Abdomen 2
Week 3 – Verloskunde
Casuïstiek.............................................................................................................................. 2
Anamnese.............................................................................................................................. 3
Vaginaal bloedverlies in de zwangerschap (1e en 2/3e trimester)......................................5
Verminderd leven voelen en kleine buik...........................................................................11
Hoofdpijn, misselijk en braken in 3e trimester..................................................................16
Bevalling & premature contracties....................................................................................21
Prenatale screening en diagnostiek..................................................................................29
,Casuïstiek
Patiënt 1
Mw. K, G2P1prog 0, AD 33 weken.
VG = IUVD bij 23 weken o.b.v. E. coli sepsis
Nu 33 weken zwanger, cerclage in situ, meer opnames gehad, reguliere controle.
Premature contracties
Patiënt 2
Mw. E., 1992, G2P0 ad 25 weken.
Bloedverlies tijdens de zwangerschap (1e trimester en 2/3e trimester)
Patiënt 3
Hoofdpijn, misselijk en braken
Patiënt 4
Minder leven en kleine buik in de zwangerschap
Week 3 – verloskunde Page 2 of 29
,Anamnese
Anamnese bestaat uit:
1) Hoe vrouw het vindt om zwanger te zijn
2) Leeftijd
3) Hoeveelste kind
o Hoe is zwangerschap verlopen: bloedverlies, duur, dysmaturiteit, meerlingen,
abnormale ligging, ectopisch, mola, zwangerschapshypertensie/ diabetes,
IUVD, bloedgroepantagonisme, spontane abortus, abortus provocatus
o Verloop baring: duur, kunstverlossing, fluxus durante/post partum
(hoeveelheid en bloedtransfusie), geboortegewicht, conditie neonatus direct
postpartum, huidige gezondheid kind
o Kraambed: borstvoeding/flesvoeding, fluxus postpartum, depressie, trombose,
infecties
o Waar bevallen
o GPA
4) Sociaal: beroep, partner, huisvesting, baan, kinderopvang
5) Klachten sinds zwangerschap
o Fysiologisch = gespannen borsten, moeheid, misselijk en braken, chloasma,
fluor genitalis, pollakisurie, obstipatie
o Pathologisch = fluor genitalis, duizeligheid, gezwollen enkels, handen en
gezicht, maagklachten, hyperemesis, paresthesieën, visusklachten, varices,
hemorroïden, mictie/defecatieklachten.
6) Tractus genitalis
o Laatste menstruatie
o Datum 1e dag van de laatste menstruatie
o Voelde hetzelfde als andere keren?
o Hoeveelheid bloedverlies
o Cycluspatroon: interval/duur
o Anticonceptie: welke/wanneer gestaakt
o Gynaecologische klachten/aandoeningen/ingrepen
7) Medische gegevens voorgeschiedenis: hypertensie, hartafwijking, trombose, COPD,
TBS, Crohn, hemorroïden, recidiverende urineweginfecties, rug afwijkingen,
bekkenafwijkingen, epilepsie, migraine, MS, DM, schildklierafwijkingen, depressie,
bloedziekten, bloedtransfusies, Rh, allergieën
8) Familieanamnese: trombose, DM, hypertensie, meerlingenzwangerschap,
congenitale afwijkingen, TB, bloedgroep, Rh
9) Leefgewoonten: voeding, slaap, sport
10) Intoxicaties
11) Medicatie
Bij vervolgcontroles:
1) Hoofdpijn, zwaar gevoel in maagstreek, visusklachten (sterretjes/lichtflitsen), oedeem,
misselijk/overgeven, bandgevoel bovenbuik, algehele malaise, tintelende vingers
(zwangerschapshypertensie)
2) Uteruscontracties
3) Bloedverlies
4) Vruchtwaterverlies
5) Minder of geen leven meer voelen
6) Harde buik
Week 3 – verloskunde Page 3 of 29
, Intake/1e trimester 15e-20e week 26e-30e week 36e week tot
partus
Anamnese Algemeen, obstetrisch, Actuele zwangerschapsklachten: o.a. misselijkheid,
familiair, actueel (misselijk, braken, duizeligheid, hoofdpijn, sterretjes zien
braken, hoofdpijn)
LO RR, BMI, gynaecologisch RR, fundushoogte RR,
onderzoek, speculum en fundushoogte,
VT alleen op indicatie aard/indaling
van voorliggend
deel, VT op
indicatie
Aanvullend Echo = foetale hartactie, 20-weken echo: Lab = herhaling Op indicatie:
onderzoek vaststellen indicatie groei, foetale Hb, MCV echo, glucose,
zwangerschap, hartactie Indien moeder eiwit in urine
termijnbepaling Lab = glucose Rhesus D of C
Lab = bloedgroep, bepaling op negatief is:
fenotypering, Rhesus D en indicatie herhalen
C, lues, HbsAg, hiv, Hb, Evt. structurele onderzoek en
MCV, irregulaire echo afspreken IEA en bepaling
erytrocytenantistoffen foetale Rhesus
(IEA) D-antigeen
Prenatale diagnostiek Op indicatie:
echo, glucose,
eiwit in urine
(PE-klachten)
Beleid Uitleg prenatale screening, Voorlichting op Voorlichting op Voorlichting over
ouderschapsvoorbereiding klachten: klachten: bevalling,
, kraamzorg, kindzorg, bloedverlies, bloedverlies, kraamzorg,
voorlichting opvoeding PE-klachten, PE-klachten, kindzorg.
