Verdieping criminologie
Week 1: klassieke theorieën & rationele keuze theorie
Hoorcollege 1
Wetenschap
Wetenschap is gericht op kennisvermeerdering door het aannemen of verwerpen van
hypothesen gebaseerd op empirisch onderzoek (systematische observaties). Theorieën kunnen
getest worden door middel van:
1. Kwalitatief onderzoek = begrijpen van de betekenis van criminele activiteiten bv.
interviews, participerende observatie
2. Kwantitatief onderzoek = cijfers, tellingen en effecten van maatregelen bv. secundaire
data analyse, survey onderzoek, experiment.
Er bestaat geen absolute waarheid; wetenschap is continu in beweging dmv
verificatie/falsificatie van hypothesen en wetenschappelijke revoluties.
Kuhn: wetenschap levert gelimiteerde kennis op, er wordt voornamelijk veel kennis op gedaan
wanneer er sprake is van een revolutie.
o Paradigmaverschuiving = ontwikkeling in de wetenschap die leidt tot een dramatisch
ander beeld van de werkelijkheid bv. crimes of the powerful.
Wat is criminologie?
Criminologie is de systematische van de aard, omvang, oorzaken en controle van
wetsovertredend en deviant gedrag. Criminologie is een wetenschap die zich bezighoudt met:
1. Tot stand komen van regels en wetten
2. Wie op welke wijze overtredingen en misdrijven plegen
3. Reacties op misdrijven van de bevolking en de overheid
4. Formuleren van theorieën hierover
- Limitatie: ondermijnt de focus van criminologie op het bestrijden van criminaliteit de
objectieve houding die essentieel is voor wetenschappelijk onderzoek?
Criminaliteit is een sociaal construct; de definitie van criminaliteit wordt geconstrueerd in
sociale processen – interacties tussen daders, slachtoffers, omstanders en functionarissen belast
met sociale controle en politiek/media discours construeren de definitie van criminaliteit. In
hoeverre een gedraging gedefinieerd kan worden als wetsovertredend is dus afhankelijk van de
context. De huidige criminologie beweegt zich richting een meer uitgestrekte criminologie
waarin criminaliteit als schade – ongeacht regelgevende wet – wordt beschouwd.
De vergelijkende en wereldwijde criminologie beweegt zich in de richting van erkenning van de
onderlinge verbondenheid van mensen in verschillende landen en culturen.
o Comparative criminology = systematische studie van criminaliteit, recht en sociale
controle van twee of meerdere culturen.
Wat is victimologie?
Victimologie = de wetenschappelijke studie van de fysieke, emotionele en financiële schade
toegebracht aan mensen door criminele activiteiten. Victimologie richt zich op wie slachtoffers
worden, hoe zij slachtoffers worden, de schade die aan hen wordt toegebracht en de rol van
slachtoffers in het strafrechtsysteem.
- Limitatie: focust voornamelijk op slachtoffers van individuele misdrijven, niet op
slachtoffers van sociaal schadelijke misdrijven.
Restorative justice = victim-centered justice waarbij slachtoffers en daders onder begeleiding
worden samengebracht om te kijken hoe de relatie hersteld kan worden. Dit zorgt ervoor dat
slachtoffers betrokken worden in het strafrechtsysteem. Het houdt zich bezig met: repair
(repareren), restore (herstellen), reconcile (verzoenen) en reintegrate. Beperkingen:
1. Het werkt niet vergeldend
, 2. De traditionele wet wordt ondermijnd
3. Geen gelijke behandeling voor gelijke casussen
H1: What is criminology?
Globalisatie
Zes fundamentele veranderingen, leidend tot toenemende onderlinge verbondenheid en
afhankelijkheid, die invloed hebben op criminaliteit:
1. Globalisatie = toenemend proces van economische, technologische, politieke en sociale
integratie op mondiaal niveau.
Internationaal universalisme = gebeurtenissen op de ene plek van de wereld
hebben invloed op gebeurtenissen op andere plekken.
Globalisatie leidt tot een identificatie met waarden die naties overstijgen en leidt tot de
vorming van nieuwe identiteiten. Globalisatie zorgt enerzijds voor integratie, anderzijds
zorgen de nieuwe identiteiten voor een grotere scheiding tussen groepen.
