HC A1 stiftopbouw
Het probleem is: verlies van dentine, glazuur en (bij een endo): intern weefselverlies. Doel van een
funderingsrestauratie: preparatievorm zodanig herstellen dat aan de vereisten van de uiteindelijke
restauratie kan worden voldaan.
Doel van de wortelstift: het creëren van retentie en resistentie voor de funderingsrestauratie. Door de
preparatie voor de stiftopbouw wordt het restelement weer verder verzwakt.
Klassieke indicatie voor de stiftopbouw:
- Endodontisch behandelde gebitselementen
- Onvoldoende resterend tandweefsel
Na endo:
- Lege pulpakamer, gedeeltelijk gevuld met zacht materiaal
- Verwijde kanalen
- Vergrote pulpakamer zonder dak
- Minder dentine
Endodontisch behandelde elementen zijn:
- ‘biologisch oud’’
- Verzwakt door de endodontische procedures
- Verkleurd
Waterverlies en verlies van cross-linking van collageen wordt betwijfeld. De endodontische
behandeling van evt. uitdroging hebben geen invloed op de fysische of mechanische eigenschappen
van dentine. De eigenschappen van ‘vitaal’ en ‘avitaal’ dentine zijn vergelijkbaar.
Het is vooral het verlies van structurele integriteit door de preparatie en endodontische opening die
het element gevoelig maken voor fractuur.
Amalgaam hecht niet, waardoor er ook wortelstiften in molaren geplaatst werden. Met composiet
hoeft dat niet.
Argumenten om geen stift te gebruiken:
- Preparatie verzwakt de tandwortel
- Stift is vaak onnodig
- Preparatie is vaak lastig
- Kans op complicaties
Stift nodig, afhankelijk van:
- Hoeveelheid restdentine en de vorm van het restdentine
- Molaren hebben vaak voldoende retentie uit de pulpakamer
- Éénwortelige elementen hebben sneller een stift nodig
Voorkomen van problemen:
- Met zorg manipuleren: voorzichtig prepareren
, - Kennis van de anatomie
- Röntgenfoto’s bekijken
- Voorbereiding van het kanaal
- Op de juiste diameter ruimen -> niet breder dan 1/3 e van de wortel
Welk stiftsysteem:
- Biocompatibiliteit
- Sterkte
- Minimaal invasieve benadering
(weefselbesparend)
- Verwijderbaarheid stiftsysteem
- Duurzaamheid (faalkenmerken,
loskomen/retentie, endo-
problemen)
- Gebruiksgemak en zichtbaar op
röntgen
- Hoeveelheid restdentine.
Gegoten stiftopbouw is nu geen indicatie
meer voor, dus doen we niet meer.
Prefab metalen stift: kan je gelijk in een endo behandeling plaatsen. Schroefstiften hebben meer
retentie, maar ook meer interne spanning.
Prefab vezelstift (matrix, waardoor de vezels in
dezelfde richting gehouden worden) of
individuele gevormde vezelstift (gevlochten om
de vezels bij elkaar te houden).
Kenmerken van vezelstiften:
- Fysische eigenschappen zijn
vergelijkbaar met dentine -> minder
wortelfracturen dan bij metalen stiften
- Adhesieve bevestiging -> verhoging van
de retentie
- Weefselbesparend werken -> kanaal
hoeft minder aangepast te worden.
- Minder sterk dan metalen stiften -> maar als er iets breekt, is het de stift en niet de wortel.
- Radiopaciteit is niet altijd voldoende -> dus goed noteren in de behandelkaart.
Individueel gevormde vezelstift: gebruik je bij bijv. een conische kanaal, of een kanaal met erge
kromming.
,HC A2 stiftopbouw
Doel van de funderingsrestauratie: preparatievorm zodanig herstellen dat aan de vereisten van de
uiteindelijke restauratie kan worden voldoen.
Vezelstiften beschermen tegen fractuur, vooral bij veel weefselverlies.
Risico’s:
- Loskomen vezelstift
- Breuk vezelstift
Risicofactoren bij vezelstiften:
- Elementtype (front elementen groter risico op falen dan posterior)
- Groter risico bij afwezigheid van approximaal contact
- Groter risico bij solitaire kroon ten opzichte van pijler brugconstrictie
Het plaatsen van een vezelstift lijkt een significante invloed te hebben op het reduceren van
catastrofale mislukkingen. Echter is er geen invloed als er nog wanden resteren.
Vezelstift komen vaker los, maar metalen stiften fractureren vaker. Er is (nog) niet aangetoond dat er
verschil in levensduur of minder catastrofale mislukkingen optreden bij het gebruik van vezelstiften
t.o.v. metalen stiften.
Extra (mechanische) verwijdering van dentine voor het plaatsen van een stift moet worden
vermeden.
- De afwezigheid van coronale
wanden tandmateriaal verhoogt het
risico op falen.
- De rol van het ferrule effect kan nog
niet worden aangetoond.