minder leven minder leven Voorlichting
voelen voelen hielprikscreenin
g neonaat
! Indien moeder
Rh D - en kind
Rh D +:
toediening anti-
Rh-D-Ig bij 30
weken
Week 3 – verloskunde Page 4 of 29
, Vaginaal bloedverlies in de zwangerschap (1e en 2/3e trimester)
Een zwangerschap is opgedeeld in trimesters:
1) 1e trimester = week 1 t/m 12
2) 2e trimester = week 13 t/m 26
3) 3e trimester = week 27 t/m 42
Bloedverlies in eerste helft
Bij 20% van de zwangerschappen treedt er bloedverlies op in de eerste helft van de
zwangerschap. In de helft van de gevallen is dit maar tijdelijk en gaat de zwangerschap
gewoon door. In de andere helft gaat de zwangerschap verloren. Over het mechanisme van
het optreden van een miskraam is nog weinig bekend. Bekende associaties miskramen:
Abnormale foetus, met een abnormaal karyotype
Maternale infecties (recidiverend bloedverlies = chlamydia)
Lage progesteron spiegels en verminderde vaat ingroei (stoornis in de placentagroei)
Bij bloedverlies in combinatie met atypische pijn, gelokaliseerd rechts of links van de uterus
in de fossa hoort ook een EUG in de differentiaaldiagnose.
Om anamnestisch onderscheid te maken stel je de volgende vragen:
Begin/beloop bloedverlies = EUG meldt zich vroeg (rond 6-7 weken)
Pijn = mogelijk miskraam/EUG (krampend = missed abortion)
Risicofactoren = Soa geeft verhoogd risico op EUG
Acute buik/peritoneale prikkeling = bij ruptuur van EUG
Sprake/mate van misselijkheid = molazwangerschap (hCG sterk verhoogd) geeft
misselijkheid, bij EUG juist niet (niet levensvatbaar dus laag hCG)
DD bij bloedverlies 1e trimester: abortus, EUG, innestelingsbloeding, chlamydia, tumor,
vaginitis, verwondingen, condylomata (genitale wratten), UWI, molazwangerschap.
Bloedverlies in tweede helft
Bloedverlies is in de tweede helft van de zwangerschap vaak onschuldig, maar kan juist ook
sprake zijn van een ernstige complicatie. Bloedverlies is contra-indicatie voor
weeënremmers.
Mogelijke oorzaken bloedverlies (differentiaaldiagnose):
Bloedverlies uit de uterus
o Placenta praevia o Randvenebloeding
o Abruptio placentae o Dreigende vroeggeboorte
o Placenta- accreta, increta o Intra-abdominale bloeding
en percreta bij bijvoorbeeld een
o Gescheurde vasa praevia littekenruptuur
o Placenta circumvallata o Abdominaal trauma of
geweld
Gynaecologische oorzaken
o Ectropion: het cilinderepitheel, dat normaal in de cervix uteri voorkomt, breidt
zich uit naar de porti (‘komt naar buiten’).
o Cervicitis of cervixpoliep: bij cervicitis (de meest voorkomende verwekkers zijn
chlamydia trachomatis of anaërobe) kan bij aanraken van de portio makkelijk
bloedverlies ontstaan (contactbloeding). Een cervixpoliep ontstaat meestal in
samenhang met cervicitis.
o Maligniteit: bij 1-2% van de vrouwen jonger dan 45 jaar kan een
cervixcarcinoom ontstaan.