Globalisatie leidt tot onrealistische aspiraties door de toegenomen mogelijkheid
(dmv toegenomen mobiliteit en media communicatie) tot vergelijking met
anderen deprivatie
Polarisatie van rijk en arm1
2. Communicatie revolutie
Verschuiving van banen in fabricage naar banen in dienstverlening,
communicatie en informatie, waarvoor een hoger opleidingsniveau is vereist
toenemende werkeloosheid polarisatie
Nieuwe vormen van criminaliteit die gepleegd worden via het Internet bv.
cybercrime: infiltratie in computersystemen, espoinage
Onpersoonlijke samenleving, waarin mensen zichzelf isoleren van anderen
afname collectieve sociale actie.
3. Privatisering en individualisering = overheveling van overheidstaken naar de
particuliere sector en deregulatie vergroten van armoede en polarisatie geweld
4. Wereldwijde verspreiding van ziekten: deze verspreiding laat zien hoe erg we met elkaar
verbonden zijn, maar leidt tegelijkertijd tot angst voor contact met vreemden.
Ziekteverwekkers kunnen gebruikt worden als hulpmiddel bij een aanval.
5. Veranderende percepties op conflict en nationale veiligheid
6. Internationalisering van terrorisme: terrorisme is niet langer beperkt tot de tactiek van
enkele extreem-radicale groepen, terrorisme kan tegenwoordig een methode zijn van
elke etnische/religieuze groep die niet de macht heeft om op politiek gebied te slagen
H3: Classical, Neoclassical and Rational-Choice Theories
(Pre)klassieke tijdperk
(Pre)klassieke tijdperk: er heerst het idee dat mensen worden geboren als ‘’social types’’ met
bijbehorende rechten en privileges zoals status, welvaart en macht bv. adel/werkklasse. Er was
sprake van absolute monarchieën: vorsten hadden volledige autoriteit en waren niet gebonden
aan wetten. De wet was gebaseerd op de percepties van de machtigen en werd toegepast op de
ondergeschikte leden van de samenleving. . Er was een sterke verdeling tussen rijk en arm:
armen pleegde straatcriminaliteit. Straatcriminaliteit zorgde voor veel angst, waardoor de
straffen erg streng waren: lijfstraffen en doodstraffen, martelingen om bekentenis af te dwingen.
Hervormers: niet iedereen die de normen van de samenleving overtreed moet worden
onderworpen aan harde straffen onderscheid tussen ‘deserving poor’ en ‘undeserving poor’:
- ‘Deserving poor’ = diegene die arm waren buiten hun eigen schuld om e.g. invaliden,
zieken, gewonde soldaten, weeskinderen en ouderen. Zij werden minder hard gestraft en
werden ondersteund dmv behandelingen
1
Vergroten van de tegenstellingen tussen arm en rijk
, - ‘Undeserving poor’ = diegene die arm zijn geworden door hun eigen schuld e.g. daklozen,
bedelaars en losbandige vrouwen. Zij werden harder gestraft door middel van
gevangenisstraffen, die tevens fungeerde als werkhuizen, omdat dit hun karakter zou
aanpassen. Verplichte arbeid zou, in tegenstelling tot straffen voor de wet, bedelarij en
diefstal stoppen.
Neoclassicism/ Verlichting
Verlichting: utilitaire filosofen erkenden de onrechtvaardigheden van het juridische en politieke
systeem. Utilisme = streven naar zoveel mogelijk geluk voor zoveel mogelijk mensen legaal
systeem gebaseerd op universele rechten: eerlijk, humanitair strafrecht. Aanhangers utilisme:
1. Beccaria: mensen zijn geboren als vrije, gelijke en rationele individuen met zowel
natuurlijke rechten (bv. recht om privé-eigendommen te bezitten) alsmede natuurlijke
kwaliteiten (bv. vrijheid van rede). De legitimiteit van het gezag van de staat ontstaat uit
een contract:
Sociaal contract = een deel van de natuurlijke rechten van het individu wordt
opgegeven in ruil voor bescherming van de overheid voor het algemene belang
bv. we geven onze vrijheid om op elke snelheid te rijden op en onderwerpen ons aan
de verkeersregels van de overheid in ruil voor veilige transportatie. Criminaliteit
wordt gedefinieerd als gedragingen in strijd met het sociaal contract.
