Inleiding criminologie
Week 1
Hoorcollege 1: Wat is criminologie?
Wat is criminologie?
Criminologie is een multidisciplinaire wetenschap die betrouwbare en precieze kennis wil
genereren over criminaliteit, over mensen die misdaden plegen en over hoe daarop wordt
gereageerd.
Objectwetenschap = vanuit verschillende disciplines een ander aspect bestuderen van
het zelfde fenomeen. Bv. psychologen kijken naar gedragsstoornissen, economen naar
kosten voor de samenleving.
Verschillende disciplines kunnen worden gebruikt om criminaliteit te verklaren:
1. Psychiatrie: studie van het onderbewustzijn
2. Psychologie: bestudeert mentale verschillen; bestudeert welke factoren een persoon
vatbaar kunnen maken voor het plegen van criminaliteit bv. mentale stoornis, trauma,
persoonlijkheid.
o Evolutionaire psychologie = menselijk gedrag begrijpen door psychologische
ontwikkeling te koppelen aan de evolutionaire ontwikkeling, waarbij te nadruk
ligt op natuurlijke selectie en ‘’survival of the species’’ seks is een belangrijke
factor in het bepalen van menselijk handelen. Het gedrag van mannen wordt
gestuurd door twee processen: seksuele jaloezie en seksuele rivaliteit.
3. Sociologie: bestudeert de invloed van socio-culturele contexten op criminelen
4. Feminisme: nadruk op masculiniteit
Wat is criminaliteit?
Definitie van misdaad is afhankelijk van de context (tijd, plaats) waarin het plaatsvindt.
Ontwikkelingen in de samenleving bepalen wat als misdaad gedefinieerd wordt bv. illegaal
downloaden was voorheen niet strafbaar. Criminaliteit wordt sociaal geconstrueerd in interacties
tussen daders, slachtoffers, omstanders en functionarissen. Contextafhankelijkheid criminaliteit:
bv. iemand neerschieten is crimineel gedrag, maar niet wanneer je in het leger zit.
Wat is crimineel gedrag?
1. Strafrechtelijke definitie = een intentionele handeling of nalating in tegenstrijd met de
wet. Een misdaad is een ernstige anti-sociale handeling waarop de staat bewust reageert
door middel van straf of maatregel.
- Plaatst het recht in het middelpunt; de wet krijgt een hogere status dan het sociale
proces wat zich afspeelt
- Als de staat corrupt is en niet reageert op een handeling, kan deze handeling nog
steeds crimineel zijn.
- Smalle focus: criminologen kunnen alleen diegene bestuderen die vervolgd zijn
2. Sociologische definitie = overtredingen van universele gedragsnormen zijn criminaliteit.
Er moet verder worden gekeken dan het strafrecht alleen.
- Wie bepaalt wat universele gedragsnormen zijn? Dit is een machtskwestie
3. Mensenrechtelijke definitie = criminaliteit zijn de gedragingen van individuen, instituties
of staten waarbij de mensenrechten worden geschonden. Een voordeel van deze definitie
is dat het negeren van de rechten van mensen door staten ook beschouwd wordt als
criminaliteit bv. imperialisme, racisme.
- Niet alle landen hebben het verdrag van mensenrechten ondertekend
4. Kritische criminologie/sociaal constructivistische definitie = hoe komt het dat bepaald
gedrag gecriminaliseerd wordt en ander gedrag niet? Ontologie: criminaliteit bestaat
niet op zichzelf. Criminaliteit wordt gecreëerd doordat machtige sociale groepen regels
maken, schending van deze regels wordt beschouwd als criminaliteit.
, 5. Abolitionisme = criminaliteit bestaat niet, het is een wapen dat gebruikt wordt door
machtige groepen om diegene die weinig macht hebben te onderdrukken.
6. Social harm (verder mensenrechtelijke definitie) = criminaliteit is een construct dat
ontstaat door machtsprocessen en is teveel gericht op mensen. Er moet ook gekeken
worden naar de schade die toegebracht wordt aan het milieu, dieren etc.
Wie is de crimineel (etiologie: oorzakenleer van crimineel gedrag)
Positivisme = het meten van verschijnselen en op basis daarvan universele verklaringen vormen.
