk van 1 vd partners was
blijven van deze partner
o Bij echtscheiding dus alleen vermogen verdelen wat tjdens huwelijk is opgebouwd
14.1.1.3 Einde van huwelijk
- Ouderschapsplan – beide ouders blijven na scheiding verantwoordelijk voor kinderen
o Hierin worden afspraken gemaakt over
Wijze waarop zorg en opvoedingstaken worden verdeeld
Wijze waarop ouders info verschafen over minderjarige kinderen
Kosten van verzorgen en opvoeden (kinderalimentate)
- Echtscheidingsbemiddeling – partners zoeken zelf naar oplossingen
- Voorwaarden voor scheiden – huwelijk moet duurzaam ontwricht worden
o Wanneer er verweer is moet de rechter beslissen of huwelijk duurzaam ontwricht is
Proces voor scheiding
- 2 procedures
1
, - 1. Gezamenlijk verzoekschrif (convenant)
o Hoofdverblijfplaats kinderen, alimentate, bewonen van huis, opvoedingstaken etc.
Advocaat dient verzoekschrif in
- 2. Verzoekschrif door 1 persoon
- Voorlopige voorziening = spoedmaatregel
o Vaak bij mensen die het niet met elkaar eens zijn
o Regels van rechter over bijv.
Toewijzen woning
Beschikbaar stellen goederen
Vaststellen bedrag levensonderhoud
Wie heef kinderen tjdens procedure
- Verweerschrif = als men het niet eens is met dingen die besloten zijn
- binnen 6 maanden moet echtscheiding beschikking worden ingeschreven bij burgerlijke
stand
Gevolgen echtscheiding
- Echtscheidingsconventant – overeenkomst met gevolgen van scheiding moet een
ouderschapsplan bevaten
- Alimentate
o Vrijheid om overeenkomst te sluiten
o Nihilbeding = overeenkomst voor geen alimentate
o Eerst kinderalimentate daarna partneralimentate
o Allimentateovereenkomst is bindend – alleen door rechter te wijzigen
o 2 uitgangspunten: trema normen
1. Draagkracht betaler – kosten voor levensonderhoud betaler afgetrokken
van overgebleven geld – 70% van dat bedrag is alimentate
2. Behoefe ontvanger – als je niet de mogelijkheid hebt voldoende eigen
inkomsten te verwerven
- Einde & limitering van alimentate
o Plicht vervalt bij huwelijk, geregistreerd partnerschap en concubinaat van ontvanger
(samenwonen met gedeelde inkomsten)
o <5 jaar getrouwd = duur van het huwelijk (alleen zonder kinderen)
o >5 jaar getrouwd = 12 jaar voor partner, voor kinderen tot onderhoudsplicht vervalt
(19 en bij studerende kinderen 21)
- Omgangsregeling, kinderen en gezag
o Gezamenlijk gezag
o Indien in belang van kind 1 gezaghebbende ouder
o Omgangsrecht is het uitgangspunt
Kind heef recht op omgang met beide ouders
Wanneer ouders er zelf niet uitkomen, door rechter bepaald
- Recht op info en consulate voor partner
Echtelijke woning
o Gemeenschap van goederen – helf van overwaarde is voor partner
o Huwelijkse voorwaarden – op wiens naam het staat houdt het geld
14.1.2 Geregistreerd partnerschap
- Sinds 1998 – voor mensen met hetzelfde geslacht in het leven geroepen
2
, - Voorwaarden identek aan dat van huwelijk
- Wordt beëindigd door:
o De dood
o Vermissing
o Of ander huwelijk (in overeenstemming)
- Beëindigen kan zonder rechter
- Akte van beëindigen moet binnen 3 maand ingeschreven worden
14.1.3 Samenwonen
- Criterium is gezamenlijke huishouding niet liefde
- Samenlevingscontract
- Gevolg van samenwonen
o Erkennen van kind is noodzaker
o Geen partneralimentate, wel kinderalimentate
- Scheiding
o Geen wetelijke onderhoudsplicht (kan wel vrijwillig)