Het handelen van de overheid en het strafrecht moet gebaseerd zijn op het utilisme. De
overheid mag niet te veel macht krijgen en de meningen van de burgers moeten worden
vertegenwoordigd: individuele soevereiniteit = individuele rechten hebben prioriteit
boven de staat wetten om individuen te beschermen: Criminal justice policy: eerlijke
toepassing van het recht, waarbij individuen gelijk worden behandeld bv.
onschuldpresumptie2, gelijkheid voor de wet, subsidiariteitsbeginsel3,
proportionaliteitsbeginsel/just deserts4, legaliteitsbeginsel5, geen discretie, recht op
advocaat. Het doel van het strafrecht is afschrikking van het individu: ‘’specific
deterrence’’ = individuen aanmoedigen om de kosten van het plegen van een misdrijf te
berekenen. Drie uitgangspunten voor effectieve afschrikking:
I. Zekerheid: grote kans dat een straf wordt opgelegd
II. Strengheid: straffen moeten slechts zo restrictief zijn als nodig om diegene die de
wetten zouden breken te ontmoedigen. Als straffen te streng zijn, leidt dit tot
meer criminaliteit door een gebrek aan respect voor de wet.
III. Spoed: straffen moeten snel volgen op het plegen van een misdrijf
Straffen zijn proportioneel aan de schade die een dader met één specifiek misdrijf heeft
toegericht en worden niet verhoogd wanneer er sprake is van recidive.
2. Bentham: wetten moeten schadelijk gedrag verbieden om het geluk van de gemeenschap
te vergroten.
‘’Hedonistic calculus’’ = mensen handelen om positieve resultaten te verhogen
door hun streven naar plezier en negatieve uitkomsten te verminderen door het
vermijden van pijn. Het breken van de wet is dus een gevolg van het streven naar
plezier.
Mensen zijn rationele wezens, dus de kosten van het plegen van een misdrijf moeten
verhoogd worden. Maar: straffen brengen ook schade toe, dus het utilisme rechtvaardigt
straffen alleen wanneer dit schade reduceert geen doodstraf + alleen straffen voor
misdrijven met slachtoffers. Straffen worden hoger bij recidive, omdat straffen moeten
opwegen tegen de winst van strafbare feiten die worden gepleegd. Er zijn verschillende
straffen voor verschillende misdrijven (boete, gevangenisstraf). Straffen moeten zo
2
Beginsel dat stelt dat eenieder voor onschuldig dient te worden gehouden tot het tegendeel is bewezen:
iemand mag niet schuldig bevonden worden door zijn of haar status, rijkdom of macht.
3
Beginsel dat een persoon moet kiezen voor de minst schadelijke oplossing
4
Straffen moeten proportoneel zijn met de begane overtreding/misdrijf
5
Overheidshandelen moet gebaseerd zin op een vooraf aanwezige wetelijke bepaling
Week 1: klassieke theorieën & rationele keuze theorie
Hoorcollege 1
Wetenschap
Wetenschap is gericht op kennisvermeerdering door het aannemen of verwerpen van
hypothesen gebaseerd op empirisch onderzoek (systematische observaties). Theorieën kunnen
getest worden door middel van:
1. Kwalitatief onderzoek = begrijpen van de betekenis van criminele activiteiten bv.
interviews, participerende observatie
2. Kwantitatief onderzoek = cijfers, tellingen en effecten van maatregelen bv. secundaire
data analyse, survey onderzoek, experiment.
Er bestaat geen absolute waarheid; wetenschap is continu in beweging dmv
verificatie/falsificatie van hypothesen en wetenschappelijke revoluties.
Kuhn: wetenschap levert gelimiteerde kennis op, er wordt voornamelijk veel kennis op gedaan
wanneer er sprake is van een revolutie.
o Paradigmaverschuiving = ontwikkeling in de wetenschap die leidt tot een dramatisch
ander beeld van de werkelijkheid bv. crimes of the powerful.
Wat is criminologie?
Criminologie is de systematische van de aard, omvang, oorzaken en controle van
wetsovertredend en deviant gedrag. Criminologie is een wetenschap die zich bezighoudt met:
1. Tot stand komen van regels en wetten
2. Wie op welke wijze overtredingen en misdrijven plegen
3. Reacties op misdrijven van de bevolking en de overheid
4. Formuleren van theorieën hierover
- Limitatie: ondermijnt de focus van criminologie op het bestrijden van criminaliteit de
objectieve houding die essentieel is voor wetenschappelijk onderzoek?
Criminaliteit is een sociaal construct; de definitie van criminaliteit wordt geconstrueerd in
sociale processen – interacties tussen daders, slachtoffers, omstanders en functionarissen belast
met sociale controle en politiek/media discours construeren de definitie van criminaliteit. In
hoeverre een gedraging gedefinieerd kan worden als wetsovertredend is dus afhankelijk van de
context. De huidige criminologie beweegt zich richting een meer uitgestrekte criminologie
waarin criminaliteit als schade – ongeacht regelgevende wet – wordt beschouwd.