Week 3 – verloskunde Page 5 of 29
Week 3 – Verloskunde
Casuïstiek.............................................................................................................................. 2
Anamnese.............................................................................................................................. 3
Vaginaal bloedverlies in de zwangerschap (1e en 2/3e trimester)......................................5
Verminderd leven voelen en kleine buik...........................................................................11
Hoofdpijn, misselijk en braken in 3e trimester..................................................................16
Bevalling & premature contracties....................................................................................21
Prenatale screening en diagnostiek..................................................................................29
,Casuïstiek
Patiënt 1
Mw. K, G2P1prog 0, AD 33 weken.
VG = IUVD bij 23 weken o.b.v. E. coli sepsis
Nu 33 weken zwanger, cerclage in situ, meer opnames gehad, reguliere controle.
Premature contracties
Patiënt 2
Mw. E., 1992, G2P0 ad 25 weken.
Bloedverlies tijdens de zwangerschap (1e trimester en 2/3e trimester)
Patiënt 3
Hoofdpijn, misselijk en braken
Patiënt 4
Minder leven en kleine buik in de zwangerschap
Week 3 – verloskunde Page 2 of 29
,Anamnese
Anamnese bestaat uit:
1) Hoe vrouw het vindt om zwanger te zijn
2) Leeftijd
3) Hoeveelste kind
o Hoe is zwangerschap verlopen: bloedverlies, duur, dysmaturiteit, meerlingen,
abnormale ligging, ectopisch, mola, zwangerschapshypertensie/ diabetes,
IUVD, bloedgroepantagonisme, spontane abortus, abortus provocatus
o Verloop baring: duur, kunstverlossing, fluxus durante/post partum
(hoeveelheid en bloedtransfusie), geboortegewicht, conditie neonatus direct
postpartum, huidige gezondheid kind
o Kraambed: borstvoeding/flesvoeding, fluxus postpartum, depressie, trombose,
infecties
o Waar bevallen
o GPA
4) Sociaal: beroep, partner, huisvesting, baan, kinderopvang
5) Klachten sinds zwangerschap
o Fysiologisch = gespannen borsten, moeheid, misselijk en braken, chloasma,
fluor genitalis, pollakisurie, obstipatie
o Pathologisch = fluor genitalis, duizeligheid, gezwollen enkels, handen en
gezicht, maagklachten, hyperemesis, paresthesieën, visusklachten, varices,
hemorroïden, mictie/defecatieklachten.
6) Tractus genitalis
o Laatste menstruatie
o Datum 1e dag van de laatste menstruatie
o Voelde hetzelfde als andere keren?
o Hoeveelheid bloedverlies
o Cycluspatroon: interval/duur
o Anticonceptie: welke/wanneer gestaakt
o Gynaecologische klachten/aandoeningen/ingrepen
7) Medische gegevens voorgeschiedenis: hypertensie, hartafwijking, trombose, COPD,
TBS, Crohn, hemorroïden, recidiverende urineweginfecties, rug afwijkingen,
bekkenafwijkingen, epilepsie, migraine, MS, DM, schildklierafwijkingen, depressie,
bloedziekten, bloedtransfusies, Rh, allergieën
8) Familieanamnese: trombose, DM, hypertensie, meerlingenzwangerschap,
congenitale afwijkingen, TB, bloedgroep, Rh
9) Leefgewoonten: voeding, slaap, sport
10) Intoxicaties
11) Medicatie
Bij vervolgcontroles:
1) Hoofdpijn, zwaar gevoel in maagstreek, visusklachten (sterretjes/lichtflitsen), oedeem,
misselijk/overgeven, bandgevoel bovenbuik, algehele malaise, tintelende vingers
(zwangerschapshypertensie)
2) Uteruscontracties
3) Bloedverlies
4) Vruchtwaterverlies
5) Minder of geen leven meer voelen
6) Harde buik
Week 3 – verloskunde Page 3 of 29
, Intake/1e trimester 15e-20e week 26e-30e week 36e week tot
partus
Anamnese Algemeen, obstetrisch, Actuele zwangerschapsklachten: o.a. misselijkheid,
familiair, actueel (misselijk, braken, duizeligheid, hoofdpijn, sterretjes zien
braken, hoofdpijn)
LO RR, BMI, gynaecologisch RR, fundushoogte RR,
onderzoek, speculum en fundushoogte,
VT alleen op indicatie aard/indaling
van voorliggend
deel, VT op
indicatie
Aanvullend Echo = foetale hartactie, 20-weken echo: Lab = herhaling Op indicatie:
onderzoek vaststellen indicatie groei, foetale Hb, MCV echo, glucose,
zwangerschap, hartactie Indien moeder eiwit in urine
termijnbepaling Lab = glucose Rhesus D of C
Lab = bloedgroep, bepaling op negatief is:
fenotypering, Rhesus D en indicatie herhalen
C, lues, HbsAg, hiv, Hb, Evt. structurele onderzoek en
MCV, irregulaire echo afspreken IEA en bepaling
erytrocytenantistoffen foetale Rhesus
(IEA) D-antigeen
Prenatale diagnostiek Op indicatie:
echo, glucose,
eiwit in urine
(PE-klachten)
Beleid Uitleg prenatale screening, Voorlichting op Voorlichting op Voorlichting over
ouderschapsvoorbereiding klachten: klachten: bevalling,
, kraamzorg, kindzorg, bloedverlies, bloedverlies, kraamzorg,
voorlichting opvoeding PE-klachten, PE-klachten, kindzorg.