De nadruk ligt op empirische wetenschap. Het positivisme is geïnteresseerd in het onderscheid
tussen de crimineel en de ‘’gewone’’ mensen.
Biologisch positivisme
Biologisch positivisme = oorzaken van crimineel gedrag zoeken in waargenomen biologische
verschillen.
Lombroso ging ervanuit dat criminelen bepaalde fysieke eigenschappen deelde. Zijn idee is
gebaseerd op de evolutietheorie. Crimineel gedrag wordt volgens hem veroorzaakt door
ativisme = erfelijke teruggang: het optreden van (ziekelijke) eigenschappen die bij verre
voorouders voorgekomen zouden zijn. Dit zou leiden tot bepaalde mentale en fysieke
eigenschappen, die zouden leiden tot crimineel gedrag.
Crimineel gedrag wordt dus veroorzaakt door factoren waar het individu zelf geen
invloed op heeft. liberale straffen: geen executie, maar gevangenschap.
Criminological other = toont aan wie wordt opgenomen en wie wordt uitgesloten van
criminologische aandacht; er wordt een grens getrokken wie wel en wie geen crimineel kan zijn.
The criminological other is een persoon waarover het beeld bestaat dat hij/zij geen crimineel zal
zijn en waarop dus geen aandacht gevestigd wordt. Het biologisch positivisme gaat ervanuit dat
criminelen altijd mannen zijn; the criminological other bestaat uit vrouwen.
Criminological gaze = neiging om je te richten op een bepaald ‘’soort’’ dader.
Criminologische tunnelvisie: jonge mannen uit de arbeidersklasse zijn vaak de daders,
terwijl vrouwen ideal victims zijn.
Sociologisch positivisme
Sociologisch positivisme = oorzaken van crimineel gedrag zoeken in waargenomen verschillen
in sociale groepen. Wat is er anders in de omgeving van criminele personen en ‘’gewone
personen’’?
Sociaal ecologisch model / concentric zone theory (Park) = mensen hebben verschillende
manieren om zich aan veranderende sociale en economische omstandigheden te adapteren. The
zone of transition, de zone die dichtbij het centrum ligt, was het gebied waar veel immigranten
zich vestigde. In deze omgeving was er sprake van hoge mobiliteit wat leidde tot onpersoonlijke
sociale relaties criminaliteit.
Sociale disorganisatie = sociale problemen hebben een sociale oorsprong: het gebrek aan
structuur in een gemeenschap leidt tot criminaliteit. Criminaliteit wordt voornamelijk
gepleegd door de onderklasse en etnische minderheden; the criminological other is de
middenklasse.
Reacties op criminaliteit
Risicosamenleving = allerlei gevaren/dreigingen met uiteenlopende oorzaken op één hoop.
De hedendaagse samenleving is in toenemende mate gepreoccupeerd met criminaliteit,
veiligheid en risico. Dit heeft te maken met: mondialisering, individualisering, ongelijkheid, rol
van de media punitiever klimaat. De strafrechtelijke controle breidt zich uit. Er is vraag naar
een beschermende overheid, terwijl de overheid juist de nadruk legt op de
participatiemaatschappij en responsibilisering = mensen moeten verantwoordelijkheid nemen
om zichzelf te beschermen.
, Criminology: the basics
H1: What is criminology?
Introductie
De bepalende elementen van criminaliteit zijn (Henry):
1. Schade: aard, ernst, soort slachtoffer waartegen de handeling is verricht
2. Consensus: er moet instemming zijn dat er schade is toegericht aan het slachtoffer
3. Officiële maatschappelijke reactie: de gedraging moet strafbaar zijn gesteld in de wet
Het ontstaan van criminologie als discipline: de Europese connectie
Criminologie is ontstaan in de periode na de Verlichting (18e eeuw), waarbij de aandacht voor
religie verschoof naar aandacht voor wetenschap. Positivisme (filosofische betekenis) = het
meten van verschijnselen en op basis daarvan universele verklaringen vormen = evidence-
based. Dit zorgde voor drie centrale karakteristieke van criminologie:
1. Differentiatie = verschillen tussen mensen en hun gedrag meten
2. Pathologie = abnormaliteit toeschrijven aan de gevonden verschillen
3. Determinisme = begrijpen hoe factoren, die mensen zelf niet kunnen controleren,
invloed uitoefenen op het gedrag van mensen
H2: Counting crime
Er zijn verschillende bronnen die informatie geven over criminaliteit:
1. Officiële informatie: criminal statistics en victimisation statistics
2. Kennis uit onderzoek: kwantitatief en kwalitatief
3. Ervaringen van criminaliteit: self-report
4. Indirecte ervaringen van criminaliteit: ervaringen van kennissen
Officiële statistieken: criminal statistics
Criminal statistics = criminaliteit gerapporteerd door de politie, informatie vanuit het
strafrechtelijk systeem en de populatie in de gevangenis. Officiële statistieken worden gebruikt
om criminele trends weer te geven. Er moet rekening gehouden worden met:
1. Veranderingen in het recht: bepaalde gedragingen kunnen gelegaliseerd zijn en andere
gedragingen kunnen gedecriminaliseerd zijn.