De vergelijkende en wereldwijde criminologie beweegt zich in de richting van erkenning van de
onderlinge verbondenheid van mensen in verschillende landen en culturen.
o Comparative criminology = systematische studie van criminaliteit, recht en sociale
controle van twee of meerdere culturen.
Wat is victimologie?
Victimologie = de wetenschappelijke studie van de fysieke, emotionele en financiële schade
toegebracht aan mensen door criminele activiteiten. Victimologie richt zich op wie slachtoffers
worden, hoe zij slachtoffers worden, de schade die aan hen wordt toegebracht en de rol van
slachtoffers in het strafrechtsysteem.
- Limitatie: focust voornamelijk op slachtoffers van individuele misdrijven, niet op
slachtoffers van sociaal schadelijke misdrijven.
Restorative justice = victim-centered justice waarbij slachtoffers en daders onder begeleiding
worden samengebracht om te kijken hoe de relatie hersteld kan worden. Dit zorgt ervoor dat
slachtoffers betrokken worden in het strafrechtsysteem. Het houdt zich bezig met: repair
(repareren), restore (herstellen), reconcile (verzoenen) en reintegrate. Beperkingen:
1. Het werkt niet vergeldend
, 2. De traditionele wet wordt ondermijnd
3. Geen gelijke behandeling voor gelijke casussen
H1: What is criminology?
Globalisatie
Zes fundamentele veranderingen, leidend tot toenemende onderlinge verbondenheid en
afhankelijkheid, die invloed hebben op criminaliteit:
1. Globalisatie = toenemend proces van economische, technologische, politieke en sociale
integratie op mondiaal niveau.
Internationaal universalisme = gebeurtenissen op de ene plek van de wereld
hebben invloed op gebeurtenissen op andere plekken.
Globalisatie leidt tot een identificatie met waarden die naties overstijgen en leidt tot de
vorming van nieuwe identiteiten. Globalisatie zorgt enerzijds voor integratie, anderzijds
zorgen de nieuwe identiteiten voor een grotere scheiding tussen groepen.
Globalisatie leidt tot onrealistische aspiraties door de toegenomen mogelijkheid
(dmv toegenomen mobiliteit en media communicatie) tot vergelijking met
anderen deprivatie
Polarisatie van rijk en arm1
2. Communicatie revolutie
Verschuiving van banen in fabricage naar banen in dienstverlening,
communicatie en informatie, waarvoor een hoger opleidingsniveau is vereist
toenemende werkeloosheid polarisatie
Nieuwe vormen van criminaliteit die gepleegd worden via het Internet bv.
cybercrime: infiltratie in computersystemen, espoinage
Onpersoonlijke samenleving, waarin mensen zichzelf isoleren van anderen
afname collectieve sociale actie.
3. Privatisering en individualisering = overheveling van overheidstaken naar de
particuliere sector en deregulatie vergroten van armoede en polarisatie geweld
4. Wereldwijde verspreiding van ziekten: deze verspreiding laat zien hoe erg we met elkaar
verbonden zijn, maar leidt tegelijkertijd tot angst voor contact met vreemden.
Ziekteverwekkers kunnen gebruikt worden als hulpmiddel bij een aanval.
5. Veranderende percepties op conflict en nationale veiligheid
6. Internationalisering van terrorisme: terrorisme is niet langer beperkt tot de tactiek van
enkele extreem-radicale groepen, terrorisme kan tegenwoordig een methode zijn van
elke etnische/religieuze groep die niet de macht heeft om op politiek gebied te slagen
H3: Classical, Neoclassical and Rational-Choice Theories
(Pre)klassieke tijdperk
(Pre)klassieke tijdperk: er heerst het idee dat mensen worden geboren als ‘’social types’’ met
bijbehorende rechten en privileges zoals status, welvaart en macht bv. adel/werkklasse. Er was
sprake van absolute monarchieën: vorsten hadden volledige autoriteit en waren niet gebonden
aan wetten. De wet was gebaseerd op de percepties van de machtigen en werd toegepast op de
ondergeschikte leden van de samenleving. . Er was een sterke verdeling tussen rijk en arm:
armen pleegde straatcriminaliteit. Straatcriminaliteit zorgde voor veel angst, waardoor de
straffen erg streng waren: lijfstraffen en doodstraffen, martelingen om bekentenis af te dwingen.