minder leven minder leven Voorlichting
voelen voelen hielprikscreenin
g neonaat
! Indien moeder
Rh D - en kind
Rh D +:
toediening anti-
Rh-D-Ig bij 30
weken
Week 3 – verloskunde Page 4 of 29
, Vaginaal bloedverlies in de zwangerschap (1e en 2/3e trimester)
Een zwangerschap is opgedeeld in trimesters:
1) 1e trimester = week 1 t/m 12
2) 2e trimester = week 13 t/m 26
3) 3e trimester = week 27 t/m 42
Bloedverlies in eerste helft
Bij 20% van de zwangerschappen treedt er bloedverlies op in de eerste helft van de
zwangerschap. In de helft van de gevallen is dit maar tijdelijk en gaat de zwangerschap
gewoon door. In de andere helft gaat de zwangerschap verloren. Over het mechanisme van
het optreden van een miskraam is nog weinig bekend. Bekende associaties miskramen:
Abnormale foetus, met een abnormaal karyotype
Maternale infecties (recidiverend bloedverlies = chlamydia)
Lage progesteron spiegels en verminderde vaat ingroei (stoornis in de placentagroei)
Bij bloedverlies in combinatie met atypische pijn, gelokaliseerd rechts of links van de uterus
in de fossa hoort ook een EUG in de differentiaaldiagnose.
Om anamnestisch onderscheid te maken stel je de volgende vragen:
Begin/beloop bloedverlies = EUG meldt zich vroeg (rond 6-7 weken)
Pijn = mogelijk miskraam/EUG (krampend = missed abortion)
Risicofactoren = Soa geeft verhoogd risico op EUG
Acute buik/peritoneale prikkeling = bij ruptuur van EUG
Sprake/mate van misselijkheid = molazwangerschap (hCG sterk verhoogd) geeft
misselijkheid, bij EUG juist niet (niet levensvatbaar dus laag hCG)
DD bij bloedverlies 1e trimester: abortus, EUG, innestelingsbloeding, chlamydia, tumor,
vaginitis, verwondingen, condylomata (genitale wratten), UWI, molazwangerschap.
Bloedverlies in tweede helft
Bloedverlies is in de tweede helft van de zwangerschap vaak onschuldig, maar kan juist ook
sprake zijn van een ernstige complicatie. Bloedverlies is contra-indicatie voor
weeënremmers.
Mogelijke oorzaken bloedverlies (differentiaaldiagnose):
Bloedverlies uit de uterus
o Placenta praevia o Randvenebloeding
o Abruptio placentae o Dreigende vroeggeboorte
o Placenta- accreta, increta o Intra-abdominale bloeding
en percreta bij bijvoorbeeld een
o Gescheurde vasa praevia littekenruptuur
o Placenta circumvallata o Abdominaal trauma of
geweld
Gynaecologische oorzaken
o Ectropion: het cilinderepitheel, dat normaal in de cervix uteri voorkomt, breidt
zich uit naar de porti (‘komt naar buiten’).
o Cervicitis of cervixpoliep: bij cervicitis (de meest voorkomende verwekkers zijn
chlamydia trachomatis of anaërobe) kan bij aanraken van de portio makkelijk
bloedverlies ontstaan (contactbloeding). Een cervixpoliep ontstaat meestal in
samenhang met cervicitis.
o Maligniteit: bij 1-2% van de vrouwen jonger dan 45 jaar kan een
cervixcarcinoom ontstaan.
Week 3 – verloskunde Page 5 of 29