2. Veranderingen in definitie van overtredingen
Daarnaast heeft ook inflatie invloed op de officiële statistiek: inflatie kan leiden tot meer
overtredingen naarmate de waarde van goederen toeneemt, maar de geldwaarde die verbonden
is aan de overtreding blijft gelijk.
The three R’s: recognizing, reporting and recording
Proces van verkrijgen van officiële informatie:
1. Recognising: de gedraging moet wederrechtelijk zijn en de gedraging moet als
wederrechtelijk herkend worden door getuigen en slachtoffers. Er zijn een aantal
redenen waarom slachtoffer een gedraging niet als wederrechtelijk zouden herkennen:
gelimiteerde kennis over het recht, gewend zijn aan bepaalde handelingen.
2. Reporting: redenen waarom criminaliteit niet gerapporteerd wordt:
a. Mensen willen er niet bij betrokken worden bv. door mogelijke tegenbeschuldiging,
bedreigingen
b. Geen vertrouwen in de politie
c. Wetsovertreding wordt als onbelangrijk beschouwd
d. Er is geen slachtoffer
3. Recording: niet alle overtredingen die gerapporteerd worden zijn weergegeven in de
officiële statistieken: dit is afhankelijk van de prioritering van politie-eenheden.
Officiële statistieken: victimisation statistics
Week 1
Hoorcollege 1: Wat is criminologie?
Wat is criminologie?
Criminologie is een multidisciplinaire wetenschap die betrouwbare en precieze kennis wil
genereren over criminaliteit, over mensen die misdaden plegen en over hoe daarop wordt
gereageerd.
Objectwetenschap = vanuit verschillende disciplines een ander aspect bestuderen van
het zelfde fenomeen. Bv. psychologen kijken naar gedragsstoornissen, economen naar
kosten voor de samenleving.
Verschillende disciplines kunnen worden gebruikt om criminaliteit te verklaren:
1. Psychiatrie: studie van het onderbewustzijn
2. Psychologie: bestudeert mentale verschillen; bestudeert welke factoren een persoon
vatbaar kunnen maken voor het plegen van criminaliteit bv. mentale stoornis, trauma,
persoonlijkheid.
o Evolutionaire psychologie = menselijk gedrag begrijpen door psychologische
ontwikkeling te koppelen aan de evolutionaire ontwikkeling, waarbij te nadruk
ligt op natuurlijke selectie en ‘’survival of the species’’ seks is een belangrijke
factor in het bepalen van menselijk handelen. Het gedrag van mannen wordt
gestuurd door twee processen: seksuele jaloezie en seksuele rivaliteit.
3. Sociologie: bestudeert de invloed van socio-culturele contexten op criminelen
4. Feminisme: nadruk op masculiniteit
Wat is criminaliteit?
Definitie van misdaad is afhankelijk van de context (tijd, plaats) waarin het plaatsvindt.
Ontwikkelingen in de samenleving bepalen wat als misdaad gedefinieerd wordt bv. illegaal
downloaden was voorheen niet strafbaar. Criminaliteit wordt sociaal geconstrueerd in interacties
tussen daders, slachtoffers, omstanders en functionarissen. Contextafhankelijkheid criminaliteit:
bv. iemand neerschieten is crimineel gedrag, maar niet wanneer je in het leger zit.
Wat is crimineel gedrag?