Hervormers: niet iedereen die de normen van de samenleving overtreed moet worden
onderworpen aan harde straffen onderscheid tussen ‘deserving poor’ en ‘undeserving poor’:
- ‘Deserving poor’ = diegene die arm waren buiten hun eigen schuld om e.g. invaliden,
zieken, gewonde soldaten, weeskinderen en ouderen. Zij werden minder hard gestraft en
werden ondersteund dmv behandelingen
1
Vergroten van de tegenstellingen tussen arm en rijk
, - ‘Undeserving poor’ = diegene die arm zijn geworden door hun eigen schuld e.g. daklozen,
bedelaars en losbandige vrouwen. Zij werden harder gestraft door middel van
gevangenisstraffen, die tevens fungeerde als werkhuizen, omdat dit hun karakter zou
aanpassen. Verplichte arbeid zou, in tegenstelling tot straffen voor de wet, bedelarij en
diefstal stoppen.
Neoclassicism/ Verlichting
Verlichting: utilitaire filosofen erkenden de onrechtvaardigheden van het juridische en politieke
systeem. Utilisme = streven naar zoveel mogelijk geluk voor zoveel mogelijk mensen legaal
systeem gebaseerd op universele rechten: eerlijk, humanitair strafrecht. Aanhangers utilisme:
1. Beccaria: mensen zijn geboren als vrije, gelijke en rationele individuen met zowel
natuurlijke rechten (bv. recht om privé-eigendommen te bezitten) alsmede natuurlijke
kwaliteiten (bv. vrijheid van rede). De legitimiteit van het gezag van de staat ontstaat uit
een contract:
Sociaal contract = een deel van de natuurlijke rechten van het individu wordt
opgegeven in ruil voor bescherming van de overheid voor het algemene belang
bv. we geven onze vrijheid om op elke snelheid te rijden op en onderwerpen ons aan
de verkeersregels van de overheid in ruil voor veilige transportatie. Criminaliteit
wordt gedefinieerd als gedragingen in strijd met het sociaal contract.
Het handelen van de overheid en het strafrecht moet gebaseerd zijn op het utilisme. De
overheid mag niet te veel macht krijgen en de meningen van de burgers moeten worden
vertegenwoordigd: individuele soevereiniteit = individuele rechten hebben prioriteit
boven de staat wetten om individuen te beschermen: Criminal justice policy: eerlijke
toepassing van het recht, waarbij individuen gelijk worden behandeld bv.
onschuldpresumptie2, gelijkheid voor de wet, subsidiariteitsbeginsel3,
proportionaliteitsbeginsel/just deserts4, legaliteitsbeginsel5, geen discretie, recht op
advocaat. Het doel van het strafrecht is afschrikking van het individu: ‘’specific
deterrence’’ = individuen aanmoedigen om de kosten van het plegen van een misdrijf te
berekenen. Drie uitgangspunten voor effectieve afschrikking:
I. Zekerheid: grote kans dat een straf wordt opgelegd
II. Strengheid: straffen moeten slechts zo restrictief zijn als nodig om diegene die de
wetten zouden breken te ontmoedigen. Als straffen te streng zijn, leidt dit tot
meer criminaliteit door een gebrek aan respect voor de wet.
III. Spoed: straffen moeten snel volgen op het plegen van een misdrijf
Straffen zijn proportioneel aan de schade die een dader met één specifiek misdrijf heeft
toegericht en worden niet verhoogd wanneer er sprake is van recidive.
2. Bentham: wetten moeten schadelijk gedrag verbieden om het geluk van de gemeenschap
te vergroten.
‘’Hedonistic calculus’’ = mensen handelen om positieve resultaten te verhogen
door hun streven naar plezier en negatieve uitkomsten te verminderen door het
vermijden van pijn. Het breken van de wet is dus een gevolg van het streven naar
plezier.
Mensen zijn rationele wezens, dus de kosten van het plegen van een misdrijf moeten
verhoogd worden. Maar: straffen brengen ook schade toe, dus het utilisme rechtvaardigt
straffen alleen wanneer dit schade reduceert geen doodstraf + alleen straffen voor
misdrijven met slachtoffers. Straffen worden hoger bij recidive, omdat straffen moeten
opwegen tegen de winst van strafbare feiten die worden gepleegd. Er zijn verschillende
straffen voor verschillende misdrijven (boete, gevangenisstraf). Straffen moeten zo
2
Beginsel dat stelt dat eenieder voor onschuldig dient te worden gehouden tot het tegendeel is bewezen:
iemand mag niet schuldig bevonden worden door zijn of haar status, rijkdom of macht.
3
Beginsel dat een persoon moet kiezen voor de minst schadelijke oplossing
4
Straffen moeten proportoneel zijn met de begane overtreding/misdrijf
5
Overheidshandelen moet gebaseerd zin op een vooraf aanwezige wetelijke bepaling