Faalkenmerken:
- Catastrofale: mislukking -> extractie
(survival)
- Reparabele: mislukking -> element behoud met verdere behandeling
Passieve plaatsing: de stift heeft zelf geen retentie.
Diepte:
- Ongeveer net zoveel als de verloren klinische kroonlengte
- 5-6 mm apicaal guttapercha laten zitten: goede apicale afsluiting
- Niet voorbij de wortelkromming
Breedte:
- Eerst passende vezelstift
- Kanaalwanden schoon
- Kanaalvulling verwijderen
, Keuze stiftsysteem baseer je op de vorm van het kanaal. Maar in de praktijk
ga je niet verschillende methodes gebruiken, dan kies je bijvoorbeeld voor
conisch (i.p.v. parallel)
Inkorten vezelstift:
- Diamantboor of schijf
- Voor of na cementeren -> hangt af van vorm stift. Conische vezelstift
alleen bij de bovenkant eraf halen, kan dus alleen na het
cementeren. Parallelle vezelstift kan allebei.
- Knippen doe je alleen als de matrix niet uitgehard is.
Overwegingen bij voorbehandeling van kanaal en prefab stift:
- Hechting tussen stift en cement is beter dan tussen worteldentine en cement.
- Kanaal schoon ‘prepareren’
- Kanaal ‘naspoelen’ met water
- Kanaal drogen
- Stift schoonmaken (alcohol/ets)
- Stift bevochtigen (silaniseren)
Overwegingen bij cementeren:
- Cementkeuze: dual cure composietcement -> licht komt niet onderin, bij chemisch duurt het
heel lang.
- Met endotip aanbrengen
- Instructies fabrikant
Overwegingen bij materiaal voor funderingsrestauratie:
- Uiteindelijke restauratie = directe restauratie
o Posterior composiet
- Uiteindelijk restauratie = indirecte restauratie
o Opbouw composiet
- Geen composietcement gebruiken -> niet sterk genoeg.
Bij directe restauratie:
- Stift wel bedekken -> neemt minder vocht op -> minder degradatie.
- Voldoende laagdikte composiet
o Voor verminderen doorschemering vezelstift
o Voor versterken laag composiet
Bij een zelfhechtend cement zorgt etsen juist voor minder hechting.
HC A3 stiftopbouw
Composiet zorgt (bij MOD) voor minder knobbelfractuur dan amalgaam.
Bij vitale elementen is een knobbelfractuur goed behandelbaar.
Het probleem is: verlies van dentine, glazuur en (bij een endo): intern weefselverlies. Doel van een
funderingsrestauratie: preparatievorm zodanig herstellen dat aan de vereisten van de uiteindelijke
restauratie kan worden voldaan.
Doel van de wortelstift: het creëren van retentie en resistentie voor de funderingsrestauratie. Door de
preparatie voor de stiftopbouw wordt het restelement weer verder verzwakt.
Klassieke indicatie voor de stiftopbouw:
- Endodontisch behandelde gebitselementen
- Onvoldoende resterend tandweefsel
Na endo:
- Lege pulpakamer, gedeeltelijk gevuld met zacht materiaal
- Verwijde kanalen
- Vergrote pulpakamer zonder dak
- Minder dentine
Endodontisch behandelde elementen zijn:
- ‘biologisch oud’’
- Verzwakt door de endodontische procedures
- Verkleurd
Waterverlies en verlies van cross-linking van collageen wordt betwijfeld. De endodontische
behandeling van evt. uitdroging hebben geen invloed op de fysische of mechanische eigenschappen
van dentine. De eigenschappen van ‘vitaal’ en ‘avitaal’ dentine zijn vergelijkbaar.
Het is vooral het verlies van structurele integriteit door de preparatie en endodontische opening die
het element gevoelig maken voor fractuur.
Amalgaam hecht niet, waardoor er ook wortelstiften in molaren geplaatst werden. Met composiet
hoeft dat niet.
Argumenten om geen stift te gebruiken:
- Preparatie verzwakt de tandwortel
- Stift is vaak onnodig
- Preparatie is vaak lastig
- Kans op complicaties
Stift nodig, afhankelijk van:
- Hoeveelheid restdentine en de vorm van het restdentine
- Molaren hebben vaak voldoende retentie uit de pulpakamer
- Éénwortelige elementen hebben sneller een stift nodig
Voorkomen van problemen:
- Met zorg manipuleren: voorzichtig prepareren
, - Kennis van de anatomie
- Röntgenfoto’s bekijken
- Voorbereiding van het kanaal
- Op de juiste diameter ruimen -> niet breder dan 1/3 e van de wortel
Welk stiftsysteem:
- Biocompatibiliteit
- Sterkte
- Minimaal invasieve benadering
(weefselbesparend)
- Verwijderbaarheid stiftsysteem
- Duurzaamheid (faalkenmerken,
loskomen/retentie, endo-
problemen)
- Gebruiksgemak en zichtbaar op
röntgen
- Hoeveelheid restdentine.