1. Strafrechtelijke definitie = een intentionele handeling of nalating in tegenstrijd met de
wet. Een misdaad is een ernstige anti-sociale handeling waarop de staat bewust reageert
door middel van straf of maatregel.
- Plaatst het recht in het middelpunt; de wet krijgt een hogere status dan het sociale
proces wat zich afspeelt
- Als de staat corrupt is en niet reageert op een handeling, kan deze handeling nog
steeds crimineel zijn.
- Smalle focus: criminologen kunnen alleen diegene bestuderen die vervolgd zijn
2. Sociologische definitie = overtredingen van universele gedragsnormen zijn criminaliteit.
Er moet verder worden gekeken dan het strafrecht alleen.
- Wie bepaalt wat universele gedragsnormen zijn? Dit is een machtskwestie
3. Mensenrechtelijke definitie = criminaliteit zijn de gedragingen van individuen, instituties
of staten waarbij de mensenrechten worden geschonden. Een voordeel van deze definitie
is dat het negeren van de rechten van mensen door staten ook beschouwd wordt als
criminaliteit bv. imperialisme, racisme.
- Niet alle landen hebben het verdrag van mensenrechten ondertekend
4. Kritische criminologie/sociaal constructivistische definitie = hoe komt het dat bepaald
gedrag gecriminaliseerd wordt en ander gedrag niet? Ontologie: criminaliteit bestaat
niet op zichzelf. Criminaliteit wordt gecreëerd doordat machtige sociale groepen regels
maken, schending van deze regels wordt beschouwd als criminaliteit.
, 5. Abolitionisme = criminaliteit bestaat niet, het is een wapen dat gebruikt wordt door
machtige groepen om diegene die weinig macht hebben te onderdrukken.
6. Social harm (verder mensenrechtelijke definitie) = criminaliteit is een construct dat
ontstaat door machtsprocessen en is teveel gericht op mensen. Er moet ook gekeken
worden naar de schade die toegebracht wordt aan het milieu, dieren etc.
Wie is de crimineel (etiologie: oorzakenleer van crimineel gedrag)
Positivisme = het meten van verschijnselen en op basis daarvan universele verklaringen vormen.
De nadruk ligt op empirische wetenschap. Het positivisme is geïnteresseerd in het onderscheid
tussen de crimineel en de ‘’gewone’’ mensen.
Biologisch positivisme
Biologisch positivisme = oorzaken van crimineel gedrag zoeken in waargenomen biologische
verschillen.
Lombroso ging ervanuit dat criminelen bepaalde fysieke eigenschappen deelde. Zijn idee is
gebaseerd op de evolutietheorie. Crimineel gedrag wordt volgens hem veroorzaakt door
ativisme = erfelijke teruggang: het optreden van (ziekelijke) eigenschappen die bij verre
voorouders voorgekomen zouden zijn. Dit zou leiden tot bepaalde mentale en fysieke
eigenschappen, die zouden leiden tot crimineel gedrag.
Crimineel gedrag wordt dus veroorzaakt door factoren waar het individu zelf geen
invloed op heeft. liberale straffen: geen executie, maar gevangenschap.
Criminological other = toont aan wie wordt opgenomen en wie wordt uitgesloten van
criminologische aandacht; er wordt een grens getrokken wie wel en wie geen crimineel kan zijn.
The criminological other is een persoon waarover het beeld bestaat dat hij/zij geen crimineel zal
zijn en waarop dus geen aandacht gevestigd wordt. Het biologisch positivisme gaat ervanuit dat
criminelen altijd mannen zijn; the criminological other bestaat uit vrouwen.
Criminological gaze = neiging om je te richten op een bepaald ‘’soort’’ dader.
Criminologische tunnelvisie: jonge mannen uit de arbeidersklasse zijn vaak de daders,
terwijl vrouwen ideal victims zijn.
Sociologisch positivisme
Sociologisch positivisme = oorzaken van crimineel gedrag zoeken in waargenomen verschillen
in sociale groepen. Wat is er anders in de omgeving van criminele personen en ‘’gewone
personen’’?
Sociaal ecologisch model / concentric zone theory (Park) = mensen hebben verschillende
manieren om zich aan veranderende sociale en economische omstandigheden te adapteren. The
zone of transition, de zone die dichtbij het centrum ligt, was het gebied waar veel immigranten
zich vestigde. In deze omgeving was er sprake van hoge mobiliteit wat leidde tot onpersoonlijke
sociale relaties criminaliteit.