Hoofdstuk 13
13.1.1 Afstamming
- Afstammingsrecht = bepaalt welke personen een familierechtelijke betrekking hebben
- Bestaat tussen kind, ouders en bloedverwanten
- Mogelijkheid tot ontkennen van ouderschap
- 2 ouders van hetzelfde geslacht kunnen juridisch ouder zijn
13.1.1.1 Geboorte: moeder- en vaderschap
- Moederschap ontstaat door:
o Geboorte
o Adopte
o Bij huwelijk van 2 vrouwen – 2 moeders (alleen bij onbekende zaaddonor)
o Erkenning
o Gerechtelijke vaststelling
- Vaderschap ontstaat door:
o Als je gehuwd bent met de moeder van het kind op het moment van de geboorte
o Wiens huwelijk met vrouw 306 dagen voor geboorte van kind door zijn dood is
ontbonden
o Bij adopte
o Bij erkenning
13.1.1.2 Ontkennen van moeder- en vaderschap
- Wanneer man niet de biologische vader is van het kind kan het door huwelijk ontstane
vaderschap worden ontkend
o Mogelijk door vader, moeder en het kind
o Kan alleen wanneer vader bewijs heef dat hij tjdens het huwelijk niet de verwekker
is van het kind
o Termijn van 1 jaar
o Verzoek van ontkenning wordt ingediend binnen 3 jaar nadat het kind ervan op de
hoogte is
3
, Wanneer minderjarig is, kan hij bij meerderjarigheid het verzoek uiterlijk 3
jaar na meerderjarig worden nog indienen
- Bij duo moederschap ontkennen
o Kan door moeder, duomoeder en kind
Niet mogelijk wanneer duomoeder voor het huwelijk op de hoogte was van
zwangerschap of heef ingestemd met de donorbevruchtng
o Aanvragen binnen 1 jaar na geboorte van kind
o Kind kan nog uiterlijk aanvragen 3 jaar na meerderjarig worden
13.1.1.3 Erkenning
- Erkenning = het aanvaarden van ouderschap door man/vrouw over kind dat nog geen 2
ouders heeft
- Gebeurt bij akte van erkenning of notariële akte
- Kan niet door overledene worden gedaan
- Toestemming nodig van moeder en kind van 12 jaar of ouder
- Door erkenning ontstaat familierechtelijke betrekking
- Wanneer erkenner niet biologische ouder is van kind kan op verzoek van kind de erkenning
vernietgd worden
o Tenzij het kind bij erkenning meerderjarig was
- Verwekker = diegene die op natuurlijke wijze kind heef laten ontstaan
- Biologische vader = kan ook de donor (niet verwerkker) zijn
13.1.1.5 Vaderschapsactie
= bijdragen in levensonderhoud van kind
- Wanneer er geen erkenning/gerechtelijke vaststelling was
o Op verzoek van moeder bij rechter
o Gevolg: alimentateplicht en geen vaderschap
o Kan niet wanneer vader donori is
o Wel als levenspartner heef ingestemd met donorzaad
13.1.1.6 Adoptie
- Kan zowel bij Nederlandse als buitenlandse kinderen
- Aspirant adoptef gezin = adopte in pleeggezin
- Bij adopte van buitenlandse kinderen (Wet opneming buitenlandse kinderen ter adopte)
o Banden met biologische ouders worden verbroken
o Kind krijgt nieuwe juridische ouders
- Twee vaders/moeders is mogelijk
- Draagmoederschap is in NL de enige legale manier van adopte
o Draagmoeder moet ontzegd worden door kinderrechter en RvdK moet ouderlijk
gezag toekennen aan wensouders
- Voorwaarden adopte
o 1. Kind moet bij eerste aanvraag minderjarig zijn
o 2. Mag geen kleinkind zijn van adoptanten
o 3. Kind mag vanaf 12 jaar adopte weigeren
o 4. Kind moet minimaal 18 jaar jonger zijn dan adoptanten
o 5. Biologische ouders mogen geen bezwaar en gezag hebben
- Procedure
o Schrifelijk verzoek indienen bij RvdK
4