Gegoten stiftopbouw is nu geen indicatie
meer voor, dus doen we niet meer.
Prefab metalen stift: kan je gelijk in een endo behandeling plaatsen. Schroefstiften hebben meer
retentie, maar ook meer interne spanning.
Prefab vezelstift (matrix, waardoor de vezels in
dezelfde richting gehouden worden) of
individuele gevormde vezelstift (gevlochten om
de vezels bij elkaar te houden).
Kenmerken van vezelstiften:
- Fysische eigenschappen zijn
vergelijkbaar met dentine -> minder
wortelfracturen dan bij metalen stiften
- Adhesieve bevestiging -> verhoging van
de retentie
- Weefselbesparend werken -> kanaal
hoeft minder aangepast te worden.
- Minder sterk dan metalen stiften -> maar als er iets breekt, is het de stift en niet de wortel.
- Radiopaciteit is niet altijd voldoende -> dus goed noteren in de behandelkaart.
Individueel gevormde vezelstift: gebruik je bij bijv. een conische kanaal, of een kanaal met erge
kromming.
,HC A2 stiftopbouw
Doel van de funderingsrestauratie: preparatievorm zodanig herstellen dat aan de vereisten van de
uiteindelijke restauratie kan worden voldoen.
Vezelstiften beschermen tegen fractuur, vooral bij veel weefselverlies.
Risico’s:
- Loskomen vezelstift
- Breuk vezelstift
Risicofactoren bij vezelstiften:
- Elementtype (front elementen groter risico op falen dan posterior)
- Groter risico bij afwezigheid van approximaal contact
- Groter risico bij solitaire kroon ten opzichte van pijler brugconstrictie
Het plaatsen van een vezelstift lijkt een significante invloed te hebben op het reduceren van
catastrofale mislukkingen. Echter is er geen invloed als er nog wanden resteren.
Vezelstift komen vaker los, maar metalen stiften fractureren vaker. Er is (nog) niet aangetoond dat er
verschil in levensduur of minder catastrofale mislukkingen optreden bij het gebruik van vezelstiften
t.o.v. metalen stiften.
Extra (mechanische) verwijdering van dentine voor het plaatsen van een stift moet worden
vermeden.
- De afwezigheid van coronale
wanden tandmateriaal verhoogt het
risico op falen.
- De rol van het ferrule effect kan nog
niet worden aangetoond.
Faalkenmerken:
- Catastrofale: mislukking -> extractie
(survival)
- Reparabele: mislukking -> element behoud met verdere behandeling
Passieve plaatsing: de stift heeft zelf geen retentie.
Diepte:
- Ongeveer net zoveel als de verloren klinische kroonlengte
- 5-6 mm apicaal guttapercha laten zitten: goede apicale afsluiting
- Niet voorbij de wortelkromming
Breedte:
- Eerst passende vezelstift
- Kanaalwanden schoon
- Kanaalvulling verwijderen
, Keuze stiftsysteem baseer je op de vorm van het kanaal. Maar in de praktijk
ga je niet verschillende methodes gebruiken, dan kies je bijvoorbeeld voor
conisch (i.p.v. parallel)
Inkorten vezelstift:
- Diamantboor of schijf
- Voor of na cementeren -> hangt af van vorm stift. Conische vezelstift
alleen bij de bovenkant eraf halen, kan dus alleen na het
cementeren. Parallelle vezelstift kan allebei.
- Knippen doe je alleen als de matrix niet uitgehard is.
Overwegingen bij voorbehandeling van kanaal en prefab stift:
- Hechting tussen stift en cement is beter dan tussen worteldentine en cement.
- Kanaal schoon ‘prepareren’
- Kanaal ‘naspoelen’ met water
- Kanaal drogen
- Stift schoonmaken (alcohol/ets)
- Stift bevochtigen (silaniseren)
Overwegingen bij cementeren:
- Cementkeuze: dual cure composietcement -> licht komt niet onderin, bij chemisch duurt het
heel lang.
- Met endotip aanbrengen
- Instructies fabrikant
Overwegingen bij materiaal voor funderingsrestauratie:
- Uiteindelijke restauratie = directe restauratie
o Posterior composiet
- Uiteindelijk restauratie = indirecte restauratie
o Opbouw composiet
- Geen composietcement gebruiken -> niet sterk genoeg.
Bij directe restauratie:
- Stift wel bedekken -> neemt minder vocht op -> minder degradatie.
- Voldoende laagdikte composiet
o Voor verminderen doorschemering vezelstift
o Voor versterken laag composiet
Bij een zelfhechtend cement zorgt etsen juist voor minder hechting.
HC A3 stiftopbouw
Composiet zorgt (bij MOD) voor minder knobbelfractuur dan amalgaam.
Bij vitale elementen is een knobbelfractuur goed behandelbaar.