Sociale disorganisatie = sociale problemen hebben een sociale oorsprong: het gebrek aan
structuur in een gemeenschap leidt tot criminaliteit. Criminaliteit wordt voornamelijk
gepleegd door de onderklasse en etnische minderheden; the criminological other is de
middenklasse.
Reacties op criminaliteit
Risicosamenleving = allerlei gevaren/dreigingen met uiteenlopende oorzaken op één hoop.
De hedendaagse samenleving is in toenemende mate gepreoccupeerd met criminaliteit,
veiligheid en risico. Dit heeft te maken met: mondialisering, individualisering, ongelijkheid, rol
van de media punitiever klimaat. De strafrechtelijke controle breidt zich uit. Er is vraag naar
een beschermende overheid, terwijl de overheid juist de nadruk legt op de
participatiemaatschappij en responsibilisering = mensen moeten verantwoordelijkheid nemen
om zichzelf te beschermen.
, Criminology: the basics
H1: What is criminology?
Introductie
De bepalende elementen van criminaliteit zijn (Henry):
1. Schade: aard, ernst, soort slachtoffer waartegen de handeling is verricht
2. Consensus: er moet instemming zijn dat er schade is toegericht aan het slachtoffer
3. Officiële maatschappelijke reactie: de gedraging moet strafbaar zijn gesteld in de wet
Het ontstaan van criminologie als discipline: de Europese connectie
Criminologie is ontstaan in de periode na de Verlichting (18e eeuw), waarbij de aandacht voor
religie verschoof naar aandacht voor wetenschap. Positivisme (filosofische betekenis) = het
meten van verschijnselen en op basis daarvan universele verklaringen vormen = evidence-
based. Dit zorgde voor drie centrale karakteristieke van criminologie:
1. Differentiatie = verschillen tussen mensen en hun gedrag meten
2. Pathologie = abnormaliteit toeschrijven aan de gevonden verschillen
3. Determinisme = begrijpen hoe factoren, die mensen zelf niet kunnen controleren,
invloed uitoefenen op het gedrag van mensen
H2: Counting crime
Er zijn verschillende bronnen die informatie geven over criminaliteit:
1. Officiële informatie: criminal statistics en victimisation statistics
2. Kennis uit onderzoek: kwantitatief en kwalitatief
3. Ervaringen van criminaliteit: self-report
4. Indirecte ervaringen van criminaliteit: ervaringen van kennissen
Officiële statistieken: criminal statistics
Criminal statistics = criminaliteit gerapporteerd door de politie, informatie vanuit het
strafrechtelijk systeem en de populatie in de gevangenis. Officiële statistieken worden gebruikt
om criminele trends weer te geven. Er moet rekening gehouden worden met:
1. Veranderingen in het recht: bepaalde gedragingen kunnen gelegaliseerd zijn en andere
gedragingen kunnen gedecriminaliseerd zijn.
2. Veranderingen in definitie van overtredingen
Daarnaast heeft ook inflatie invloed op de officiële statistiek: inflatie kan leiden tot meer
overtredingen naarmate de waarde van goederen toeneemt, maar de geldwaarde die verbonden
is aan de overtreding blijft gelijk.
The three R’s: recognizing, reporting and recording
Proces van verkrijgen van officiële informatie:
1. Recognising: de gedraging moet wederrechtelijk zijn en de gedraging moet als
wederrechtelijk herkend worden door getuigen en slachtoffers. Er zijn een aantal
redenen waarom slachtoffer een gedraging niet als wederrechtelijk zouden herkennen:
gelimiteerde kennis over het recht, gewend zijn aan bepaalde handelingen.
2. Reporting: redenen waarom criminaliteit niet gerapporteerd wordt:
a. Mensen willen er niet bij betrokken worden bv. door mogelijke tegenbeschuldiging,
bedreigingen
b. Geen vertrouwen in de politie
c. Wetsovertreding wordt als onbelangrijk beschouwd
d. Er is geen slachtoffer
3. Recording: niet alle overtredingen die gerapporteerd worden zijn weergegeven in de
officiële statistieken: dit is afhankelijk van de prioritering van politie-eenheden.
Officiële statistieken: victimisation statistics
